Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Bân
Ấp Hoà Thạnh xã Hoà Nghĩa là vùng đất truyền thống cách mạng có nhiều đóng góp không nhỏ trong hai cuộc trường chinh kháng chiến chống Pháp và Mỹ.
Thân sinh của Mẹ: Cụ ông Nguyễn Văn Son (sinh năm 1909), Hội phó Hội nông dân cứu quốc sau Cách mạng tháng Tám năm 1945. Từ năm 1954, cụ là cơ sở công khai, bí mật của Chi bộ xã Hoà Nghĩa. Cụ bị tù đày từ năm 1959 đến 1961 do bị khai báo.
Mẹ Nguyễn Thị Bân: Sinh năm 1933, là con thứ 3 trong gia đình. Năm 1952, Mẹ về làm dâu gia đình cụ Nguyễn Văn Thời và cụ Trần Thị Chuẩn (cụ Chuẩn cũng là Mẹ VNAH).
Chồng của Mẹ: Liệt sĩ Nguyễn Văn Năm (Năm Quắn), bí danh Lê Dũng. Ông là cơ sở bí mật, từng bị tù đày tại Khám Lớn Vĩnh Long và Chí Hoà. Sau khi thoát tù, ông trở thành du kích nòng cốt và hy sinh tháng 12 năm 1969 tại Mỏ Cày Bắc khi đang chống càn bảo vệ cơ quan Y4.
Em út: Nguyễn Bá Lâm (bí danh Thống Nhất), bộ đội đặc công huyện Chợ Lách. Ông hy sinh tháng 12 năm 1966 tại đồn Giồng Thủ Bà, xã Tân Thiềng ngay sau lễ tuyên bố kết hôn được 3 ngày.
Trong khi chồng thoát ly, Mẹ Bân ở nhà nuôi 5 con nhỏ và làm cơ sở bí mật cho Chi bộ. Tháng 10 năm 1966, Mẹ chính thức được kết nạp vào Đảng Cộng sản Việt Nam.
Tháng 2 năm 1966, Mẹ bị địch bắt và tra tấn dã man nhưng không khai báo. Tại nhà giam, Mẹ phát hiện tên Chín Hưng (đảng viên chi bộ xã) đã phản bội và đang chỉ điểm cho địch. Mẹ đã mưu trí viết chữ "Phản" lên mảnh giấy nhỏ, giấu gọn vào trong ống chỉ và nhờ cô Hạnh (một người cùng bị tạm giữ nhưng sắp được thả) mang về trao cho đồng chí Năm Dũng. Nhờ thông tin kịp thời này, chi bộ đã phát hiện âm mưu của địch, giúp lực lượng ta tránh được thiệt hại trong trận đánh tháng 12 năm 1966.
Con gái của Mẹ: Cô Nguyễn Thị Phụng (sinh năm 1954) sớm tham gia giúp Mẹ việc nước, việc nhà. Tháng 1 năm 1969, trong khi làm nhiệm vụ bảo vệ vùng giải phóng, cô Phụng đã hy sinh khi vừa tròn 14 tuổi.
Với những cống hiến và hy sinh to lớn (có chồng và con là liệt sĩ), ngày 28 tháng 11 năm 2014, Chủ tịch nước đã ký quyết định phong tặng danh hiệu cao quý Mẹ Việt Nam Anh hùng cho bà Nguyễn Thị Bân.
