Mẹ Việt Nam anh hùng Mai Thị Nửa

Mẹ Mai Thị Nửa sinh năm Quý Sửu 1913, tại xã Lộc An, quận Long Thành, tỉnh Biên Hòa trong một gia đình nông dân. Lớn lên, mẹ lấy chồng cũng dân làm ruộng, có đất có vườn nên cuộc sống tương đối dễ thở. So với các bà trong làng thì mẹ hơi muộn con, mãi đến năm 27 tuổi mới sinh được con trai duy nhất là Nguyễn Văn Liễu. Vì vậy mẹ rất cưng con, khi Liễu lớn lên cũng được đi học ít nhiều. Chồng mẹ qua đời, mẹ bán dần đất và vườn để nuôi con trong lúc giặc giã tứ bề. Thời kháng chiến chín năm chống Pháp, mẹ đóng góp ủng hộ cán bộ, bộ đội như bao dân làng Lộc An khác. Đến thời chống Mỹ, mẹ trở thành cơ sở mật chí cốt ở địa phương. Với vẻ ngoài chất phác, thật thà ít nói, lại bị nặng tai, mẹ không bị địch để ý. Mẹ hăng hái tham gia thu gom tiền bạc của bà con trong xóm để chuyển cho số cán bộ mật địa phương đưa ra căn cứ. Mẹ là giao liên giỏi, đã đưa hàng trăm thư từ, tài liệu qua mặt lính và cảnh sát nhan nhản ở các chốt gác dọc đường từ Lộc An đi nhiều nơi khác. Mẹ giúp móc nối gia đình một số cán bộ, bộ đội từ xa về thăm các anh ở căn cứ trong rừng Bình Sơn, Suối Cả... Chưa lần nào mẹ không hoàn thành nhiệm vụ được giao.

Sau cao trào phá ấp chiến lược trong toàn huyện Long Thành, anh Nguyễn Văn Liễu - con trai mẹ xung phong tòng quân tháng 11/1963. Anh được về đơn vị bộ đội 19-5 huyện Long Thành và từ đó cuộc đời chiến đấu không ngưng nghỉ đã đưa chàng trai hơn hai mươi tuổi đi khắp các xã trong toàn huyện. Không làm ra tiền bao nhiêu, lại bận tham gia công tác mật bận rộn, mẹ Mai Thị Nửa bán dần ruộng vườn để có tiền ăn và lâu lâu đi thăm con một lần, mỗi lần đều có chút quà cho anh và đồng đội cùng đơn vị. Mẹ sống một mình rất buồn nên về ở cùng chị Trần Thị Chúc - Bí thư chi đoàn mật xã Lộc An, cùng hoạt động nhưng ai biết việc người ấy, chỉ những giờ phút rảnh, mẹ và chị Chúc mới chuyện trò với nhau. Vì mẹ nặng tai nên hai người cũng chẳng trao đổi được bao nhiêu, nhưng sống dựa vào nhau cũng bớt đơn côi. Mẹ có lúc đi gặp anh ở Bưng Môn (xã Long An) (1). Sau cuộc tổng tiến công và nổi dậy xuân Mậu Thân 1968, Liễu được Huyện đội biệt phái về làm xã đội trưởng Lộc An. Cả chi bộ, cán bộ đoàn thể và du kích Lộc An còn khoảng mười đồng chí, quyết trụ bám để xốc dậy phong trào, xây dựng thêm cơ sở địa phương. Vào thời kỳ này, mẹ Nửa như con thoi trong công tác giao liên.

Đêm 14/3/1971 (nhằm 18 tháng 2 năm Tân Hợi), anh Liễu cùng hai cán bộ phụ nữ từ căn cứ đột về Lộc An công tác thì đụng lính bảo an Long Thành phục kích ở Hàng Gòn khu đất ký Sâm thuộc ấp Suối Phèn và hy sinh. Hai phụ nữ chạy thoát, được bà Tư Thà - đảng viên mật - nuôi giấu rồi móc nối đưa đi thoát bữa sau. Mẹ Nửa rất đau xót nhưng không dám ra xin xác Liễu về chôn. Bọn địch tiếp tục phục kích, sau đó mới sai dân vệ xã chôn qua loa.

Sau giải phóng, mẹ Mai Thị Nửa vẫn sống cùng chị Trần Thị Chúc. Xã vận động bà con cất cho mẹ ngôi nhà. Mẹ được hưởng chính sách, được tặng thưởng Huân chương Độc lập. Mẹ qua đời năm 1988. Cán bộ xã lo liệu chu đáo việc cuối đời của mẹ. Đảng và Nhà nước không quên công ơn mẹ đã hiến dâng con trai duy nhất cho đất nước, truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.