MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG BÙI THỊ MÈ – NGƯỜI PHỤ NỮ TRÍ THỨC NAM BỘ TRỌN ĐỜI VÌ CÁCH MẠNG

Sau khi hoàn thành bậc tiểu học tại quê nhà, mẹ tiếp tục theo học tại Vĩnh Long, thi đỗ nội trú trường nữ học đường và sau bốn năm học tập đạt bằng Thành chung – một trình độ học vấn cao đối với phụ nữ Nam Bộ thời bấy giờ. Chính nền tảng tri thức ấy đã trở thành hành trang quan trọng giúp mẹ đảm nhiệm nhiều nhiệm vụ lớn lao trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng.

Chồng mẹ là ông Nguyễn Văn Nhơn, một nhà giáo tại Bến Tre. Từ năm 1946, khi thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, vợ chồng mẹ đã sử dụng vỏ bọc thương gia để hoạt động hợp pháp, đồng thời bí mật hỗ trợ tài chính và vật chất cho phong trào kháng chiến. Đây là giai đoạn mở đầu cho hành trình cống hiến bền bỉ của người phụ nữ trí thức gắn bó với sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Khi chiến tranh ngày càng lan rộng, gia đình chuyển đến Trà Vinh để tiếp tục hoạt động. Do hoàn cảnh gia đình có con nhỏ, mẹ không thể thoát ly hoàn toàn mà lựa chọn con đường hoạt động hợp pháp gắn với cách mạng. Năm 1950, mẹ thành lập Trường Trung học tư thục Long Đức tại Trà Vinh và giữ cương vị hiệu trưởng khi mới 29 tuổi. Dưới danh nghĩa một cơ sở giáo dục dân lập, ngôi trường không chỉ là nơi đào tạo học sinh mà còn trở thành địa điểm liên lạc, che chở và hỗ trợ cho nhiều hoạt động của tổ chức cách mạng tại địa phương.

Trong những năm tiếp theo, mẹ đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong các tổ chức yêu nước tại Trà Vinh. Từ năm 1955, mẹ là Tổng Thư ký Hội Phụ nữ yêu nước tỉnh Trà Vinh, đồng thời tham gia Ban Chấp hành Hội Chẩn tế – Xã hội tỉnh. Với uy tín của một nhà giáo và một trí thức yêu nước, mẹ đã vận động đông đảo phụ nữ, trí thức, tiểu thương và quần chúng tham gia các hoạt động hướng về cách mạng. Khi cơ sở bị chính quyền đương thời theo dõi và trường học bị buộc đóng cửa, mẹ vẫn kiên trì đấu tranh bằng nhiều hình thức hợp pháp để duy trì hoạt động giáo dục và bảo vệ lực lượng cách mạng.

Năm 1960, mẹ được phân công tham gia công tác tại Khu ủy Khu Tây Nam Bộ và trở thành thành viên của Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam. Bốn năm sau, mẹ được điều về Trung ương Cục miền Nam công tác tại Ban Tuyên huấn và Ban Phụ vận. Với kiến thức, kinh nghiệm và khả năng tổ chức, mẹ tiếp tục được tín nhiệm giao nhiều trọng trách quan trọng. Năm 1965, mẹ được bầu vào Ban Chấp hành Hội Phụ nữ Giải phóng miền Nam và giữ chức Phó Chủ tịch Hội Nhà giáo yêu nước miền Nam.

Một dấu mốc đặc biệt trong cuộc đời hoạt động của mẹ là năm 1969, khi Chính phủ Cách mạng Lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam được thành lập. Mẹ được giao giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế – Xã hội – Thương binh. Trên cương vị này, mẹ trực tiếp tham gia xây dựng và tổ chức các hoạt động chăm sóc thương binh, gia đình liệt sĩ, người có công và các đối tượng xã hội trong vùng giải phóng. Công việc thầm lặng nhưng đầy ý nghĩa ấy đã góp phần củng cố hậu phương, tiếp thêm sức mạnh cho cuộc kháng chiến.

Không chỉ hoạt động trong nước, mẹ còn tham gia nhiều hoạt động đối ngoại quan trọng. Năm 1974, mẹ ra Hà Nội dự Đại hội Phụ nữ Việt Nam và có dịp tiếp xúc với nhiều đoàn đại biểu quốc tế. Với vốn kiến thức sâu rộng cùng khả năng ngoại ngữ tốt, mẹ đã góp phần giới thiệu với bạn bè thế giới về cuộc đấu tranh chính nghĩa của nhân dân Việt Nam, đặc biệt là vai trò của phụ nữ miền Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ. Sau đó, mẹ được bầu vào Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam và tham gia nhiều đoàn công tác tại các nước như Algeria và Cuba.

Đằng sau những cống hiến to lớn ấy là những mất mát vô cùng đau thương. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, ba người con của mẹ đã anh dũng hy sinh trong cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Một người con khác mang thương tật nặng do chiến tranh để lại. Những đau thương tưởng như không thể vượt qua ấy không làm mẹ gục ngã mà càng thôi thúc mẹ tiếp tục cống hiến cho đất nước. Tháng 1/1974, mẹ vinh dự được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam, đánh dấu một bước phát triển mới trong quá trình hoạt động cách mạng của mình.

Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ tiếp tục tham gia công tác xã hội, đóng góp cho hoạt động của Hội Chữ thập đỏ Thành phố Hồ Chí Minh. Dù tuổi cao, mẹ vẫn tích cực tham gia các hoạt động giáo dục truyền thống, động viên thế hệ trẻ sống có trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Ghi nhận những đóng góp to lớn của mẹ đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc và xây dựng đất nước, ngày 17/12/1994, Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ còn được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý như Huân chương Độc lập hạng Ba, Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất, Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất, Huân chương Giải phóng hạng Nhất và hạng Nhì, Huân chương Quyết thắng hạng Nhất cùng nhiều huân chương, huy chương khác.

Tháng 3/2014, Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Mè từ trần, khép lại hành trình hơn tám thập niên gắn bó với sự nghiệp cách mạng. Cuộc đời của mẹ là hình ảnh tiêu biểu về người phụ nữ trí thức Nam Bộ giàu lòng yêu nước, vừa tận tụy với giáo dục, vừa kiên cường trong đấu tranh cách mạng, đồng thời chấp nhận những hy sinh to lớn vì độc lập, tự do của dân tộc.

Tên tuổi của mẹ sẽ mãi được nhắc nhớ như biểu tượng đẹp về lòng yêu nước, đức hy sinh và tinh thần cống hiến không mệt mỏi cho Tổ quốc Việt Nam.