Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Nghê (Năm Nghê)

Vùng đất Trà Linh bên dòng sông Thu Bồn những năm cuối thập niên 60 là một túi bom, túi đạn ác liệt. Giữa cái ranh giới mỏng manh của sự sống và cái chết, mẹ Năm Nghê cùng dân làng phải chọn những hang đá sâu, những hầm ngầm để làm nơi trú ẩn qua những trận càn quét của lính Mỹ. Sự kiện xảy ra vào khoảng cuối năm 1969 tại hang Hòn Kẽm đã trở thành một "vết sẹo" không bao giờ lành trong lịch sử vùng đất này. Khi ấy, mẹ đang bế trên tay đứa con trai út chưa đầy 4 tháng tuổi là bé Lê Tân. Giữa lúc quân thù đang lùng sục gắt gao ngay phía trên cửa hang, tiếng khóc của đứa trẻ khát sữa và ngột ngạt khí trời bỗng vang lên xé toạc không gian tĩnh mịch.Trong khoảnh khắc sinh tử ấy, hơn hai trăm con người trong hang nín thở. Một tiếng khóc lúc này không chỉ là sự sống của một đứa trẻ, mà là bản án tử cho cả một cộng đồng, bao gồm cả những cán bộ cách mạng cốt cán đang ẩn nấp. Đối diện với sự lựa chọn tàn khốc nhất mà một người mẹ có thể gặp phải, mẹ Năm Nghê đã chọn "nghĩa lớn". Mẹ đã áp chặt con vào lòng, dùng bầu sữa và đôi bàn tay run rẩy để ngăn tiếng khóc của con. Khi quân giặc đi qua, sự im lặng chết chóc bao trùm lấy hang đá, cũng là lúc đứa con nhỏ của mẹ đã lịm đi mãi mãi trong vòng tay mẹ. Đứa trẻ ấy đã hy sinh để đổi lấy sự bình yên cho hàng trăm người dân làng Trà Linh.Nỗi đau ấy lớn đến mức sau ngày hòa bình, mẹ Năm Nghê sống trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê. Người dân vùng hạ lưu sông Thu Bồn thường xuyên thấy một người đàn bà tóc bạc phơ, ngồi bên bến sông hay cửa hang cũ, hát ru những lời ru buồn thê thiết và gọi tên đứa con nhỏ trong vô vọng. Nỗi ám ảnh về hơi ấm cuối cùng của con, về tiếng khóc bị dập tắt giữa chừng đã khiến tâm hồn mẹ chịu một gánh nặng quá sức chịu đựng của một con người. Mẹ không chết vì bom đạn, nhưng mẹ đã "chết" đi một phần linh hồn kể từ giây phút tàn khốc đó.Hành động của mẹ Lê Thị Nghê là biểu tượng cao nhất cho đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Nếu như các chiến sĩ ngã xuống trên chiến trường bằng máu xương trực tiếp, thì mẹ Nghê đã hy sinh bằng chính bản năng thiêng liêng nhất của một người mẹ. Đó là một sự hy sinh mang tính bi kịch hy lạp, một sự lựa chọn khốc liệt mà chỉ những người có lòng yêu nước nồng nàn và tinh thần trách nhiệm cộng đồng cực độ mới có thể thực hiện. Mẹ chính là hiện thân của đất nước: nhẫn nhịn, đau đớn và tự mình gánh chịu mọi thương tổn để bảo vệ hạt giống của sự sống cho muôn đời sau.Ghi nhận công lao và nỗi đau khôn cùng ấy, Nhà nước đã phong tặng mẹ danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng. Tuy nhiên, không có một danh hiệu hay phần thưởng nào có thể bù đắp được khoảng trống trong lòng mẹ. Câu chuyện của mẹ Năm Nghê đã trở thành một biểu tượng tinh thần, nhắc nhở thế hệ hôm nay về sự khốc liệt của chiến tranh và cái giá nghẹn ngào của hòa bình. Mỗi khi đi qua vùng Hòn Kẽm – Đá Dừng, người ta vẫn nhắc về mẹ như nhắc về một tượng đài bằng xương thịt, một người mẹ đã nén lại thiên chức nhỏ bé của mình để trở thành "Mẹ của cả dân làng".Cuộc đời mẹ khép lại vào năm 2004, nhưng hình ảnh mẹ vẫn còn mãi như một nốt trầm đau đớn trong bản hùng ca của dân tộc. Mẹ Lê Thị Nghê không chỉ là niềm tự hào của Quảng Nam mà còn là lời nhắc nhở chúng ta phải sống sao cho xứng đáng với những người đã hy sinh cả những điều thiêng liêng nhất để chúng ta có được bầu trời bình yên ngày hôm nay. Sự hy sinh của mẹ và đứa con nhỏ Lê Tân sẽ luôn được ghi tạc trong sử sách, như một lời thề về lòng trung thành với Tổ quốc và tình yêu đồng bào sâu sắc.