Trong lịch sử kháng chiến oanh liệt của dân tộc, mảnh đất Nam Sách, Hải Dương không chỉ nổi danh với truyền thống hiếu học mà còn là nơi sản sinh ra những người phụ nữ kiên trung, những người mẹ Việt Nam Anh hùng đã hiến dâng những người con thân yêu nhất của mình cho sự nghiệp độc lập dân tộc. Một trong những biểu tượng cao đẹp ấy chính là Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Cẳm, người con ưu tú của xã An Bình, huyện Nam Sách.
Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Cẳm là một bản anh hùng ca về sự hy sinh thầm lặng, là hiện thân của vẻ đẹp người phụ nữ Việt Nam: "Anh hùng – Bất khuất – Trung hậu – Đảm đang". Sinh ra và lớn lên trên vùng đất phù sa màu mỡ nhưng cũng đầy gian khó, mẹ đã trải qua một thời thanh xuân tần tảo, một nắng hai sương bên ruộng lúa, vườn rau để nuôi dạy các con khôn lớn. Trong những năm tháng sục sôi của cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước, khi tiếng gọi của Tổ quốc vang lên khắp các làng quê, mẹ đã nén nỗi lòng riêng, lần lượt tiễn ba người con trai của mình lên đường nhập ngũ.Hình ảnh người mẹ già tiễn con ở đầu làng, đôi mắt rớm lệ nhưng ánh nhìn kiên định đã trở thành nỗi ám ảnh đầy tự hào. Với mẹ, mỗi người con đi là một phần máu thịt lìa xa, là bao đêm dài thao thức lo âu, cầu nguyện cho các con chân cứng đá mềm. Thế nhưng, chiến tranh nghiệt ngã đã không cho các anh trở về. Ba người con trai của mẹ đã lần lượt ngã xuống trên các chiến trường xa xôi, dâng hiến tuổi thanh xuân rực rỡ nhất cho màu xanh của hòa bình. Ba lần nhận giấy báo tử là ba lần trái tim mẹ như thắt lại, nỗi đau chồng chất nỗi đau, nhưng mẹ vẫn gượng dậy, tiếp tục lao động và là chỗ dựa vững chắc cho hậu phương. Sự hy sinh của mẹ Cẳm không chỉ là sự hy sinh về vật chất, mà là sự dâng hiến trọn vẹn niềm hy vọng và cuộc đời của một người mẹ cho vận mệnh chung của dân tộc.Sự kiên cường và lòng yêu nước của mẹ Nguyễn Thị Cẳm đã trở thành nguồn động lực to lớn cho quân và dân xã An Bình nói riêng, huyện Nam Sách nói chung. Mẹ không chỉ là mẹ của những liệt sĩ, mà còn là người mẹ của xóm giềng, là tấm gương sáng về lối sống giản dị, nhân hậu và lòng vị tha. Với những đóng góp và hy sinh vô bờ bến ấy, mẹ đã được Nhà nước phong tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Đặc biệt, để tri ân và lưu giữ những giá trị tinh thần bất diệt, các hiện vật gắn liền với cuộc đời mẹ Cẳm đã được tỉnh Hải Dương sưu tầm và đưa vào trưng bày tại Quần thể Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng tại tỉnh Quảng Nam. Đây là sự tôn vinh xứng đáng, giúp thế hệ trẻ hôm nay và mai sau có cơ hội được hiểu hơn về một "Huyền thoại mẹ" của vùng đất Hải Dương.Nhìn lại cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Cẳm, chúng ta càng thêm thấu hiểu cái giá của hòa bình hôm nay được xây đắp bằng xương máu của các anh hùng liệt sĩ và bằng cả những giọt nước mắt lặng thầm, những mái đầu bạc trắng chờ con của các mẹ. Mẹ Cẳm đã đi xa, nhưng tinh thần và sự hy sinh của mẹ sẽ mãi là ngọn đuốc sáng, soi đường cho các thế hệ con cháu Nam Sách tiếp tục kế thừa và phát huy truyền thống yêu nước, chung tay xây dựng quê hương ngày càng giàu đẹp. Mẹ chính là hiện thân của đất nước, của dân tộc – dịu dàng mà can trường, khiêm nhường mà vĩ đại.
