Mẹ Việt Nam Anh hùng Lê Thị Tuất

Mẹ Lê Thị Tuất, sinh năm 1910, nguyên quán ở xã Hoài Châu, huyện Hoài Nhơn, tỉnh Bình Định. Người dân xã Hoài Châu quê mẹ Tuất vốn sống bằng nông nghiệp, ngoài ra còn có nghề truyền thống là dệt thảm dừa, dệt chiếu và các sản phẩm thủ công từ dừa. Nhưng từ khi Mỹ và quân đội Sài Gòn đóng đồn ở Đồi 10 giữa 2 xã Hoài Châu và Hoài Châu Bắc thì đời sống người dân vô cùng khốn khổ. Đồi 10, còn gọi là gò Màng Thang, được xem là tấm lá chắn tự nhiên bảo vệ cho chi khu quận lỵ Tam Quan, quan trọng hơn đây là vị trí giữ mặt phía bắc của tỉnh Bình Định, ranh giới giữa 2 vùng chiến thuật I và II của địch. Chiếm Đồi 10 thì gần như địch khống chế toàn bộ quốc lộ 1 từ Tam Quan đến đèo Bình Đê. Lực lượng địch chiếm đóng ở đây gồm 2 đại đội bảo an với 200 tên, cùng hệ thống công sự kiên cố. Địch lập ấp chiến lược dồn người dân Hoài Châu, Hoài Châu Bắc để dễ bề không chế, cắt đứt nguồn tiếp tế cho cách mạng. Nơi đây đã diễn ra nhiều trận đánh ác liệt giữa địch với quân dân 2 xã Hoài Châu, Hoài Châu Bắc cùng Tiểu đoàn đặc công 409 Quân khu 5, Sư đoàn 3. Có lúc, địch huy động hàng chục tiểu đoàn đánh vào Đồi 10. Để phối hợp với lực lượng chủ lực và du kích, nhân dân Hoài Châu nhiều lần tiến hành đấu tranh chính trị, bao vây đồn Đồi 10 với khẩu hiệu “Chống cày ủi, đốt phá ruộng vườn, xóm làng”, “Chống bắt bớ”... Bọn địch trong đồn xả súng bắn vào đoàn biểu tình, nhưng vẫn không ngăn được khí thế của đội quân tóc dài, đoàn biểu tình vẫn cứ tiến lên. Trong giai đoạn kháng chiến chống Mỹ, 1.344 đồng chí, đồng bào đã ngã xuống ở Đồi 10 để bảo vệ quê hương. Ngày 31/3/2006, di tích Đồi 10 được Bộ Văn hóa - thông tin xếp hạng Di tích cấp quốc gia. Trong kháng chiến, mẹ Tuất cùng với người dân Hoài Châu tích cực tham gia tiếp tế lương thực, nuôi giấu bộ đội, tham gia biểu tình đấu tranh chính trị. Mẹ có 2 con trai đã hy sinh trong chiến đấu bảo vệ Đồi 10. Đó là liệt sĩ Trần Quít, sinh năm 1939, là đội viên du kích, hy sinh ngày 10/8/1968; liệt sĩ Trần Từng, sinh năm 1941, là Trung đội trưởng du kích, hy sinh ngày 27/6/1967. Với những đóng góp to lớn của mẹ Tuất dành cho sự nghiệp cách mạng và giải phóng dân tộc, Nhà nước đã trao tặng mẹ danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng.