Mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lang
Chiến tranh đã lùi xa hơn nửa thế kỷ, nhưng những giọt nước mắt của Mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Lang vẫn chưa bao giờ ngừng rơi. Trong sâu thẳm trái tim người mẹ đã bước sang tuổi 103 ấy, hy vọng tìm được phần mộ con trai vẫn âm ỉ cháy, như một lời nhắn gửi để mẹ có thể “nhắm mắt thanh thản”.
Dù đã vượt quá tuổi bách niên, mẹ Lang – sống tại TP Hội An (Đà Nẵng) vẫn còn minh mẫn và khỏe mạnh một cách kỳ lạ. Mỗi ngày, mẹ dậy từ 5h sáng tập vài động tác thể dục nhẹ, rồi tự lo mọi sinh hoạt thường ngày. Nhưng trong đôi mắt đã đục màu thời gian ấy, nỗi buồn vẫn âm thầm in dấu. Gần 60 năm qua, chưa một ngày mẹ thực sự yên lòng khi nghĩ về người con trai đi ra trận mà chưa từng trở về… Nỗi đau ấy như khắc sâu vào từng đường rãnh trên gương mặt già nua.
Mẹ Lang là thân nhân của hai liệt sĩ và một thương binh. Chồng và con trai mẹ lần lượt ngã xuống trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ cứu nước.
Chồng mẹ, liệt sĩ Huỳnh Kinh Nhi (SN 1918), người Hội An, đã hy sinh khi mẹ và gia đình đang sơ tán vào xã Bình Dương (huyện Thăng Bình) để tiện cho hoạt động cách mạng. Năm 1950, ông ngã xuống, bỏ lại người vợ trẻ vừa mất chồng, vừa gánh trên vai trách nhiệm nuôi con và tiếp tục công việc liên lạc, tiếp tế cho bộ đội. Căn bếp nhỏ, lụp xụp của mẹ từng là nơi che chở cho các cán bộ cách mạng, với hầm bí mật được giấu kỹ dưới nền đất. Dù bị địch tra khảo, đánh đập dã man, mẹ Lang vẫn một mực giữ bí mật, chấp nhận hy sinh chứ không khai nửa lời.
Mẹ có ba người con gồm một gái, hai trai. Năm 1963, cô con gái lớn được ra Hà Nội học tập theo chế độ ưu tiên; con trai út đi làm ăn xa. Chỉ còn lại cậu con trai thứ là Huỳnh Quang Thợ (SN 1946) ở nhà phụ mẹ và học dở lớp 11.
Thế rồi trong kỳ nghỉ hè, chàng trai mới 17 tuổi đã lặng lẽ rời nhà, tự nguyện ra chiến trường…
Năm 1965, giữa miền cát trắng Núi Thành, anh lính trẻ Huỳnh Quang Thợ hy sinh khi mới 19 tuổi. Người mẹ tần tảo năm nào nghe tin dữ mà chết lặng:
“Nó trốn tôi đi tòng quân. Tôi sợ mất con lắm, nhưng giữ con lại thì mất nước, nên tôi không cản. Hai năm sau nghe nó mất, tôi đau đớn lắm. Hồi đó loạn lạc, biết tìm con nơi mô…”, mẹ nghẹn ngào kể, nước mắt cứ thế chảy dài.
Năm anh Thợ hy sinh cũng là lúc con út, ông Huỳnh Quang Thuyền (SN 1948, thương binh 3/4), viết đơn nhập ngũ. Trải qua nhiều chiến trường, năm 1980 ông xuất ngũ, trở về địa phương và hiện là Chủ tịch Hội Người cao tuổi phường Cẩm Phô (TP Hội An).
Ông cho biết, qua nhiều lần xác minh, gia đình được thông tin rằng anh trai ông được an táng tại nghĩa trang liệt sĩ xã Tam Nghĩa (huyện Núi Thành). Nhưng phần mộ cụ thể thì không thể xác định, bởi nơi đây có quá nhiều mộ vô danh.
“Nhiều năm nay gia đình tìm kiếm, nhưng vô vọng. Mỗi lần đến nghĩa trang, mẹ lại đi dọc từng hàng bia thắp hương. Mẹ khấn vái, gọi con trong tuyệt vọng rồi khóc nức nở. Di nguyện cuối đời của mẹ chỉ mong đưa được anh Thợ về đất Hội An để yên nghỉ”, ông Thuyền xúc động chia sẻ.
Chiến tranh đã kết thúc, đất nước sum họp. Nhưng với mẹ Lang, ngày chiến thắng cũng là ngày bà mất đi chồng, mất đi con. Niềm vui đoàn viên không bao giờ trọn vẹn.
Giờ đây, khi tuổi đã cao, mỗi lần nỗi nhớ ùa về, mẹ lại lục tìm những ký ức cũ. Mẹ không biết con mình hy sinh ngày nào, cũng chẳng giữ được một kỷ vật nào. Trên bàn thờ anh Thợ chỉ còn tấm Bằng Tổ quốc ghi công, và ngày 27/7 hằng năm được gia đình chọn làm ngày “giỗ vọng”.
Cho đến hôm nay, mẹ Ngô Thị Lang vẫn canh cánh nỗi lòng: hài cốt con mình đang nằm ở nơi đâu giữa núi đồi Quảng Nam cát trắng?
Điều an ủi lớn nhất của mẹ ở tuổi xế chiều là được sống trong tình thương của con cháu, được Đảng, Nhà nước quan tâm, và được bà con lối xóm thăm hỏi, sẻ chia. Nhưng sâu trong ánh mắt người mẹ 103 tuổi ấy vẫn là nỗi mong chờ chưa bao giờ khép lại — nỗi mong được gặp lại con, dù chỉ là đưa con về với đất mẹ Hội An.
