MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGÔ THỊ LÝ – NGƯỜI MẸ HIẾN DÂNG NHỮNG NGƯỜI CON ƯU TÚ CHO TỔ QUỐC

Mẹ Ngô Thị Lý sinh năm 1877 tại thôn An Lạc, xã Trưng Trắc, huyện Văn Lâm, tỉnh Hưng Yên. Mẹ sinh ra trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước. Thân phụ của mẹ là cụ Ngô Quang Huy, một trong những nghĩa sĩ tham gia cuộc khởi nghĩa Bãi Sậy do lãnh tụ yêu nước Nguyễn Thiện Thuật lãnh đạo chống thực dân Pháp vào cuối thế kỷ XIX. Chính truyền thống ấy đã nuôi dưỡng trong mẹ tinh thần yêu nước và ý chí kiên cường ngay từ thuở nhỏ.

Lập gia đình với ông Tô Y, người dân địa phương thường gọi là cụ Cả Y, mẹ sinh được năm người con gồm Tô Tu, Tô Chấn, Tô Hiệu, Tô Thị Xuyến và Tô Thị Phúc. Năm 1915, chồng qua đời khi các con còn nhỏ, mẹ một mình gánh vác gia đình, tần tảo nuôi con khôn lớn giữa những năm tháng đất nước chìm trong ách đô hộ của thực dân.

Trong số các con của mẹ, đồng chí Tô Chấn và đồng chí Tô Hiệu đã trở thành những chiến sĩ cách mạng tiêu biểu, hiến trọn tuổi xuân cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.

Đồng chí Tô Chấn từng là một trong những lãnh tụ nổi bật của Việt Nam Quốc dân Đảng. Sau khi bị thực dân Pháp bắt giam và đày ra Côn Đảo, ông tiếp tục giác ngộ lý tưởng cộng sản và được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương. Năm 1936, trong một cuộc vượt ngục để trở về đất liền hoạt động cách mạng, ông đã anh dũng hy sinh giữa biển khơi.

Người con trai thứ ba của mẹ là đồng chí Tô Hiệu, một trong những nhà lãnh đạo tiền bối xuất sắc của Đảng Cộng sản Việt Nam. Dù bị giam cầm tại nhiều nhà tù khét tiếng như Hỏa Lò, Đề Lao Hải Phòng và Sơn La, đồng chí vẫn giữ vững khí tiết, lãnh đạo phong trào đấu tranh trong lao tù. Mang trong mình căn bệnh lao phổi nặng do đòn roi và điều kiện giam giữ khắc nghiệt, đồng chí Tô Hiệu vẫn một lòng trung thành với lý tưởng cách mạng cho đến khi hy sinh tại Nhà tù Sơn La năm 1944, khi mới 32 tuổi.

Không chỉ có các con tham gia cách mạng, chính ngôi nhà của mẹ Ngô Thị Lý cũng trở thành một cơ sở hoạt động bí mật quan trọng của phong trào cách mạng trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945. Nhiều đồng chí lãnh đạo tiền bối như Hoàng Văn Thụ, Hoàng Quốc Việt, Trường Chinh, Trần Huy Liệu, Trần Tử Bình, Nguyễn Bình... từng được mẹ che chở, nuôi giấu và chăm sóc như những người con trong gia đình.

Suốt những năm tháng hai người con trai bị địch bắt giam, mẹ cùng các con gái không quản đường sá xa xôi, lặn lội từ nhà tù này đến nhà tù khác để thăm nuôi. Trong trái tim người mẹ ấy luôn cháy bỏng niềm tin và hy vọng rằng các con sẽ có ngày trở về đoàn tụ.

Thế nhưng, sau thành công của Cách mạng Tháng Tám năm 1945, mẹ mới lần lượt nhận được tin cả hai người con trai yêu quý đã hy sinh vì sự nghiệp giải phóng dân tộc. Nỗi đau mất con quá lớn khiến người mẹ già khóc cạn nước mắt, đôi mắt dần mờ lòa theo năm tháng.

Năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mời mẹ ra Hà Nội thăm hỏi, động viên và bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với những đóng góp của gia đình. Khi cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp bùng nổ, dù tuổi cao sức yếu, mẹ vẫn quyết tâm rời vùng tạm chiếm, theo con cháu lên chiến khu Việt Bắc tiếp tục tham gia, ủng hộ kháng chiến.

Ngày 8 tháng 8 năm 1952, mẹ Ngô Thị Lý qua đời, khép lại cuộc đời gần 75 năm gắn bó với những thăng trầm của dân tộc. Mẹ ra đi nhưng tấm gương về lòng yêu nước, đức hy sinh và tinh thần kiên trung vẫn còn sống mãi trong lòng các thế hệ người Việt Nam.

Ghi nhận những công lao và sự hy sinh to lớn ấy, năm 2015, Chủ tịch nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý "Bà mẹ Việt Nam Anh hùng".

Mẹ Ngô Thị Lý không trực tiếp chiến đấu nơi chiến trường, nhưng chính mẹ đã sinh thành, dưỡng dục, che chở và hiến dâng cho Tổ quốc những người con ưu tú. Cuộc đời của mẹ là minh chứng cảm động cho chân lý: phía sau những người anh hùng luôn có những người mẹ anh hùng. Tên tuổi mẹ Ngô Thị Lý sẽ mãi được trân trọng như biểu tượng sáng đẹp của người phụ nữ Việt Nam trong thời đại đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Tuấn Kiệt (tổng hợp)