Mẹ Việt Nam Anh hùng Hồ Thị Sành (1925-1994)

Mẹ Hồ Thị Sành sinh năm Ất Sửu (1925) là một trong những bà mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng đầu tiên ở xã Phú Hội theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.

Mẹ sinh trưởng trong một gia đình nông dân nghèo, lập gia đình trước năm 1945. Cách mạng tháng Tám thành công, chồng mẹ là ông Nguyễn Văn Dè, một thanh niên hoạt bát, có văn hóa, tham gia tổ chức Thanh niên Tiền phong, rồi được cử làm trưởng ban tuyên truyền xã. Mẹ cũng tham gia hội phụ nữ địa phương, cùng các bà, các chị lo vận động ủng hộ dân quân du kích tập luyện, canh gác xóm làng. Đầu năm 1949, quân Pháp đánh chiếm Cát Lái, Long Thành. Chúng đóng bót ngay tại nhà thờ Phú Hội, ngày ngày càn quét, bắt bớ, khủng bố nhân dân. Chồng mẹ không chỉ hoạt động trong xã, ông còn được huyện cử đi vận động nhân dân các xã bạn đoàn kết đánh giặc. Bí danh “Bất Tử” của ông được người địa phương nay ở lứa tuổi 70 đều biết. Ngày 5/11/1946 (nhằm 12 tháng 10 năm Bính Tuất ) ông đi công tác ở Tam An thì đụng địch, hy sinh. Đau thương to lớn này không làm mẹ Mười Sành gục ngã; ngược lại mẹ vẫn tham gia công tác giao liên trong lúc phải lo làm mướn, buôn bán trầu cau, hoa quả kiếm sống và đóng góp một phần cho kháng chiến.

Sau Hiệp định Genève tháng 7/1954, địch thực hiện chiến lược Chiến tranh cảnh sát (còn gọi là chiến tranh một phía) dốc toàn lực tiêu diệt cách mạng miền Nam. Từ vĩ tuyến 17 trở vào, nhân dân và cán bộ ta đã trải một thời kỳ đen tối,

tưởng chừng không có đường ra. Nhưng Nghị quyết 15 của Trung ương (Khóa II) mở ra giai đoạn lịch sử mới, bắt đầu từ những cuộc đồng khởi Bến Tre, cuộc nổi dậy của đồng bào Trà Bồng Tháng 8/1960, Huyện ủy Long Thành chỉ đạo

nhân dân và lực lượng vũ trang xã Phú Hội nổi dậy diệt ác, phá kềm đầu tiên trong toàn huyện. Anh Nguyễn Văn Theo - con trai mẹ tham gia du kích xã sau khi ta diệt tên trưởng ấp Phú Mỹ, gây thối động trong hàng ngũ hội đồng, dân vệ... khu Lòng Chảo. Mẹ trở thành cơ sở của địa phương, làm nhiệm vụ thu gom tiền, gạo... và mua nhu yếu phẩm cho cán bộ và du kích, bộ đội.

Trong một lần đi giao liên tháng 12/1961, anh Theo bị lính của Ba Reng, Năm Teng bắt. Chúng đưa về giam ở quận lỵ Nhơn Trạch (thuộc xã Phú Thạnh) tra tấn rất dã man hòng bắt anh khai báo. Nhưng chàng trai 17 tuổi đã chịu đựng không một lời khai. Gần một tháng sau, đúng 12 giờ trưa 24/1/1962 (nhằm 19 tháng 12 năm Tân Sửu) chúng đưa anh về bắn ở nổng Gian Lò xã Phú Hội, nhằm khủng bố tinh thần nhân dân. Mẹ Sành hết sức đau đớn vì cái chết của con trai yêu dấu. Nhưng mẹ gượng được ngay, cùng bà con lo liệu việc an táng cho đứa con liệt sĩ.

Hai tháng sau, Nguyễn Văn Côi - con kế của mẹ mới 15 tuổi đã xin mẹ cho đi thoát ly để trả thù cho cha và anh. Mẹ dành dụm đi thăm con, mặt khác vẫn đóng góp ủng hộ nuôi quân, sẵn sàng mua các thứ anh em cần đến. Địch gom dân ra ven lộ 17 song mẹ và nhiều bà con trong xóm vẫn bám vườn tược, mặc cho bom pháo giặc nã bừa bãi. Mẹ nghĩ: Nếu mẹ và bà con sợ giặc, kiếm nơi tạm lánh thì ai nuôi anh em cán bộ, bộ đội và du kích bám trụ đánh địch. Đơn vị C240 của Côi cơ động khắp nơi trong hai huyện Long Thành, Nhơn Trạch nhưng thường đứng chân tại Phú Hội. Vì vậy, mẹ gặp con trai luôn, dù nghèo mẹ vẫn ráng không để con thiếu thốn so với đồng đội. Mẹ rất vui thấy con khôn lớn, từ một chiến sĩ được cử làm tiểu đội trưởng. Mẹ thương anh lặn lội đêm hôm dẫn anh em đi đánh địch.

5 giờ sáng ngày 10/2/1967 (nhằm mùng 2 tháng 1 năm Đinh Mùi) trong khi đi đặt trái, anh và đồng đội đụng địch ở dốc Cây Me ấp Phú Mĩ và hy sinh tại đây, được đồng đội đưa về an táng. Mẹ Sành tưởng có thể chết theo con. Niềm hy vọng cuối cùng của mẹ không còn nữa!

Sau đó, do địch o ép, mẹ tạm lánh lên Sài Gòn một thời gian. Tới ngày giải phóng, trong niềm vui chung to lớn của dân tộc, mẹ Sành nhiều lúc chạnh buồn. Khi nhà dưỡng lão Tam An thành lập, mẹ được đón về đây sống cùng một số cha mẹ liệt sĩ, được chăm sóc, phụng dưỡng chu đáo cho đến lúc qua đời vào tháng 1/1994