Mẹ Việt Nam anh hùng Ngô Thị Thả

Năm 1995 khi chúng tôi có dịp gặp, ở tuổi 81 mẹ Ngô Thị Thả còn tinh nhanh, minh mẫn. Mẹ tiếp chúng tôi trong căn nhà lá còn mới. Mẹ giải thích:

- Tôi mới nghỉ công tác cách nay mấy năm. Trước kia, bốn lần làm đơn xin nghỉ mà Đảng ủy và chính quyền xã chưa cho. Nay mới được thôi không phải làm việc ấp nữa. Bà con trong xóm ấp trước đây thương, gom góp xi măng, gạch, ngói... dựng cho một căn nhà nhỏ. Tôi ở cùng thằng cháu nội. Nhưng bây giờ nó quậy phá, tôi đành nhường căn nhà tình nghĩa của bà con lối xóm cho nó, mình ra ở đây khỏe hơn...

- Tôi sinh trưởng và cả đời ở ấp Hàng Gòn, xã Lộc An, huyện Long Thành, ngay trên mảnh đất này. Tôi sinh năm Ất Mẹo 1915, nếu tính tuổi ta thì đã 81. May còn mạnh chân khỏe tay, lại được bà con quý mến giúp đỡ nên mới được thế này...

Mẹ kể, đời mẹ nhiều cay cực, vất vả. Mẹ lấy người chồng đầu tiên, chẳng may ông sớm qua đời. Đi bước nữa, mẹ sinh hạ được hai con trai, nhưng vì chưa có kinh nghiệm nuôi dưỡng, chữa chạy nên một con trúng gió rồi chết khi thực dân Pháp mới quay lại xâm lược nước ta lần thứ hai. Con thơ, mẹ vẫn tham gia kháng chiến bằng cách mua giúp cho anh em cán bộ, bộ đội, du kích nhiều thứ: gạo, thực phẩm, thuốc men... Mẹ như con thoi, thoăn thoắt đi lại giữa quận lỵ Long Thành, xã Lộc An và căn cứ kháng chiến trong rừng. Mẹ làm giao liên đưa thư đi các nơi chưa bao giờ bị lộ. Mẹ nói:

- Tôi có người em chồng là cán bộ kháng chiến thì phải giúp anh em thôi. Anh em có về, nuôi anh em bữa cơm, đáng gì đâu.

Những cán bộ được mẹ đùm bọc năm xưa, một số đã hy sinh, còn một số đã về hưu ở trong tỉnh. Con trai mẹ là Nguyễn Văn Trang (sinh năm 1937), lớn lên theo anh em bạn cùng xã đi làm be. Năm 1960 - năm của cao trào Đồng khởi toàn miền Nam - anh 23 tuổi. Bọn bảo an, dân vệ ở xã dụ anh đi quân dịch, vừa có tiền xài xả láng vừa không có ai dám đụng đến gia đình mình. Biết điều đó, mẹ khuyên con:

- Chú con đã hy sinh vì đất nước, con hãy đi theo con đường của chú.

Được các bạn (On, Lục) rủ, Trang đi thoát ly vào căn cứ của xã. Mẹ giả đi bẻ măng, vào căn cứ xã hàng ngày. Con và các đồng đội có yêu cầu gì, mẹ đều cố làm: giúp mua gạo, thực phẩm, thuốc hút, thuốc chữa bệnh, quần áo, võng... Những khi mẹ giả đi cắt cỏ tranh thì mang được nhiều thứ hơn. Chẳng những mẹ tiếp tế thường xuyên cho con và các đồng chí ở Lộc An, mà còn giúp các anh em ở Bình Sơn trong những lúc khó khăn, gay go. Có lần anh em trong đó nhờ mua 100 lít gạo, mẹ cấp tốc ra thị trấn Long Thành mua cho đủ. Mấy anh em bộ đội lạc đường may gặp mẹ, được mẹ giấu trong lũy tre, nuôi hai ngày chờ tình hình lắng dịu, cho người vào Bình Sơn ra rước số anh em này về an toàn...

Là cơ sở mật tích cực hoạt động, mẹ Thả được kết nạp vào Đảng giữa những ngày ác liệt đầy thử thách. Mẹ khôn khéo luồn lách nên vẫn giữ được thế hợp pháp, hoạt động càng tích cực hơn.

Noi gương chú ruột, được mẹ liên tục nhắc nhở, động viên, anh Nguyễn Văn Trang công tác rất tốt. Từ một du kích, anh trở thành cán bộ xây dựng phong trào, rồi trở thành Bí thư Chi bộ thị trấn Long Thành. Anh thường cùng đồng đội đột ấp, thị trấn. Đêm 23/5/1969, anh dẫn anh em đi đánh bót nhà mủ Long Thành. Trên đường về, anh bị pháo địch dập, hy sinh tại ấp Bà Ký (xã Long Phước), được đồng đội chôn cất tử tế. Mẹ tuy đã chứng kiến nhiều cảnh máu đổ đầu rơi, nhưng trước cái chết của con mình không sao nén nổi đau thương. Song, mẹ càng gắng công tác để trả thù cho con.

Năm 1974, tên Cạo là lính đào ngũ theo cách mạng lại phản bội chiêu hồi. Y khai ra mẹ. Người mẹ đã 59 tuổi bị địch tra tấn rất dã man hòng phăng ra tổ chức của ta. Nghe tin mẹ bị bắt, cả ấp Hàng Gòn xanh mặt, sợ lỡ mà mẹ khai ra thì biết bao cơ sở đóng góp, ủng hộ sẽ tan cửa nát nhà... Nhưng mẹ kiên quyết không khai, nên chỉ bị tù 6 tháng thì chúng phải thả vì không có bằng chứng cụ thể. Mẹ tiếp tục làm nhiệm vụ của một đảng viên suốt đời cống hiến cho cách mạng, cho nhân dân.

Mẹ được hưởng chính sách của Nhà nước, và tuy cao tuổi nhưng mẹ vẫn tham gia sinh hoạt Đảng hàng tháng. Mẹ Ngô Thị Thả đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu vẻ vang Bà mẹ Việt Nam Anh hùng năm 1994.