Mẹ Việt Nam Anh hùng Cao Thị Nhồng

Mẹ Cao Thị Nhồng sinh năm 1920 tại

xã Lai Hưng, huyện Bến Cát (nay thuộc huyện Bàu Bàng), tỉnh Bình Dương. Mẹ ^x lấy chồng là ông Nguyễn Văn Măng (sinh năm 1918), vợ chồng mẹ có được 6 người con (4 trai, 2 gái), trong đó 1 người con trai chết bệnh từ nhỏ, còn lại 5 người: Cao Văn Trị (sinh năm 1947), Cao Văn Dì (sinh năm 1950), Cao Văn Quân (bị bệnh bại liệt từ nhỏ), Cao Thị Nguyệt, Cao Thị Minh.

Bến Cát quê mẹ là vùng đất có truyền thống yêu nước. Là quận có diện tích rộng nhất trong 5 quận thuộc tỉnh Bình Dương, Bến Cát có rừng chiếm hết 5/10 diện tích ở phía bắc và tây nam, cao su chiếm 3/10 diện tích, phần còn lại là ruộng, vườn dọc theo rạch Thị Tính và phía đông sông Sài Gòn. Giáp với 2 tỉnh Bình Long và Phước Thành, quận Bến Cát với khu rừng Long Nguyên và rừng cấp 1, 2, 3 là nơi trung chuyển từ Chiến khu Đ sang Chiến khu Dương Minh Châu ở Tây Ninh. Trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược, vùng đất Bến Cát sớm nổi danh với Chiến khu An Thành, là nơi dừng chân của các cơ quan đầu não kháng chiến Khu bộ miền Đông, Xứ ủy Nam Bộ, Đặc khu ủy Sài Gòn - Gia Định. Đến giai đoạn chống Mỹ, khu vực Tây Nam Bến Cát cũng được Huyện ủy Bến Cát và Đặc khu Sài Gòn - Gia Định chọn làm căn cứ đóng quân, là vùng căn cứ địa cách mạng được mệnh danh là “Tam giác sắt” từng làm cho kẻ thù khiếp sợ. Nơi đây hình thành địa đạo Tây Nam Bến Cát (đã được công nhận Di tích lịch sử cấp quốc gia vào ngày 18/3/1996) với

168 ô ụ chiến đấu và 18.000 đường xương sống. Đây cũng là vùng đất nổi tiếng với chiến thắng Bàu Bàng năm 1965.

Bến Cát cũng chịu nhiều đau thương tang tóc trong chiến tranh. Ngày 18/6/1965, vừa đặt chân đến Việt Nam không bao lâu Mỹ đã huy động 27 máy bay B52 ném bom xuống khu vực huyện Bến Cát. Quân đội Mỹ đã hủy diệt hàng vạn hecta rừng, đốt cháy hàng ngàn hecta cao su, hàng trăm thường dân vô tội bị giết, làng mạc bị thiêu hủy, người dân bị dồn vào các ấp chiến lược trong vùng địch kiểm soát.

Trong bối cảnh ấy, 2 người con trai lớn của mẹ Nhồng đã thoát ly theo kháng chiến, tham gia chiến đấu tại Huyện đội Bến Cát. Bản tính mẹ Nhồng vốn hiền lành, sống an phận thủ thường nhưng cũng chịu không nổi trước tội ác của địch nên đã động viên, ủng hộ các con theo cách mạng. Tham gia kháng chiến, các anh đã đổi từ họ Cao sang họ Nguyễn.

Trận tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1968, Tiểu đội trưởng Nguyễn Văn Trị tham gia chiến đấu và bị thương nặng, sau đó được cấp trên đưa ra miền Bắc để an dưỡng. Trên đường đi đến khu vực Tây Nguyên, ngày 20/3/1968 đoàn trúng bom B52 của Mỹ, nhiều người hy sinh trong đó có con trai của mẹ là Nguyễn Văn Trị. Liệt sĩ Nguyễn Văn Trị hy sinh không tìm thấy thi thể, vĩnh viễn hòa vào lòng đất mẹ (bằng Tổ quốc ghi công số 9N-932 theo Quyết định số 241/TTga do Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng ký ngày 7/4/1980).

Cũng trong đợt 2 của cuộc tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân năm 1968, Tiểu đội phó Nguyễn Văn Dì cùng đồng đội tấn công vào các cơ quan đầu não của địch ở Bến Cát, trong đó có Chi cục cảnh sát. Địch đưa quân bao vây, dùng hỏa lực mạnh bắn vào khiến các chiến sĩ giải phóng hy sinh toàn bộ.

Sau đó, địch đưa xác các liệt sĩ ra khu vực trường dù Bến Cát đào hố chôn tập thể tại đây. Lúc địch đưa thi thể các chiến sĩ giải phóng ra phơi trước Chi cục Cảnh sát quận Bến Cát, mẹ Nhồng có ra nhìn xác con, mẹ đau xé lòng nhưng không thể nhận con. Sau ngày đất nước thống nhất, cơ quan chức năng tổ chức khai quật và quy tập hài cốt cát liệt sĩ về nghĩa trang, nhưng lúc ấy không còn nhận ra hài cốt của từng người. Liệt sĩ Nguyễn Văn Dì được truy tặng bằng Tổ quốc ghi công số 9N-942 theo Quyết định số 241/TTga do Thủ tướng Chính phủ Phạm Văn Đồng ký ngày 7/4/1980.

Mẹ Cao Thị Nhồng qua đời ngày 30/3/1976, được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định so 2383/KTCTN ngày 9/12/2014.

Hiện nay, con gái Cao Thị Nguyệt thờ cúng mẹ ở ấp Hòa Bình, xã Bảo Hòa, huyện Xuân Lộc.