Mẹ Việt Nam Anh hùng Bùi Thị Xê đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.
Trong những năm tháng kháng chiến chống Mỹ cứu nước, giữa muôn vàn gian khó và hiểm nguy, có những người mẹ đã âm thầm hy sinh tuổi xuân, hạnh phúc gia đình và những người thân yêu nhất để góp sức mình cho sự nghiệp đấu tranh giành độc lập, tự do của dân tộc. Mẹ Việt Nam Anh hùng được nhắc đến trong câu chuyện này là một trong những người mẹ như thế.
Trong những năm kháng chiến, Mẹ vừa chăm lo gia đình, vừa tích cực tham gia hoạt động cách mạng. Mẹ làm công tác giao liên, vận chuyển và tiếp tế lương thực, thuốc men, phục vụ cán bộ, chiến sĩ. Trong vùng địch kiểm soát, Mẹ còn âm thầm che chở, nuôi dưỡng bộ đội và giao liên, trở thành một điểm tựa an toàn cho những người đang hoạt động cách mạng.
Công việc của Mẹ tưởng như lặng thầm nhưng luôn phải đối mặt với hiểm nguy. Mỗi chuyến đưa đón, mỗi lần vận chuyển lương thực, thuốc men hay che giấu cán bộ đều có thể khiến Mẹ và gia đình rơi vào vòng nguy hiểm. Thế nhưng, bằng lòng yêu nước và niềm tin vào cách mạng, Mẹ vẫn kiên trì thực hiện nhiệm vụ.
Không chỉ cống hiến sức mình cho cách mạng, Mẹ còn chịu những mất mát rất lớn ngay trong chính gia đình.
Mẹ từng nuôi dưỡng hai người cháu là con của anh trai. Sau này, cả hai người cháu đều anh dũng hy sinh trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước. Đó là liệt sĩ Bùi Nhứt, hy sinh năm 1968, và liệt sĩ Bùi Triệu, hy sinh năm 1974.
Năm 1957, Mẹ lập gia đình tại quê nhà và có bốn người con, gồm hai trai và hai gái. Mái ấm gia đình tưởng như là nơi bình yên sau những năm tháng chiến tranh, nhưng chiến tranh một lần nữa cướp đi người thân yêu của Mẹ.
Năm 1970, chồng Mẹ là liệt sĩ Phan Văn Thơm anh dũng hy sinh.
Chồng mất, Mẹ trở thành người phụ nữ vừa chịu nỗi đau mất mát, vừa phải gánh vác gia đình và nuôi các con khôn lớn. Nhưng ngay cả trong hoàn cảnh ấy, Mẹ vẫn không rời bỏ nhiệm vụ cách mạng. Mẹ tiếp tục che chở, nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ và giao liên hoạt động trong lòng địch.
Những năm tháng ấy là những năm tháng của sự hy sinh không lời. Mẹ đã dành tuổi trẻ, sức lực và cả tình cảm của một người vợ, người mẹ cho quê hương, đất nước.
Truyền thống yêu nước ấy tiếp tục được trao truyền cho các thế hệ trong gia đình.
Tháng 11 năm 1976, người con trai cả của Mẹ là ông Phan Văn Dân tham gia chiến trường K. Đến tháng 3 năm 1978, Mẹ lại phải chịu thêm một mất mát đau đớn khi người con trai cả anh dũng hy sinh.
Chiến tranh đã lần lượt lấy đi những người thân yêu nhất của Mẹ: hai người cháu, người chồng và người con trai cả. Nhưng trước những mất mát ấy, Mẹ vẫn kiên cường sống, nuôi những người con còn lại và giữ trọn niềm tin vào quê hương, đất nước.
Những đóng góp của Mẹ trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Ngày 6 tháng 3 năm 1987, Mẹ được tặng Huy chương Kháng chiến hạng Nhì theo Quyết định số 48-KT/HĐBT của Hội đồng Bộ trưởng, vì đã có thành tích trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.
Năm 1999, Mẹ chuyển lên sinh sống tại xã Lộc Thành, nay là xã Bảo Lâm 3, tỉnh Lâm Đồng. Vùng đất này trở thành quê hương thứ hai, gắn bó với Mẹ trong những năm tháng còn lại của cuộc đời.
Và rồi, sự hy sinh, cống hiến của Mẹ đã được ghi nhận bằng danh hiệu cao quý nhất dành cho những người mẹ có nhiều người thân hy sinh vì Tổ quốc.
Ngày 7 tháng 7 năm 2014, Mẹ được Chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phong tặng danh hiệu “Mẹ Việt Nam Anh hùng” theo Quyết định số 1518/QĐ-CTN.
Danh hiệu ấy không chỉ là sự ghi nhận đối với riêng Mẹ, mà còn là sự tri ân đối với biết bao người mẹ Việt Nam đã âm thầm chịu đựng mất mát trong những năm tháng chiến tranh.
Câu chuyện cuộc đời Mẹ khiến chúng ta càng hiểu rằng phía sau mỗi chiến thắng của dân tộc là biết bao sự hy sinh. Có những người trực tiếp cầm súng chiến đấu nơi chiến trường; cũng có những người mẹ ở hậu phương, trong vùng địch kiểm soát, âm thầm làm giao liên, vận chuyển lương thực, thuốc men, che chở và nuôi dưỡng cán bộ, chiến sĩ. Những đóng góp ấy tuy không vang lên giữa tiếng súng nhưng đã góp phần quan trọng vào thắng lợi chung của cách mạng.
