Trong dải đất hình chữ S, mỗi tấc đất đều thấm đẫm máu xương của các anh hùng liệt sĩ và nước mắt của những người mẹ. Tại mảnh đất "cội nguồn cách mạng" Cao Bằng, Mẹ Việt Nam Anh hùng Mã Thị Nỏn (1922–2025) là một biểu tượng cao đẹp, một nhành hoa ban kiên cường đã dâng hiến trọn vẹn những gì quý giá nhất cho nền độc lập của dân tộc. Cuộc đời Mẹ là một bản hùng ca lặng lẽ, viết nên từ sự tần tảo của người phụ nữ dân tộc Tày và nỗi đau mất mát thầm lặng trải dài qua hai cuộc kháng chiến.
Mẹ Mã Thị Nỏn sinh ra và lớn lên tại xóm Nà Tú, xã Nguyễn Huệ (trước đây thuộc xã Ngũ Lão), huyện Hòa An, tỉnh Cao Bằng. Sinh trưởng trên cái nôi của phong trào cách mạng, nơi từng chở che cho những cán bộ tiền bối, Mẹ sớm hun đúc tinh thần yêu nước nồng nàn. Trong những năm tháng đất nước sục sôi đánh giặc, Mẹ vừa là hậu phương vững chắc, vừa là người mẹ hiền tần tảo nuôi dạy 5 người con trưởng thành giữa muôn vàn gian khó của vùng cao biên giới. Những bữa cơm khoai sắn chắp vá, những đêm thức trắng dệt vải dưới ánh đèn dầu đã nuôi lớn ý chí của những người con của Mẹ.Sự hy sinh của Mẹ Mã Thị Nỏn là nỗi đau không lời nào tả xiết khi Mẹ có đến hai người con trai đã anh dũng ngã xuống tại chiến trường miền Nam khốc liệt. Người con trai đầu, liệt sĩ Nông Văn Rèn, hy sinh năm 1970 khi cuộc kháng chiến chống Mỹ đang ở giai đoạn cam go nhất. Nén nỗi đau vào lòng, Mẹ tiếp tục tiễn người con trai thứ hai là liệt sĩ Nông Văn Lợi lên đường theo tiếng gọi của Tổ quốc, để rồi anh cũng mãi mãi nằm lại chiến trường vào năm 1978. Hai lần nhận tin dữ, hai lần trái tim người mẹ như thắt lại, nhưng Mẹ hiểu rằng, xương máu của các con đã hòa vào đất mẹ để đổi lấy màu xanh của hòa bình, tự do cho bản làng.Với những cống hiến và sự hy sinh đặc biệt to lớn ấy, Mẹ đã được Đảng và Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng". Đây là sự ghi nhận xứng đáng cho một cuộc đời tận hiến. Lúc sinh thời, dù tuổi cao sức yếu, Mẹ vẫn giữ được tinh thần lạc quan, minh mẫn và là điểm tựa tinh thần vững chãi cho gia đình, xóm giềng. Mẹ sống giản dị tại xóm Bản Máp, luôn được chính quyền địa phương và các đoàn thể phụng dưỡng, chăm sóc chu đáo với đạo lý "Uống nước nhớ nguồn". Mỗi dịp lễ Tết, ngôi nhà nhỏ của Mẹ lại ấm áp hơn bởi những lời thăm hỏi, những cái nắm tay tri ân của các thế hệ trẻ – những người được thừa hưởng thành quả từ sự hy sinh của gia đình Mẹ.Ngày 21/12/2025, Mẹ Mã Thị Nỏn đã nhẹ nhàng về cõi vĩnh hằng ở tuổi đại thọ 104. Sự ra đi của Mẹ để lại niềm tiếc thương vô hạn đối với nhân dân tỉnh Cao Bằng. Cuộc đời Mẹ là minh chứng sống động cho phẩm chất "Anh hùng, Bất khuất, Trung hậu, Đảm đang" của phụ nữ Việt Nam. Hình ảnh người mẹ Tày phúc hậu, kiên trung sẽ mãi mãi in đậm trong tâm khảm của người dân Hòa An, nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau về cái giá của độc lập, về lòng biết ơn sâu sắc đối với những người mẹ đã dâng hiến "cả đại gia đình" cho sự trường tồn của dân tộc Việt Nam.
