Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Lý (Lê Thị Châu) – Người mẹ của bài ca bất tử "Bà mẹ Gio Linh"

Mẹ sinh năm 1883, quê tại làng Gio Mai, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị (nay thuộc xã Gio Mai). Cuộc đời mẹ trải qua nhiều biến động của lịch sử dân tộc. Dù cuộc sống còn nhiều khó khăn, mẹ luôn nuôi dạy các con bằng tình yêu quê hương và tinh thần bất khuất trước quân xâm lược.

Mẹ có hai người con là liệt sĩ:

• Liệt sĩ Nguyễn Đức Kỳ.

Trong hai người con của mẹ, câu chuyện về liệt sĩ Nguyễn Đức Kỳ đã trở thành một trong những trang sử bi tráng nhất của vùng đất Gio Linh.

Năm 1948, khi đang là Xã đội trưởng, Nguyễn Đức Kỳ cùng đồng chí Nguyễn Văn Phi bị thực dân Pháp bắt. Để đàn áp phong trào kháng chiến và gieo rắc nỗi sợ hãi trong nhân dân, ngày 16/8/1948, quân Pháp đã xử tử hai anh, rồi bêu đầu tại đình làng, sau đó đưa ra bến đò trước chợ để thị uy. Hành động dã man ấy nhằm uy hiếp tinh thần đấu tranh của nhân dân địa phương.

Không khuất phục trước sự tàn bạo của kẻ thù, trong đêm tối, mẹ Lê Thị Châu cùng bà Hoàng Thị Sáng (mẹ của liệt sĩ Nguyễn Văn Phi) đã lặng lẽ chèo thuyền đến nơi bêu đầu các anh để đưa thủ cấp của con mình về. Biết quân địch luôn theo dõi, hai người mẹ phải giấu thủ cấp trên trà – chiếc gác gỗ sát mái nhà vốn dùng để cất giữ hạt giống – chờ thời cơ thích hợp mới bí mật mai táng.

Sau khi tình hình lắng xuống, gia đình đưa thủ cấp của liệt sĩ Nguyễn Đức Kỳ về an táng tại vùng Cồn Go, làng Mai Xá Thị; còn thủ cấp của liệt sĩ Nguyễn Văn Phi được chôn tại nghĩa địa Cồn Dài, xóm Kênh, làng Mai Xá Chánh. Nhiều năm sau, hài cốt của các anh mới được quy tập và an táng đầy đủ.

Tinh thần quả cảm, tình mẫu tử thiêng liêng và sự hy sinh vô bờ bến của mẹ đã lay động biết bao thế hệ. Cảm phục trước câu chuyện ấy, nhạc sĩ Phạm Duy đã sáng tác ca khúc nổi tiếng "Bà mẹ Gio Linh" theo thể loại trường ca. Bài hát ca ngợi những người mẹ Việt Nam sẵn sàng hiến dâng những người con yêu quý nhất cho độc lập, tự do của dân tộc và trở thành một tác phẩm bất hủ trong nền âm nhạc cách mạng Việt Nam.

Người con thứ hai của mẹ là liệt sĩ Nguyễn Đức Thùy, Chính trị viên Đại đội Quân đội nhân dân Việt Nam, đã anh dũng chiến đấu và hy sinh vào ngày 09/10/1952, tiếp nối truyền thống bất khuất của gia đình.

Với những cống hiến và sự hy sinh to lớn của gia đình đối với sự nghiệp giải phóng dân tộc, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, ngày 24/4/1995, Nhà nước đã truy tặng Mẹ Lê Thị Lý danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 438 KT/CTN.

Ngày nay, câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Lý không chỉ là ký ức bi hùng của quê hương Gio Linh mà còn là biểu tượng bất diệt của lòng yêu nước và đức hy sinh của người mẹ Việt Nam. Hình ảnh người mẹ lặng lẽ vượt qua hiểm nguy để tìm lại phần thi thể của con đã trở thành biểu tượng thiêng liêng, nhắc nhở các thế hệ hôm nay phải biết trân trọng hòa bình, gìn giữ truyền thống cách mạng và sống xứng đáng với những hy sinh vô giá của cha ông.