Mẹ Việt Nam anh hùng Đào Thị Vui (1923 – ) – Người mẹ trăm tuổi của vùng đất lửa và niềm tin gửi lại mai sau

Mẹ Việt Nam anh hùng Đào Thị Vui (1923 – ) – Người mẹ trăm tuổi của vùng đất lửa và niềm tin gửi lại mai sau

Giữa vùng đất từng hứng chịu bom đạn khốc liệt bậc nhất cả nước, có một người mẹ đã đi qua hơn một thế kỷ thăng trầm của lịch sử mà vẫn giữ nguyên sự minh mẫn, cứng cỏi và niềm tin sắt son vào Tổ quốc. Đó là Mẹ Việt Nam anh hùng Đào Thị Vui, sinh ngày 5.5.1923, hiện sinh sống tại thôn Đại An Khê, xã Hải Lăng (trước đây thuộc xã Hải Thượng), tỉnh Quảng Trị.

Cuộc đời mẹ là bản trường ca lặng lẽ về sự hy sinh của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh: hy sinh tuổi trẻ, hạnh phúc riêng, chồng con và cả những tháng ngày bình yên để bảo vệ cách mạng, bảo vệ quê hương.

Ngay từ khi còn rất trẻ, mẹ Đào Thị Vui đã cùng chồng là liệt sĩ Lê Hồi tham gia hoạt động cách mạng tại địa phương. Trong hoàn cảnh địch kiểm soát gắt gao, mẹ đảm nhận nhiều công việc nguy hiểm: làm liên lạc, che giấu cán bộ, đào hầm bí mật ngay trong lòng đối phương. Mỗi căn hầm, mỗi lối đi bí mật là kết tinh của sự mưu trí và lòng gan dạ, bởi chỉ một sơ suất nhỏ cũng có thể trả giá bằng mạng sống.

Trong những lần bị bắt, mẹ phải chịu đòn roi, tra tấn tàn bạo. Có lúc bị đánh đến ngất lịm, tỉnh lại tiếp tục bị đánh, nhưng mẹ vẫn kiên quyết giữ im lặng. Trong suy nghĩ của mẹ khi ấy, nếu mình khai báo thì đồng đội đang ẩn náu sẽ rơi vào hiểm nguy. Chính niềm tin và trách nhiệm ấy đã giúp mẹ đứng vững trước mọi cực hình.

Năm 1949, chồng mẹ hy sinh trong một trận càn của đối phương. Ở tuổi còn rất trẻ, mẹ trở thành góa phụ giữa thời chiến. Nhưng nỗi đau mất chồng không khiến mẹ chùn bước. Một mình mẹ nuôi dưỡng người con trai duy nhất là Lê Thịnh, đồng thời tiếp tục con đường đã chọn: nuôi giấu cán bộ, giữ vững các cơ sở cách mạng trong điều kiện bom đạn ngày càng ác liệt.

Lớn lên trong truyền thống ấy, anh Lê Thịnh sớm tham gia cách mạng, trở thành cán bộ kinh – tài, hoạt động bí mật trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ. Đến năm 1969, anh hy sinh trong một trận chiến ác liệt, khi mới 22 tuổi. Tin dữ đến với mẹ như một nhát cắt sâu vào trái tim người mẹ đã từng mất chồng. Mẹ kể lại, lúc ấy cả người như rã ra, nhưng rồi mẹ tự nhủ không được phép gục ngã, bởi con mẹ đã ngã xuống vì độc lập của dân tộc.

Những năm từ 1966 đến 1972, địa bàn Hải Thượng là một trong những chiến trường nóng bỏng nhất của Quảng Trị. Nhiều lần mẹ Vui bị bắt khi đang ở gần các hầm bí mật có cán bộ bên trong. Điển hình là vụ việc giữa tháng 11.1968, khi ngay trước miệng hầm có một chính trị viên tiểu đoàn và 16 chiến sĩ đang ẩn náu. Mẹ bị đánh đập dã man bằng gậy gộc, bị đổ nước xà phòng vào mũi, miệng để ép khai. Trước những đòn tra tấn vô nhân đạo ấy, mẹ vẫn chỉ đáp lại bằng sự im lặng kiên cường.

Sự hy sinh thầm lặng nhưng to lớn ấy đã được Đảng và Nhà nước ghi nhận. Năm 1994, mẹ Đào Thị Vui được phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng. Mẹ còn được trao Huân chương Kháng chiến hạng nhì, Huân chương Độc lập hạng ba cùng nhiều phần thưởng cao quý khác. Gia đình mẹ được tặng Bảng gia đình vẻ vang chống Mỹ cứu nước, như một minh chứng cho truyền thống cách mạng bền bỉ qua nhiều thế hệ.

Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ trở về cuộc sống đời thường, hòa mình cùng bà con xóm làng, lao động sản xuất, nuôi dưỡng ký ức và truyền thống cho con cháu. Ở tuổi 102, dáng mẹ đã nhỏ đi theo năm tháng, nhưng ánh mắt và giọng nói vẫn giữ sự rắn rỏi của một người từng đi qua ranh giới mong manh giữa sự sống và cái chết.

Một trong những khoảnh khắc xúc động trong những năm gần đây là buổi thăm hỏi của Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhân dịp kỷ niệm Ngày Thương binh – Liệt sĩ. Trong căn nhà đơn sơ, người đứng đầu Chính phủ ân cần hỏi thăm sức khỏe, đời sống của mẹ, bày tỏ lòng tri ân sâu sắc trước những hy sinh to lớn của gia đình mẹ đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc.

Cuộc gặp gỡ ấy trở nên đặc biệt khi mẹ nắm chặt tay Thủ tướng và ôm ông bằng cái ôm tự nhiên, ấm áp như một người mẹ ôm người con trở về sau bao năm xa cách. Hình ảnh ấy đã lan tỏa mạnh mẽ, chạm đến trái tim của nhiều người, bởi trong đó không chỉ có sự tri ân, mà còn là biểu tượng của mối dây gắn bó giữa quá khứ và hiện tại.

Trong giọng nói chậm rãi nhưng đầy tình cảm, mẹ Vui gửi gắm mong ước giản dị mà sâu xa: dù tuổi đã cao, lòng mẹ vẫn luôn hướng về Tổ quốc, mong thế hệ sau biết trân trọng hòa bình, yêu nước, thương dân và chung tay xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp.

Không chỉ nhận được sự quan tâm của lãnh đạo, mẹ còn được thế hệ trẻ dành tặng những món quà tinh thần đầy ý nghĩa. Một bức ảnh phục dựng cảnh mẹ ngồi bên người con trai liệt sĩ và đoạn video tái hiện khoảnh khắc “ngày đoàn viên” đã khiến mẹ không kìm được nước mắt. Trong hình ảnh ấy, người con ôm mẹ và nói những lời an ủi, như nhắc lại một sự thật mà mẹ đã chấp nhận suốt nửa thế kỷ: sự hy sinh của con là để Tổ quốc được độc lập.

Vùng đất nơi mẹ sinh sống – xã Hải Thượng cũ – là một địa danh đặc biệt của Quảng Trị, nơi có tới 95 Mẹ Việt Nam anh hùng được phong tặng và truy tặng. Đến nay, chỉ còn mẹ Đào Thị Vui là người duy nhất còn sống. Những người mẹ nơi đây đã đào hàng trăm hầm bí mật, nuôi giấu cán bộ, tiễn con ra chiến trường và nhiều người không bao giờ được đón con trở về. Truyền thống ấy đã làm nên bản sắc kiên trung của cả một vùng quê.

Năm 1969, Hải Thượng được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân giải phóng, trở thành xã anh hùng đầu tiên của tỉnh Quảng Trị. Để tri ân các Mẹ Việt Nam anh hùng, địa phương đã xây dựng Khu tưởng niệm Mẹ Việt Nam anh hùng, nơi lưu giữ di ảnh các mẹ và những người con đã hy sinh. Trong khu tưởng niệm ấy, vẫn còn một vị trí chưa đặt di ảnh – vị trí dành cho mẹ Đào Thị Vui, như một sự chờ đợi đầy thiêng liêng.

Cuộc đời mẹ Vui không chỉ là câu chuyện của riêng một gia đình, mà là tấm gương sống động về lòng trung kiên, đức hy sinh và niềm tin bền bỉ vào tương lai đất nước. Đối với thế hệ trẻ hôm nay, đó là một bài học sâu sắc về trách nhiệm với Tổ quốc, về giá trị của hòa bình và về nghĩa vụ tiếp nối những gì cha ông đã đánh đổi bằng cả cuộc đời để giữ gìn.