Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Dĩ

Mẹ Lê Thị Dĩ sinh năm 1989 tại xã Long Điền, huyện Long Đất (nay là thị trấn Long Điền, huyện Long Điền), tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu. Mẹ lấy chồng là ông Nguyễn Lọt, người cùng quê. Long Điền quê của mẹ Lọt có ruộng muối vào loại lớn của tỉnh Biên Hòa xưa, vợ chồng mẹ cũng là những diêm dân cần cù, chăm chỉ nhưng đời sống của gia đình mẹ cũng như những diêm dân khác rất khó khăn. Thời đó, thực dân Pháp quy định toàn bộ số muối mà dân sản xuất ra phải bán hết cho nhà nước Pháp với giá rẻ, rồi Nhà nước bán lại cho dân (kể cả người trực tiếp sản xuất muối) với giá cao hơn rất nhiều lần để hưởng lợi nhuận. Rồi hàng loạt các thứ thuế do Pháp đặt ra như: thuế điền thổ, thuế lao dịch, thuế thân, thuế trâu bò... đè nặng đôi vai của người nghèo. Vợ chồng mẹ sinh tổng cộng 11 người con với những cái tên rất dân dã: Nguyễn Thị Tiết, Nguyễn Thị Liên, Nguyễn Văn Tánh, Nguyễn Thị Nguyệt, Nguyễn Thị Nga, Nguyễn Văn Bánh, Nguyễn Văn Quýt, Nguyễn Văn Cam, Nguyễn Văn Chín, Nguyễn Thị Chua. Nhưng rồi cái nghèo đeo đẳng khiến mẹ không giữ nổi các con với mình, các anh chị lần lượt mất đi vì bệnh tật, chỉ còn 2 anh Nguyễn Văn Quýt, Nguyễn Văn Cam và con gái út Nguyễn Thị Chua được trưởng thành. Cách mạng tháng Tám thành công, cả nhà mẹ Dĩ cũng như người dân Long Điền chưa kịp trọn vui thì thực dân Pháp đã tái chiếm nước ta. Năm 1946, ông Nguyễn Văn Lọt cùng một số người dân Long Điền bị Pháp bắt, đưa đi biệt tích. Từ đó, gia đình mẹ Lọt vắng bóng người cha trụ cột. Căm thù giặc Pháp gây cảnh tang thương ở quê mình, 2 anh Nguyễn Văn Cam và Nguyễn Văn Chín (đổi tên là Nguyễn Văn Chính) tham gia kháng chiến. Ngày 1/4/1949, chiến sĩ Nguyễn Văn Cam hy sinh ngay trên mảnh đất Long Điền. Sau Hiệp định Genève 1954, người con trai duy nhất còn lại của mẹ là Nguyễn Văn Chín ở lại miền Nam hoạt động, tham gia kháng chiến chống Mỹ. Nhưng đến ngày 1/8/1969, mẹ nhận tin con hy sinh ở Bà Rịa. Mẹ Lê Thị Dĩ qua đời ngày 1/7/1975, được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 2393/QĐ-CTN ngày 26/9/2014. Người con gái út của mẹ là Nguyễn Thị Chua hiện thờ cúng mẹ tại ấp 2 xã Xuân Hưng, huyện Xuân Lộc.