Mẹ Việt Nam Anh hùng Huỳnh Thị Biết (1919-2009)

Mẹ Huỳnh Thị Biết sinh năm Kỷ Mùi (1919), tại xã Tam An, quận Long Thành, tỉnh Biên Hòa (nay là Đồng Nai) trong một gia đình nông dân nghèo. Năm 19 tuổi, mẹ lấy chồng cũng là dân làm ruộng nghèo, hai người trần thân làm mướn kiếm sống qua ngày. Mẹ sinh hạ mười ba lần nhưng chỉ nuôi đến lúc trưởng thành bảy người, còn sáu chết yểu do đói, do thiếu thuốc...

Thời chín năm chống thực dân Pháp xâm lược, bảy người con của mẹ còn nhỏ. Hai vợ chồng mẹ lo đủ thứ: trước hết lo nuôi chín miệng ăn, lo chạy giặc càn quét, ruồng bố xóm làng, tuy không ai nói gì, song mẹ cũng lo đóng góp chút ít cho phong trào kháng chiến ở địa phương đúng bổn phận người dân...

Thời chống Mỹ, các con của mẹ dần dần lớn lên, miền Nam nước ta trở thành thuộc địa kiểu mới của Mỹ. Chính quyền Sài Gòn ra sức đàn áp, tiêu diệt số cán bộ đảng viên nằm vùng và các cơ sở yêu nước bằng súng đạn Mỹ. Bót Tam An nằm giữa xã thường có ít nhất một trung đội lính bảo an. Bọn hội đồng xã, dân vệ, cảnh sát, chỉ điểm... góp phần đánh phá cách mạng. Năm 1962, địch lập ấp chiến lược Tam An, gom dân vào đó, khác nào cá chậu chim lồng. Hướng về Mặt trận giải phóng, nhiều gia đình âm thầm nuôi giấu anh em cán bộ, du kích xã. Đầu tháng 7/1962, du kích Tam An phối hợp với đơn vị bộ đội 19-5 Long Thành hạ bót và phá rã ấp chiến lược. Vài ngày sau, tại Gò Me (Tam An), Đại hội Mặt trận dân tộc giải phóng huyện Long Thành họp hai ngày... từ đó, nơi đây là địa bàn tranh chấp giữa ta và địch.

Anh Hai Cu (Nguyễn Văn Cung) - con mẹ Hai Biết - và vài thanh niên trong xã bị bắt lính. Người chú vợ bảo anh đi “tay trong tay ngoài” nên trong những lần phải đi lùng sục, anh đều tìm cách đánh động trước để anh em ta kịp thời tránh né. Tháng 3/1964, sau một trận du kích và bộ đội 19-5 Long Thành đánh bót Tam An, anh bỏ hàng ngũ địch đi theo cách mạng luôn nhưng trụ bám địa phương, ít khi đi xa. Nhiều bữa, anh dẫn theo ba, bốn đồng đội về nhà mẹ ăn cơm và nghỉ ngơi. Mẹ bán hàng rong nên thức ăn tương đối khá, các anh muốn ăn gì mẹ cũng cho. Mẹ đã bốn lần đi đấu tranh chính trị ở quận lỵ Long Thành dưới hình thức đi chợ mua hàng về bán. Giấy chứng nhận về sự kiện này đang treo trên tường nhà mẹ. Đội Hai, một tên cảnh sát ác ôn đã hai lần bắt mẹ kêu anh Hai Cu “về với chánh nghĩa quốc gia”...

Anh Tư Kỷ (Nguyễn Văn Kỷ) bị lính và cảnh sát Long Thành bắt bỏ tù hai năm rưỡi (chúng bắt anh đầu năm 1965 khi bị ta diệt một số tên trong một lần chống càn). Vừa được tha, anh gia nhập du kích xã ngay, sau một số trận chiến đấu và công tác xây dựng cơ sở, anh được cử làm cán bộ phụ trách binh vận xã Tam An.

Ba giờ chiều ngày 30/5/1968 (4 tháng 5 năm Mậu Thân), máy bay địch ném bom và nã pháo dữ dội vào căn cứ ta ở rừng phía Bắc đường liên xã. Anh Hai Cu (Nguyễn Văn Cung) - cán bộ an ninh xã hy sinh vì sập hầm. Anh em đã tiến hành chôn cất anh chu đáo. Mẹ Hai Biết nghe tin vô cùng đau xót, nhưng phải cố nén lúc ban ngày.

Để trả thù cho anh Hai, ba tháng sau, Sáu Đạo (Nguyễn Văn Đạo) xin gia nhập du kích xã. Là đội viên gan dạ, anh đeo bám bọn lính, đánh mấy trận đầy mưu trí. Ngày 12/12/1968 (23 tháng 10 năm Mậu Thân), anh cùng anh em chặn đánh địch ở ngã ba Cây Dừa kinh Chà (thuộc ấp 4 Tam An). Anh trúng đạn bị thương, anh em khiêng về tới căn cứ thì hy sinh, các đồng đội chôn cất tại đây. Sáng hôm sau, một anh về cho mẹ hay tin, mẹ choáng váng xỉu đi, ruột gan như bị cắt xé. Chỉ trong vòng nửa năm, mẹ mất hai núm ruột thân yêu. Đau thương lộ ra, mẹ không cần che giấu. Nhưng lúc này, bọn địch đang lo bình định và chống trả nên mẹ tương đối được yên.

10 giờ đêm 7/3/1970 (30 tháng giêng năm Canh Tuất), anh Tư Kỷ và ba đồng chí từ căn cứ mật ở ven sông đột về ấp công tác binh vận. Anh lọt ổ phục kích địch gần miễu Bà, dính mìn claymore, hy sinh cùng ba đồng đội. Để hù dọa nhân dân trong xã, chúng kéo bốn cái xác về bót, phơi ra cho mọi người thấy. Rồi chúng đánh tiếng cho gọi thân nhân lên mang về chôn. Mẹ Hai Biết lau rửa bốn thi hài và mặc bộ quần áo mới cho con trai. Địch hỏi, mẹ trả lời:

- Con tôi chết đi, phải có bộ đồ mặc đàng hoàng chớ...

Đứng trước cái chết của con, mẹ tan nát cõi lòng, nhưng phải gắng giữ bình tĩnh lo cho con mình và ba anh khác được mồ yên, mả đẹp. Lúc đó, cái sợ biến mất, chỉ còn nỗi căm thù giặc và lòng thương con mênh mông.

Sau ngày giải phóng, mẹ Huỳnh Thị Biết đã được hưởng các chế độ, chính sách chung, được thưởng Huân chương Độc lập, được cấp nhà tình nghĩa. Với những đóng góp to lớn cho cách mạng, mẹ được Nhà nước tuyên dương danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/ KTCTN ngày 17/12/1994. Mẹ qua đời năm 2009