Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cúc

Mẹ Nguyễn Thị Cúc sinh năm 1913, Những năm cuối đời, mẹ sống người con trai út Vũ Viết Hiền trong ngôi nhà tình nghĩa do Tổng công ty Tín Nghĩa xây tặng tại xã Long Đức, huyện Long Thành. Mỗi năm đến ngày cúng cơm của ba người con là liệt sĩ, mẹ lại đến nhà thờ làm lễ xin kinh. Mấy chục năm đã trôi qua kể từ khi các con của mẹ ngã xuống, vậy mà nhắc tới họ mẹ vẫn nghẹn ngào, xúc động, như thể mọi chuyện mới xảy ra ngày hôm qua.

Mẹ Cúc chôn nhau cắt rốn ở xã Tràng Kỷ, huyện Cẩm Giàng, tỉnh Hải Hưng. Đầu những năm 30 của thế kỷ trước, xứ đạo nghèo của mẹ là một trong những địa bàn mà thực dân Pháp vơ vét nhân lực để cung cấp cho các đồn điền cao su phía Nam. Năm 1932, cô gái quê 19 tuổi Nguyễn Thị Cúc đã gạt nước mắt từ giã gia đình và làng mạc để lên đường tha phương cầu thực. Chuyến tàu chở Cúc và hơn 300 hành khách chạy thẳng qua Cao Miên. Họ được bổ sung vào đội quân cạo mủ cao su đang kiệt quệ sinh lực vì bị bóc lột thậm tệ. Ở Cao Miên, Cúc gặp anh thanh niên Vũ Viết Tiềm và ít lâu sau, hai người nên vợ nên chồng. Năm 1933 mẹ Cúc sinh người con đầu là anh Vũ Viết Ngạn. Tiếp đó, bầy con 8 đứa “trứng gà trứng vịt” nối nhau ra đời. Tuy nuôi con vất vả, vợ chồng mẹ Cúc vẫn là cơ sở của cách mạng. Hai người hoạt động dưới sự chỉ đạo của một tổ chức Việt kiều. Ngày 15/2/1960, trong hoàn cảnh phải tuyệt đối bí mật, vợ chồng mẹ tiễn người con cả lên đường nhập ngũ. Anh Ngạn được biên chế vào đơn vị DI 80 bộ đội chủ lực. Ngày 10/1/1962, đến lượt em trai Ngạn là Vũ Viết Bé lên đường làm nghĩa vụ đấu tranh giành độc lập cho Tổ quốc. Năm 1965, cảnh rừng thiêng nước độc và chế độ lao động khắc nghiệt đã hủy hoại sinh lực của ông Vũ Viết Tiềm. Ông ngã bệnh rồi mất, để lại cho mẹ Cúc gánh nặng một bầy con dại. Một mình chèo chống nuôi con, mẹ Cúc nén chặt nỗi đau mất chồng và nỗi thương nhớ những đứa con đi xa. Ngày 20/3/1967, Vũ Viết Mỹ mới mười lăm tuổi đã xin mẹ đi thoát ly, làm liên lạc cho cách mạng. Ban đầu, mẹ còn nhận được chút ít tin tức của các con. Nhưng dần dần, mọi liên lạc giữa mẹ và ba người con đều mất hẳn. Vài năm sau, mẹ Cúc cùng các con trở về Việt Nam, sống tại xã Long Đức, huyện Long Thành. Bên niềm vui được sống trong cảnh hòa bình, lòng mẹ vẫn canh cánh buồn đau. Ba người con lớn tựa những cánh chim bay vút lên trời xanh rồi mất hút, không một hồi âm.

Thời gian phần nào xóa dịu nỗi đau, mẹ Nguyễn Thị Cúc sống trong sự đùm bọc của tình làng nghĩa xóm. Mẹ được Nhà máy A42 bộ đội Phòng không - Không quân nhận làm mẹ đỡ đầu và phụng dưỡng hàng tháng cho đến khi qua đời ngày 5/10/2003, thọ 90 tuổi. Mẹ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/ KTCTN ngày 17/12/1994.