Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Thủ

Mẹ Lê Thị Thủ sinh năm 1902 tại xã Đức Thạnh, một xã nằm ở phía đông bắc của huyện Mộ Đức (nay là thị trấn Mộ Đức), tỉnh Quảng Ngãi.

Làng của mẹ xa xưa có tên là Thi Phổ Nhì. Dân làng Thi Phổ (gồm Thi Phổ Nhất và Thi Phổ Nhì) nổi tiếng với nghề làm kẹo mạch nha. Xã Đức Thạnh quê mẹ nằm cạnh khu rừng cấm có tên là Rừng Nà. Từ những năm 1930-1931, Rừng Nà đã là căn cứ hoạt động, trú ẩn của cán bộ lãnh đạo chủ chốt của đảng bộ tỉnh Quảng Ngãi. Sau năm 1954, Rừng Nà cũng là nơi trú ẩn bí mật của một số cán bộ cách mạng được tổ chức bố trí ở lại hoạt động. Đến năm 1965, Rừng Nà trở thành căn cứ địa cách mạng của huyện Mộ Đức và của tỉnh Quảng Ngãi cho đến ngày thống nhất đất nước.

Địa bàn Rừng Nà xung quanh là đồng trống, nhưng nhờ thế rừng hiểm trở, bìa rừng bùn lầy, cây rừng rậm rạp, dây leo chằng chịt, nhờ sự tiếp tế của người dân mà lực lượng bộ đội tỉnh, huyện và du kích xã đã kiên cường bám trụ giữ làng. Với chiến thuật cài mìn, bắn tỉa, các lực lượng bộ đội, du kích đã chiến đấu rất nhiều trận với quân đội Mỹ và quân đội Sài Gòn, giữ được căn cứ Rừng Nà làm địa bàn hoạt động ra nhiều vùng khác. Sau ngày đất nước thống nhất, Rừng Nà đã được công nhận là di tích căn cứ địa kháng chiến cấp tỉnh.

Chồng mẹ, ông Nguyễn Điệp mất sớm. Một mình mẹ vừa nuôi 3 con là: Nguyễn Bộn (sinh năm 1945), Nguyễn Của (sinh năm 1947) và Nguyễn Thị Tuyền (sinh năm 1949), vừa chắt mót từng hạt lúa, củ khoai để tiếp tế cho lực lượng cách mạng. Lớn lên, 2 con trai của mẹ lần lượt tham gia kháng chiến. Nguyễn Của vào bộ đội chủ lực đi biền biệt ở mặt trận vùng Đông Nam bộ, còn Nguyễn Bộn cũng thường xuyên bám trụ trong Rừng Nà.

Ngày 9/8/1967 (tức mùng 4/7 năm Đinh Mùi), khi đang vượt đồng trống từ Rừng Nà về xã, đội viên du kích Nguyễn Bộn bị máy bay Mỹ phát hiện bắn xả xuống nên trúng đạn hy sinh. Cũng trong năm này, mẹ hay tin con trai Nguyễn Của hy sinh tại mặt trận Bình Giã (nay thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu), không tìm thấy xác. Năm ấy, con trai của mẹ mới tròn 20 tuổi, chưa có cả người yêu.

Năm 1972, pháo Mỹ từ phía biển bắn cấp tập vào căn cứ Rừng Nà, bắn cả vào xã vì đây được xem là “vùng trắng”, chính quyền Sài Gòn dùng mọi cách xua dân đi để cô lập phong trào kháng chiến. Một trái pháo trúng ngay hầm mẹ Thủ đang trú ẩn cùng với một cô em gái của chồng. Mẹ Thủ chết ngay tại chỗ, còn người em chồng bị thương nặng, quân Mỹ đưa máy bay trực thăng đến chở đi nói là đưa vào bệnh viện cứu chữa, nhưng từ đó biệt tích luôn.

Gia đình mẹ Thủ từ đó chỉ còn người cháu nội duy nhất là Nguyễn Văn Biền. Năm 1986, ông Biền chuyển vào sống ở ấp Bình Minh, xã Xuân Hiệp, huyện Xuân Lộc và thờ cúng mẹ cùng 2 liệt sĩ tại đây.

Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 2679/QĐ-CTN ngày 1/12/2015.