Câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Đỗ Thị The (sinh năm 1923) tại huyện Nông Cống, tỉnh Thanh Hóa, là một chương sử sống động về lòng kiên trung và đức hy sinh cao cả của người phụ nữ Việt Nam qua hai thế kỷ. Giữa mảnh đất miền Trung "sáng chắn bão giông, chiều ngăn nắng lửa", cuộc đời mẹ hiện lên như một tượng đài thầm lặng, nơi nén chịu mọi nỗi đau mất mát để trở thành điểm tựa vững chãi cho gia đình và là niềm tự hào của quê hương cách mạng. Mẹ không trực tiếp cầm súng nơi tiền tuyến, nhưng sự hy sinh của mẹ còn lớn lao hơn mọi lời ca tụng, bởi mẹ đã dâng hiến cả tuổi thanh xuân và những người thân yêu nhất của mình cho sự bình yên của Tổ quốc.
Hơn một thế kỷ đi qua cuộc đời, mẹ Đỗ Thị The đã nếm trải đủ mọi đắng cay và vinh quang của lịch sử. Nỗi đau đầu đời ập đến khi mẹ còn rất trẻ, mới ngoài đôi mươi, tuổi xuân đang thì. Năm 1950, khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp đang bước vào giai đoạn quyết liệt, chồng mẹ – liệt sĩ Trần Gia Hương – đã nghe theo tiếng gọi của non sông, tham gia lực lượng dân quân hỏa tuyến phục vụ chiến dịch Điện Biên Phủ và anh dũng hy sinh. Một mình mẹ trong cảnh góa bụa sớm hôm, đôi vai gầy gánh vác cả giang sơn nhà chồng, vừa tảo tần nuôi dạy 4 người con thơ dại, vừa lao động sản xuất để đóng góp cho tiền tuyến. Hình ảnh người mẹ trẻ một mình lặn lội thân cò nơi đồng bãi Cung Điền, xã Minh Nghĩa, để nuôi con khôn lớn giữa bão táp chiến tranh và cái nghèo đói bủa vây chính là minh chứng rõ nét nhất cho phẩm chất "tần tảo, đảm đang" của phụ nữ xứ Thanh.Nhưng thử thách của số phận vẫn chưa dừng lại ở đó. Khi đất nước vừa tạm yên tiếng súng chống Mỹ, người con trai của mẹ – anh Trần Dương Hoan – lại tiếp bước cha lên đường thực hiện nhiệm vụ quốc tế cao cả. Để rồi vào năm 1979, mẹ lại một lần nữa nhận về tấm giấy báo tử xé lòng khi anh hy sinh trên chiến trường biên giới Việt – Lào. Nỗi đau "mất chồng, mất con" chồng chất, khiến trái tim người mẹ như tan nát, nhưng mẹ vẫn không gục ngã. Mẹ nén đau thương vào lòng, tiếp tục là bóng cây đại thụ che chở cho các con, các cháu, dạy bảo thế hệ sau sống sao cho xứng đáng với máu xương của cha anh. Danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng mà Nhà nước phong tặng cho mẹ là sự tri ân sâu sắc cho một đời tận hiến, một người mẹ đã dành trọn tình mẫu tử để tưới mát cho cây tự do của dân tộc.Ngày nay, ở tuổi 103, mẹ Đỗ Thị The vẫn sống an nhiên, minh mẫn trong vòng tay yêu thương của con cháu tại quê nhà Nông Cống. Sự trường thọ của mẹ như một đặc ân của đất trời dành cho một tâm hồn cao thượng. Hình ảnh các đơn vị quân đội như Tổng công ty Tân Cảng Sài Gòn hay chính quyền địa phương thường xuyên đến thăm hỏi, phụng dưỡng mẹ chính là nét đẹp của đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Mỗi nén hương thắp lên trước bàn thờ liệt sĩ trong nhà mẹ là một lời hứa của thế hệ hôm nay về việc gìn giữ hòa bình, xây dựng quê hương Thanh Hóa ngày càng giàu đẹp. Mẹ Đỗ Thị The sẽ mãi là ngọn lửa sưởi ấm truyền thống cách mạng, là tấm gương sáng ngời về lòng vị tha và tình yêu Tổ quốc cho muôn đời con cháu soi chung.
