Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Cửu

Mẹ Nguyễn Thị Cửu sinh năm Quý Sửu1913 trong một gia đình nông dân nghèoở xã Long Thọ, huyện Nhơn Trạch, tỉnhĐồng Nai. Mẹ lấy ông Huỳnh Văn Lộc ởxã Hiệp Phước láng giềng, cũng là dân làmruộng, sinh hạ năm người con đều nuôi được tới tuổi trưởngthành (một gái đầu lòng và bốn trai kế tiếp).Khi Cách mạng tháng Tám 1945 sắp nổ ra, ông Huỳnh VănLộc dù ở lứa tuổi trung niên vẫn hăng hái tham gia phongtrào Thanh niên tiền phong. Khi ta cướp chính quyền thắnglợi ở quận lỵ thì ủy ban nhân dân cách mạng lâm thời các xãPhước Lai, Phước Kiểng... được thành lập. Ông tham gia mộtsố công tác của xã. Đầu năm 1946, quân Pháp trở lại đánhchiếm quận lỵ Long Thành rồi nống ra các xã trong vùng.Ông trở thành cán bộ phong trào của xã, cơm nhà việc nước,Giặc đóng bót trong xã, ông đi đi về về giữa quê và chiến khuPhước An. Một lần ông giấu một bó giấy tờ ghi chép công tácở mái nhà, lính địch đi ruồng bố xét nhà, thấy tài liệu, bắt mẹCửu gọi ông về. Mẹ vờ đồng ý, làm kế hoãn binh nói ông đilàm ăn xa, khi nào về sẽ bảo ông ở lại. Sau đó, chúng khôngnhắc tới, mẹ cũng cho qua luôn lời hứa trước.Do đau bao tử mãn tính không tiền mua thuốc chữa chạy,mẹ Nguyễn Thị Cửu qua đời để lại các con còn nhỏ dại. Vàothời kỳ này, Mỹ Diệm thực hiện chiến lược chiến tranh cảnhsát, huy động mọi lực lượng quân sự và các công cụ bạo lựcphản cách mạng hòng tiêu diệt cách mạng miền Nam. Ở cácxã Phước Lai, Phước Kiểng (nay nhập thành xã Hiệp Phước) số hương chức hội tề cũ lại nhảy ra nắm chính quyền. Mạnglưới do thám, chỉ điểm hoạt động mạnh để dò la số cán bộnằm vùng và cơ sở mật. Các chiến dịch tố cộng, diệt cộngkhiến nhiều đồng chí ở Phước Kiểng sa vào tay địch: Hoàng,Bảy Bùng, Tú, Năm... Suốt mấy năm liền, Hiệp Phước thuộcloại vùng yếu.Đầu năm 1962, anh Ba Minh (Huỳnh Ngọc Minh, tức AnhDũng sinh năm 1942) bị bắt quân dịch, được đồng chí BaChơn móc đi thoát ly. Anh vào du kích xã một thời gian rồitrở thành cán bộ xây dựng phong trào. Khi địch gom dân lậpấp chiến lược năm 1963, anh nhiều lần đột vô các ấp xâydựng cơ sở, nhận tiếp tế rồi lại rút về căn cứ trong rừng.Năm Sơn (Huỳnh Ngọc Sơn, tức Hùng Cường, sinh năm1950) mới mười ba tuổi ngày ngày đi tìm anh em cán bộ.Tháng 9-1963, Năm Sơn bỏ nhà theo anh Ba Minh vào căncứ. Ưa thích đi chiến đấu, Năm Sơn xin gia nhập C.240 củahuyện Long Thành, được giao bất kỳ nhiệm vụ nào cũng hoànthành tốt và luôn luôn xin đi chiến đấu.Chị Hai Thu (Huỳnh Thị Thu, tên thật là Huỳnh Thị Trinh)lấy chồng ở xã An Lợi cũng được giao nhiệm vụ nắm tin tức,tình hình hoạt động của địch trong ấp chiến lược An Lợi kịpthời báo cho các đồng chí Sáu Rạng và Linh từ năm 1963.Các đồng chí yêu cầu chị bán sương sa lãi rất ít nhưng có thểla cà mọi chỗ, nắm chắc tình hình địch phục vụ các cuộc đấutranh của ta.Tư Quang (Huỳnh Ngọc Quang) vừa đến tuổi quân dịch,chị Hai Thu liền dẫn vô căn cứ giao cho anh Ba Minh. Mớiđầu anh làm kế toán kinh tài huyện Nhơn Trạch, được ít lâuanh xin đi bộ đội Tiểu đoàn 2 thuộc Trung đoàn 4, Sư đoànchủ lực 5 của Miền. Các con đều đi thoát ly, trừ con út quá nhỏ sống ở nhà, chonên ông Huỳnh Văn Lộc bị hội đồng xã gọi lên gọi xuống, bắtphải kêu các con về.Năm 1965, anh Ba Minh trở thành Bí thư chi bộ xã PhướcLai. Sáng ngày 24/7/1965, anh cùng một đồng chí đột vào ấpCây Vạn rồi trở về căn cứ. Các anh đụng lính bảo an 464 ởkhu Lò than Phước Long. Anh Ba Minh đã vào tới rừng, thấyđồng đội bị đạn gãy giò, quay lại cõng đi. Anh cũng trúngđạn, lính vây chặt gọi hàng. Anh bắn một tên bị thương rồi hôlớn: “Đả đảo đế quốc Mỹ! Hồ Chủ tịch muôn năm!” Chúngbiết anh không đầu hàng, xả súng nát cả ngực. Đồng chí kiacũng hy sinh luôn. Chúng kéo xác các anh về chợ. Chị HaiThu - lúc này đang ở Hiệp Phước - ra xin về chôn. Sau mộthồi giằng co chúng mới chịu cho khẩm liệm. Một tên chỉ huythắp nhang, khấn xỏ xiên: “Cầu cho anh siêu thoát, phù hộchúng tôi được mạnh giỏi và các đồng chí của anh chiêu hồivề với chính nghĩa quốc gia...”. Chị Hai Thu giận cành hôngđốp lại luôn: “Nếu nó còn sống, nó vặn họng các anh...”Năm 1966, bị công an quận Long Thành tầm nã, chị HaiThu đi thoát ly luôn cho tới ngày miền Nam hoàn toàn giảiphóng. Cùng năm này ông Huỳnh Văn Lộc lâm trọng bệnhqua đời.Là bộ đội giải phóng từ tuổi thiếu niên, Năm Sơn căm thùgiặc giết hại anh Ba Minh càng hăng hái chiến đấu. Đêm25/5/1968, đơn vị C.240 đánh bót Phú Hội. Năm Sơn hy sinhđược đồng đội an táng chu đáo.Tư Quang chiến đấu khắp các chiến trường miền ĐôngNam Bộ. Tháng 7/1968, tiểu đoàn anh về đứng chân ở BàRịa, chuẩn bị vào đợt ba Mậu Thân. Ngày 2/8/1968, tổ bangười của anh xung phong đi tiếp ứng cho ban chỉ huy đơn vị bị lính úc tấn công. Khi các anh đến nơi, đơn vị đã rút đi vàtổ này lọt ổ phục kích của Úc. Cả tổ hy sinh và nay mất mộ.Mẹ Nguyễn Thị Cửu tuy chỉ hưởng dương 43 tuổi, sớmqua đời, không phải chịu cảnh đau xé ruột vì mất các con,nhưng có công sinh thành ba liệt sĩ góp phần vào sự nghiệpcách mạng giải phóng dân tộc. Vì vậy mẹ được Nhà nướctruy tặng danh hiệu vinh dự Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theoQuyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.Mẹ và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chươngĐộc lập hạng Ba năm 2000.