MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG BÙI THỊ XÊ

MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG BÙI THỊ XÊ

Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Xê, sinh ngày 1/1/1932 tại xã Hưng Nhượng, huyện Giồng Trôm, tỉnh Bến Tre (nay thuộc xã Hưng Nhượng, tỉnh Vĩnh Long). Mẹ sinh ra trong một gia đình bần nông có truyền thống cách mạng, lớn lên trong những năm đất nước còn chìm trong chiến tranh, nhân dân phải chịu nhiều mất mát, hy sinh. Chính hoàn cảnh quê hương và truyền thống gia đình đã hun đúc ở Mẹ tinh thần yêu nước, ý thức trách nhiệm với quê hương và sự gắn bó sâu sắc với cách mạng.

Năm 1957, Mẹ lập gia đình tại quê nhà và có bốn người con, gồm hai trai, hai gái. Cuộc sống gia đình vốn đã nhiều khó khăn lại càng thêm thử thách khi chiến tranh ngày càng khốc liệt. Mẹ vừa chăm lo gia đình, vừa tham gia các hoạt động phục vụ cách mạng. Năm 1970, chồng Mẹ là liệt sĩ Phan Văn Thơm hy sinh. Sau mất mát ấy, Mẹ tiếp tục một mình nuôi con và duy trì việc che chở, nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ, giao liên hoạt động trong vùng địch kiểm soát.

Trong những năm kháng chiến chống Mỹ cứu nước, Mẹ Bùi Thị Xê không chỉ là người phụ nữ chăm lo gia đình mà còn trực tiếp tham gia công việc phục vụ cách mạng. Mẹ làm giao liên, vận chuyển, tiếp tế lương thực, thuốc men, đồng thời che chở, nuôi dưỡng bộ đội và giao liên hoạt động trong vùng địch kiểm soát. Những công việc ấy tuy âm thầm nhưng có ý nghĩa quan trọng, góp phần bảo đảm sự hoạt động của lực lượng cách mạng trong điều kiện chiến tranh vô cùng gian khổ.

Không chỉ chăm lo cho lực lượng cách mạng, Mẹ còn nuôi dưỡng hai người cháu là con của anh trai. Hai người cháu ấy là liệt sĩ Bùi Nhứt, hy sinh năm 1968 và liệt sĩ Bùi Triệu, hy sinh năm 1974. Như vậy, sự hy sinh của gia đình Mẹ không chỉ thể hiện ở người chồng và người con trực tiếp mà còn gắn với những người thân trong gia đình đã lên đường chiến đấu và hy sinh vì đất nước.

Đóng góp của Mẹ Bùi Thị Xê không phải là những chiến công trên chiến trường được ghi bằng những trận đánh lớn, mà là những việc làm thầm lặng phía sau chiến tuyến. Trong vùng địch kiểm soát, việc làm giao liên, vận chuyển lương thực, thuốc men và che chở cán bộ, chiến sĩ luôn tiềm ẩn hiểm nguy. Mẹ đã âm thầm thực hiện những nhiệm vụ ấy trong nhiều năm, góp phần bảo vệ lực lượng và duy trì hoạt động cách mạng.

Sau khi chồng hy sinh năm 1970, Mẹ vẫn không lùi bước trước khó khăn. Mẹ vừa nuôi các con, vừa tiếp tục che chở, nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ và giao liên. Sự kiên trì ấy thể hiện một phẩm chất đáng quý: dù nỗi đau mất mát đã trực tiếp đến với gia đình, Mẹ vẫn giữ vững tinh thần và tiếp tục đóng góp cho sự nghiệp chung.

Truyền thống yêu nước của gia đình tiếp tục được thể hiện qua người con trai cả Phan Văn Dân. Tháng 11/1976, sau ngày đất nước thống nhất, ông Phan Văn Dân tham gia chiến trường K. Đến tháng 3/1978, Mẹ lại phải chịu thêm một mất mát khi người con trai cả anh dũng hy sinh. Những mất mát nối tiếp ấy cho thấy sự hy sinh của Mẹ và gia đình không chỉ gắn với một thời điểm mà kéo dài qua nhiều năm tháng của đất nước.

Những đóng góp của Mẹ được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Ngày 6/3/1987, Mẹ được tặng Huy chương Kháng chiến hạng Nhì theo Quyết định số 48-KT/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng vì đã có thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đây là sự ghi nhận đối với những đóng góp thầm lặng nhưng bền bỉ của Mẹ trong những năm tháng chiến tranh.

Một nhận xét có nguồn rõ ràng về Mẹ được thể hiện trong lời tri ân của đồng chí Phạm Thị Phúc, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Lâm Đồng, khi đến thăm Mẹ ngày 27/7/2025. Đồng chí bày tỏ “Lòng tri ân, biết ơn sâu sắc đối với công lao to lớn, sự hy sinh thầm lặng của Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Xê cho sự nghiệp giải phóng dân tộc và bảo vệ Tổ quốc”. Đây là nhận xét của người khác về Mẹ, vì vậy được ghi rõ chủ thể phát biểu.

Điểm nổi bật nhất trong cuộc đời Mẹ Bùi Thị Xê là lòng yêu nước, sự kiên cường và đức hy sinh âm thầm. Mẹ không trực tiếp cầm súng nhưng đã làm những công việc có ý nghĩa thiết thực đối với cách mạng. Trong hoàn cảnh chiến tranh, việc che chở cán bộ, nuôi dưỡng bộ đội, làm giao liên hay vận chuyển lương thực, thuốc men đều có thể phải đối mặt với hiểm nguy. Mẹ đã chấp nhận những nguy hiểm ấy để góp sức cho cách mạng.

Mẹ còn là hình ảnh tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam giàu nghị lực. Chồng hy sinh, Mẹ vừa nuôi con vừa tiếp tục hoạt động phục vụ cách mạng. Sau đó, Mẹ lại mất người con trai cả. Những mất mát liên tiếp ấy không thể đo đếm bằng những con số đơn thuần, bởi phía sau mỗi người hy sinh là một tình cảm, một kỷ niệm và một khoảng trống không gì có thể bù đắp. Thế nhưng Mẹ vẫn vượt qua để tiếp tục sống, tiếp tục giữ gìn truyền thống gia đình.

Một nét đặc biệt trong gia đình Mẹ là mẹ ruột và mẹ chồng của Mẹ cũng đều được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Ba thế hệ phụ nữ trong gia đình cùng được Nhà nước ghi nhận danh hiệu cao quý là một dấu ấn đặc biệt, thể hiện truyền thống yêu nước, cách mạng và sự hy sinh của gia đình qua các cuộc kháng chiến.

Năm 1999, Mẹ Bùi Thị Xê chuyển lên sinh sống tại xã Lộc Thành, huyện Bảo Lâm, tỉnh Lâm Đồng, nay thuộc xã Bảo Lâm 3. Vùng đất cao nguyên này trở thành quê hương thứ hai, nơi Mẹ gắn bó trong những năm tháng cuối đời. Tại đây, Mẹ tiếp tục nhận được sự quan tâm, chăm sóc của cấp ủy, chính quyền, lực lượng vũ trang và nhân dân địa phương.

Ngày 7/7/2014, Mẹ được Chủ tịch nước phong tặng danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” theo Quyết định số 1518/QĐ-CTN. Đây là sự ghi nhận của Tổ quốc đối với những đóng góp, hy sinh của Mẹ và gia đình trong sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, bảo vệ Tổ quốc.

Trong những năm cuối đời, Mẹ Bùi Thị Xê thường xuyên được các cấp, các ngành và lực lượng vũ trang đến thăm hỏi, động viên. Ngày 27/7/2025, đồng chí Phạm Thị Phúc cùng đoàn công tác của tỉnh Lâm Đồng đã đến thăm Mẹ tại thôn 8A, xã Bảo Lâm 3. Báo Lâm Đồng cho biết khi ấy Mẹ đang sống cùng người con gái là người trực tiếp chăm sóc Mẹ.

Sau thời gian lâm bệnh nặng, Mẹ Bùi Thị Xê qua đời lúc 13 giờ 30 phút ngày 10/8/2026, hưởng thọ 95 tuổi. Báo Lâm Đồng ghi nhận sự ra đi của Mẹ là mất mát đối với gia đình, người thân và địa phương; đồng thời khẳng định cuộc đời Mẹ là một phần ký ức về những năm tháng chiến tranh gian khổ, nơi những người mẹ âm thầm chịu đựng mất mát, nuôi dưỡng con cháu và chở che cán bộ, chiến sĩ, góp phần vào sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do cho Tổ quốc.

Cuộc đời Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Xê là câu chuyện về một người phụ nữ bình dị nhưng có một cuộc đời không bình dị. Từ quê hương Hưng Nhượng của Bến Tre, Mẹ đã đi qua những năm tháng chiến tranh với công việc giao liên, vận chuyển, tiếp tế và che chở cán bộ, chiến sĩ. Mẹ chịu mất mát khi chồng hy sinh, rồi tiếp tục chịu nỗi đau khi người con trai cả hy sinh. Dù vậy, Mẹ vẫn giữ gìn truyền thống cách mạng của gia đình và được Nhà nước ghi nhận bằng Huy chương Kháng chiến hạng Nhì và danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.

Câu chuyện của Mẹ nhắc nhở thế hệ trẻ hôm nay rằng lịch sử dân tộc không chỉ được làm nên bởi những chiến công vang dội trên chiến trường mà còn bởi vô số sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ, người vợ và những gia đình phía sau cuộc chiến. Có những đóng góp không được ghi thành những trận đánh, nhưng lại góp phần bảo vệ con người, bảo vệ lực lượng và giữ cho ngọn lửa cách mạng không bị dập tắt.

Đối với đoàn viên, thanh niên, bài học từ Mẹ Bùi Thị Xê trước hết là sống có trách nhiệm và biết cống hiến. Trong thời chiến, Mẹ cống hiến bằng những việc làm phù hợp với hoàn cảnh của mình; trong thời bình, thế hệ trẻ có thể cống hiến bằng học tập, lao động, rèn luyện, phục vụ cộng đồng, giữ gìn kỷ cương và xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Tinh thần cống hiến không phụ thuộc vào việc làm lớn hay nhỏ, mà nằm ở thái độ sống và trách nhiệm của mỗi người.

Đối với học sinh, câu chuyện về Mẹ là bài học về lòng biết ơn và trân trọng hòa bình. Những gì các em đang có hôm nay – được đến trường, được sống trong gia đình, được học tập và vui chơi – là điều mà thế hệ cha ông đã phải đánh đổi bằng rất nhiều hy sinh. Vì vậy, cách thiết thực nhất để tưởng nhớ những người như Mẹ là biết chăm ngoan, học tập tốt, đoàn kết, yêu thương gia đình và có ý thức xây dựng quê hương.

Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Xê đã khép lại cuộc đời ở tuổi 95, nhưng những giá trị Mẹ để lại không mất đi. Đó là lòng yêu nước, đức hy sinh, nghị lực vượt qua mất mát và truyền thống gia đình son sắt với cách mạng. Từ quê hương Hưng Nhượng đến vùng đất Bảo Lâm, cuộc đời Mẹ đã trở thành một phần ký ức đẹp và thiêng liêng của những thế hệ đã đi qua chiến tranh. Nhớ về Mẹ hôm nay là để mỗi chúng ta hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình, biết sống có trách nhiệm và biết trân trọng những gì mình đang có. Đó cũng là cách để thế hệ trẻ tiếp nối truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”, sống xứng đáng với sự hy sinh của những người đã dành cả cuộc đời cho Tổ quốc.