Mẹ Việt Nam Anh Hùng Đặng Thị Cánh - Trong khói lửa chiến tranh, Mẹ đã hiến dâng chồng và con trai cho cách mạng.
Trong những ngày đi về cơ sở để sưu tầm tư liệu lịch sử, mỗi lần đặt chân đến vùng đất Tân An (nay là xã Tân Bình), tôi luôn mang trong lòng một cảm xúc thiêng liêng khó gọi thành tên. Nơi đây không chỉ là miền quê hiền hòa với ruộng lúa, bờ tre, mà còn là mảnh đất đã hun đúc nên biết bao con người kiên trung trong những năm tháng chiến tranh ác liệt. Trong ký ức của Nhân dân địa phương, cái tên Mẹ Đặng Thị Cánh (1930 – 2014) luôn được nhắc đến bằng tất cả sự kính trọng – một Bà mẹ Việt Nam anh hùng đã hiến dâng trọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng.
Mẹ Đặng Thị Cánh sinh ra và lớn lên tại xã Tân An, huyện Càng Long. Cuộc đời Mẹ gắn liền với ruộng đồng, với gian bếp ấm lửa và tiếng cười con trẻ. Mẹ lập gia đình với đồng chí Nguyễn Văn Mạnh, người con ưu tú của quê hương, và sinh được bốn người con. Những năm tháng đầu đời, gia đình Mẹ cũng như bao gia đình nông dân khác, tuy còn nhiều vất vả nhưng đầm ấm, nghĩa tình. Thế nhưng, chiến tranh đã không cho Mẹ một cuộc sống bình yên trọn vẹn.
Khi quê hương bước vào những năm tháng khốc liệt của cuộc kháng chiến chống đế quốc Mỹ, chồng Mẹ – liệt sĩ Nguyễn Văn Mạnh – sớm đứng vào hàng ngũ cách mạng. Từ năm 1960, đồng chí là Ấp đội phó xã Tân An, luôn có mặt ở những nơi nguy hiểm nhất để bảo vệ xóm làng, giữ vững phong trào. Ngày 07 tháng 01 năm 1967, trong một trận chống càn ác liệt, theo sự phân công của tổ chức, đồng chí đã anh dũng chiến đấu và ngã xuống trước họng súng quân thù. Tin chồng hy sinh đến với Mẹ như một nhát dao cứa sâu vào tim, nhưng Mẹ không gục ngã. Mẹ lặng lẽ thắp nén nhang, nén đau thương thành nghị lực để tiếp tục nuôi con và giữ trọn niềm tin vào cách mạng.
Nỗi đau ấy chưa kịp nguôi ngoai thì chiến tranh lại thêm một lần khoét sâu vào trái tim người mẹ. Liệt sĩ Nguyễn Văn Hùng, sinh năm 1950, người con trai của Mẹ, tham gia cách mạng từ năm 1968, là đội viên du kích ấp An Định Cầu, xã Tân An. Ngày 10 tháng 11 năm 1970, trong lúc làm nhiệm vụ canh gác bảo vệ dân công phá đường theo sự phân công của Tiểu tổ Đảng, anh bị địch trong đồn phát hiện và bắn hy sinh. Người mẹ tiễn chồng chưa kịp nguôi đau, lại phải tiễn con ra đi mãi mãi khi tuổi đời còn quá trẻ.
Hai lần tiễn biệt, hai lần đứt ruột, nhưng Mẹ Đặng Thị Cánh vẫn đứng vững. Mẹ hiểu rằng sự hy sinh của chồng và con là để đổi lấy độc lập, tự do cho quê hương, cho các thế hệ mai sau. Chính sự kiên cường và lòng yêu nước thầm lặng ấy đã trở thành điểm tựa tinh thần vững chắc cho phong trào cách mạng ở địa phương trong những năm tháng cam go nhất.
Chiến tranh lùi xa, đất nước hòa bình, nhưng những mất mát của Mẹ vẫn còn đó. Ghi nhận công lao và sự hy sinh to lớn ấy, ngày 04 tháng 8 năm 2014, Chủ tịch nước đã truy tặng danh hiệu cao quý “Bà mẹ Việt Nam anh hùng” cho Mẹ Đặng Thị Cánh theo Quyết định số 1853/QĐ-CTN. Danh hiệu thiêng liêng ấy không chỉ là sự tri ân của Đảng, Nhà nước và Nhân dân, mà còn là biểu tượng bất tử của chủ nghĩa anh hùng cách mạng trên quê hương Càng Long.
Với tôi – một cán bộ Đoàn của thế hệ hôm nay – khi viết lại câu chuyện về Mẹ Đặng Thị Cánh, lòng không khỏi bồi hồi, xúc động. Sự hy sinh của Mẹ và các anh hùng liệt sĩ chính là ngọn lửa truyền thống soi sáng con đường phía trước, nhắc nhở thế hệ trẻ phải sống trách nhiệm hơn, cống hiến nhiều hơn, để xứng đáng với những gì cha ông đã đánh đổi bằng cả cuộc đời.
Mẹ đã đi xa, nhưng hình ảnh người mẹ kiên trung ấy vẫn sống mãi trong lòng quê hương Tân Bình – như một lời nhắc nhở lặng thầm mà thiêng liêng về giá trị của hòa bình hôm nay.
