.Mẹ Việt Nam anh hùng Đặng Thị Tứ (1903-1987)
Đặng Thị Tứ (1903-1987)
Xã Phú Hội (huyện Nhơn Trạch) nổitiếng vì là xã anh hùng trong hai thời kỳkháng chiến của dân tộc, là xã có số lượngbà mẹ Việt Nam anh hùng nhiều nhất tỉnhĐồng Nai trong đợt phong tặng đầu tiênnăm 1994. Mẹ Đặng Thị Tứ là một trong những mẹ được truytặng danh hiệu cao quý đó.Mẹ sinh năm Quý Mão 1903 trong một gia đình trung nông.Khi vừa đến tuổi cập kê, mẹ lấy chồng, đôi vợ chồng trẻ đượcông bà chia cho năm mẫu ruộng và hơn một công vườn kiêmđất ở. Cũng như bao phụ nữ hồi đó, mẹ sinh hạ cả thảy mườicon nhưng chỉ nuôi được sáu đến tuổi khôn lớn.Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, ba con trai lớn củamẹ đều hăng hái tham gia phong trào cách mạng địa phương.Giặc Pháp trở lại xâm lược nước ta một lần nữa, ba anh theotiếng gọi của Tổ quốc thoát ly tham gia kháng chiến. AnhHai Phong (Nguyễn Thanh Phong) công tác ở cơ quan dânchính. Anh Ba Đường (Nguyễn Quang Đường) vào bộ đội địaphương huyện Long Thành, bám trụ chiến đấu liên tục trênmảnh đất quê hương thân thuộc. Anh Tư Phiên (Nguyễn HữuDũng) được đào tạo thành y tá quân y viện tỉnh đội Bà Rịa.Nhà mẹ Tứ ở ngay sát đường liên tỉnh 25, lính hàng ngàyqua lại trước cổng. Biết gia đình có con theo Việt Minh,chúng thường xét hỏi, bắt ông bà kêu các con về. Anh em cánbộ tỉnh, huyện, xã và bộ đội tranh thủ lúc không có địch ghéthăm gia đình và được mẹ ủng hộ gạo, mắm, thực phẩm... nhiều lần. Có những đêm mẹ nấu cơm cho anh em ăn, dỡmang theo.Từ một chiến sĩ, anh Ba Yên (Nguyễn Quang Đường) quaquá trình chiến đấu dũng cảm đã trở thành Trung đội trưởngquân báo của Huyện đội Long Thành. Ngày 11/11/1949, anhđi công tác lọt ổ phục kích địch ở sở Aborati (Long Thành),anh em đưa về an táng tại rừng Phước Nguyên (Tam An).Khá lâu sau, mẹ Tứ mới biết tin dữ này. Vì nhà ở ven lộ, địchcó thể vào bất ngờ nên mẹ phải cố nén đau thương, chỉ khóccon vào lúc đêm khuya. Và mẹ không tiếc gì, khi các anh emđồng chí ghé qua mẹ đều sẵn lòng cho gạo, tiền, thuốc, thựcphẩm... Mẹ không có điều kiện đi thăm các con nên lâu lâulại gửi cho các anh một vài thứ cần thiết.Sau trận bão lụt Nhâm Thìn (tháng 10/1952), phong tràokháng chiến miền Đông Nam Bộ gặp nhiều khó khăn: lươngthực, thực phẩm, thuốc men chữa bệnh... Một số người khôngchịu đựng nổi gian khổ đã rời bỏ hàng ngũ kháng chiến vềthành. Anh Tư Phiên (Nguyễn Hữu Dũng) là y tá góp phầnchữa trị cho hàng trăm thương binh qua những năm dài khángchiến, bị mắc bệnh sốt rét ác tính tháng 10/1953. Do thiếuthuốc men chữa trị, anh hy sinh ở Hắc Dịch ngày 13/10/1953.Mẹ Đặng Thị Tứ mất thêm một giọt máu thân thương, xiếtbao đau đớn. Mẹ muốn kìm nén nhưng không sao giữ đượctrong lòng, vẻ đau xót lộ rõ không thể che giấu... Hiệp địnhGenève 1954 lập lại hòa bình tạm thời trên đất nước ta cànglàm mẹ nhớ tới hai liệt sĩ.Dưới chế độ Ngô Đình Diệm, gia đình mẹ Đặng Thị Tứ bịtheo dõi ngặt vì anh Hai Phong (Nguyễn Thanh Phong) đượcbố trí ở lại hoạt động gây dựng cơ sở, tổ chức đấu tranh chínhtrị đòi nhà cầm quyền miền Nam hiệp thương với miền Bắc, tiến tới tổng tuyển cử tự do thống nhất nước nhà.Sau cao trào Đồng khởi 1960, con gái thứ mười của mẹ làNguyễn Thị Huyền Ngân đang đi học ở quận lỵ Long Thànhđược một số cán bộ xã như đồng chí Hai Muôn móc nối, giáodục, vận động. Mười Ngân bỏ học đi thoát ly, là y tá trườngĐảng Bà - Biên tháng 2/1961, khi đó mới 17 tuổi. Cô hăngsay công tác, tổ chức giao nhiệm vụ gì cũng gắng hoàn thành,không nề khó khăn nguy hiểm. Lúc này mẹ Tứ đã già yếu,chiến tranh ngày càng khốc liệt, Mười Ngân lại không ở mộtđịa điểm nhất định, nên mẹ không thể đi thăm dù rất nhớ congái thân yêu.Đầu tháng 11/1967, một đoàn vận tải hàng chiến lược cómột số bị đau ốm, Mười Ngân và vài đồng chí quân y đượcgiao nhiệm vụ điều trị cho số anh chị em này ở căn cứ BàuHàm. Ngày 4/11/1967, địch đột kích vào đây, cô và hai đồngchí nữa hy sinh. Mãi về sau mẹ Tứ mới biết tin xé lòng này.Hai hố mắt của người mẹ già tưởng chừng cạn khô lại một lầnnữa tuôn chảy những giọt nước mắt hiếm hoi.Sau ngày toàn thắng của dân tộc (tháng 4/1975) mẹ vuivì con trai đầu lòng Nguyễn Thanh Phong trở về. Nhưng mẹbuồn hơn vì không tìm thấy mộ và hài cốt của cả ba con đã hysinh. Nắng mưa và bom đạn của bao nhiêu năm chiến tranhđã xóa sạch vết tích của biết bao liệt sĩ đã ngã xuống vì Tổquốc độc lập, tự do. Mẹ Đặng Thị Tứ qua đời năm 1987. Mẹđược Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anhhùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.
