MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ DÂN

Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Dân có tất cả 12 người con. Trong những năm tháng chiến tranh khốc liệt, khi đất nước chìm trong khói lửa, các con của mẹ lần lượt lên đường tham gia kháng chiến. Mẹ hiểu rằng đất nước đang cần những người con như thế, nhưng dẫu có mạnh mẽ đến đâu, mẹ vẫn chỉ là một người mẹ bình thường, luôn mong các con mình được bình an trở về.

       Thế nhưng, chiến tranh đâu có dễ dàng buông tha cho một gia đình.

       Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước ngày càng ác liệt, người con trai cả của mẹ, anh hùng Đặng Văn Nuôi, xin phép mẹ lên đường ra chiến trường.

Mẹ đắn đo nhiều lắm. Anh mới cưới vợ được vài tháng, người vợ trẻ lại đang mang thai. Làm mẹ, ai chẳng mong con mình có một mái ấm yên bình, có vợ bên cạnh, có ngày đón đứa con đầu lòng chào đời. Nhưng trước quyết tâm của con trai và lòng yêu nước sâu sắc, mẹ đành nén lòng để con đi. Trước ngày lên đường, anh nắm tay mẹ, nhẹ nhàng dặn:

- Mẹ ráng ở nhà đợi con. Khi nào miền Nam giải phóng, con sẽ về.

     Đêm ấy, trước lúc chia tay vợ, anh cũng nói những lời giản dị mà sau này trở thành nỗi day dứt suốt cuộc đời của những người ở lại:

- Em đợi tui, tui đi rồi tui về. Chừng sinh con ra, em gửi thư lên cho tui hay nha.

     Nói rồi, anh theo đoàn người lên chiến trường miền Đông. Anh đi, để lại người mẹ già cùng người vợ trẻ ngày đêm mong ngóng. Thời gian cứ thế trôi qua. Khi con gái anh tròn ba tuổi, tin dữ bất ngờ ập đến: anh đã hy sinh.

Trong một trận bom của quân Mỹ, khi cả đại đội đang nghỉ ngơi, bom đạn bất ngờ trút xuống. Nhiều đồng đội của anh cũng không thể trở về. Nghe tin con mất, mẹ Dân như chết lặng. Lời hứa ngày nào vẫn còn văng vẳng bên tai, vậy mà người con trai ấy chẳng bao giờ trở về nữa. Đứa cháu gái nhỏ chưa một lần được cha ôm vào lòng, người vợ trẻ vẫn nhớ bóng chồng, còn mẹ thì mất đi đứa con đầu lòng mà mình hết mực yêu thương.

       Có những lời hẹn được nói ra chỉ trong một phút chia tay, nhưng người ở lại phải mang theo suốt cả cuộc đời.

      Vài tháng sau khi anh Nuôi hy sinh, hai người con trai khác của mẹ là anh hùng Đặng Văn Trầm và cựu chiến binh Đặng Văn Thanh cũng lên đường nhập ngũ.

Anh Trầm khi ấy mới ngoài hai mươi tuổi. Anh chưa lập gia đình, bởi trong lòng luôn nghĩ rằng mình sắp đi bộ đội, chưa biết ngày nào mới trở về. Anh muốn dành trọn tâm sức cho nhiệm vụ, chẳng muốn ai phải vì mình mà thêm lo lắng. Còn anh Thanh vốn là một giáo viên ưu tú, được đoàn xã quan tâm và quý mến. Nghe tin anh lên đường nhập ngũ, mọi người đều ủng hộ. Ai cũng biết anh là người thông minh, sáng dạ, có chí lớn và luôn sẵn lòng đóng góp cho quê hương.

      Trước ngày đi, hai anh em ngồi bên mẹ, thủ thỉ những lời từ biệt.

      Anh Trầm nhìn mẹ rồi nói:

- Mẹ giữ gìn sức khỏe, lo cho cha với mấy em. Con với thằng Sáu đi rồi sẽ về. Con thương mẹ lắm!

      Nói xong, hai anh em ôm lấy mẹ, nhẹ nhàng lau những giọt nước mắt đang lăn dài trên gương mặt bà. Mẹ cố nén lòng, nhưng nước mắt vẫn cứ rơi. Mẹ hiểu chiến tranh khốc liệt đến nhường nào. Một khi con đã bước chân ra trận, chẳng ai có thể chắc chắn rằng con sẽ trở về. Mẹ chỉ mong một điều giản dị: ngày nào đó, các con lại được ngồi quây quần bên nhau, lại tranh nhau những củ khoai lang nóng hổi như thuở còn thơ. Vậy mà ngay cả điều bình dị ấy, chiến tranh cũng có thể cướp đi.

     Ngày lên đường, hai anh em được phân công về hai nơi khác nhau. Anh Trầm theo đồng đội ra chiến trường miền Đông, còn anh Thanh được phân công vào đội du kích. Trước lúc chia tay, anh em ôm nhau thật chặt.

      Anh Thanh cười, dặn anh mình:

- Anh đi mạnh giỏi nha. Em cũng đi đây. Khi nào về, anh phải kể em nghe chuyện ở trển đó!

     Anh Trầm đáp lại, giọng vừa thương vừa động viên:

- Ừ, ráng giỏi, cố gắng nha mày!

       Chỉ là một cuộc chia tay bình thường giữa hai anh em, vậy mà chẳng ai biết rằng có những lời hẹn sẽ mãi mãi không thể thực hiện. Sau những năm tháng làm nhiệm vụ, anh Thanh được xuất ngũ trở về quê nhà. Ngày bước chân vào nhà, anh ôm mẹ, ôm cha, rồi ôm từng đứa em nhỏ. Sau bao ngày xa cách, được trở về trong vòng tay gia đình là niềm hạnh phúc không gì sánh bằng. Nhưng sau những cái ôm mừng tủi, anh chợt nhớ đến người anh trai đang ở chiến trường miền Đông.

      Anh quay sang hỏi mẹ:

- Mẹ, anh Năm được xuất ngũ về chưa?

     Mẹ nghe hỏi, chỉ im lặng. Gương mặt bà thoáng buồn, đôi mắt đỏ hoe, nhưng bà chẳng biết phải bắt đầu từ đâu.

    Thấy vậy, anh Thanh nóng ruột hỏi tiếp:

- Anh Năm làm sao hả mẹ? Mẹ nói cho con nghe đi!

     Mẹ không trả lời được. Bà chỉ biết khóc, những giọt nước mắt dồn nén bao lâu nay cứ thế tuôn trào. Lúc ấy, người em gái thứ bảy mới nghẹn ngào nói với anh:

- Anh ơi, anh Năm mất rồi. Mỹ nó thả bom, chết hết rồi…

      Anh Thanh bàng hoàng, đứng lặng người. Người anh trai trước ngày đi còn hứa sẽ trở về kể cho anh nghe những chuyện ở chiến trường. Vậy mà giờ đây, lời hứa ấy đã mãi mãi nằm lại nơi xa.

      Căn nhà vừa mới rộn ràng tiếng cười đoàn tụ bỗng chìm vào im lặng. Không ai nói thêm được lời nào. Nỗi đau của người mẹ, nỗi mất mát của người em và sự trống vắng của một gia đình cứ thế hòa vào nhau. Mẹ Dân đã hai lần nhận tin báo tử của những người con trai mình. Hai lần nghe tin dữ, hai lần nỗi đau như cứa vào lòng. Những đứa con mẹ mang nặng đẻ đau, nuôi nấng từ thuở nhỏ, giờ lần lượt nằm lại nơi chiến trường. Làm mẹ, có nỗi đau nào lớn hơn thế?

        Trong những người con của mẹ, anh hùng Đặng Minh Mẫn, người con thứ tám, cũng sớm nuôi trong lòng quyết tâm lên đường chiến đấu. Chứng kiến những mất mát của gia đình, anh càng nung nấu ý chí trả thù cho các anh, góp sức mình vào cuộc đấu tranh giành độc lập cho quê hương. Năm mới 16 tuổi, anh đã viết đơn tình nguyện xin đi bộ đội. Người dân trong vùng ai cũng biết đến anh Mẫn, con trai mẹ Dân. Dù tuổi còn nhỏ, anh đã cao lớn, khôi ngô, tuấn tú, lại có tinh thần nhiệt tình và trách nhiệm. Từ trên xã xuống dưới ấp, nhắc đến con trai mẹ Dân, nhiều người đều biết.

       Trước ngày đi, anh cũng như các anh mình, dặn dò mẹ giữ gìn sức khỏe, cố gắng chăm lo cho cha và các em. Những lời nói tưởng chừng đơn giản ấy đều xuất phát từ tình thương của những người con dành cho gia đình. Sau đó, anh được phân công làm du kích tại địa phương. Trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, anh luôn cố gắng hoàn thành công việc được giao. Nhưng rồi một ngày, quân Việt Nam Cộng hòa bất ngờ tổ chức một cuộc tấn công. Theo lời kể của người dân địa phương, nhóm lính này thường được gọi là lính Thằng Hứa. Họ nổi tiếng hung bạo, khiến người dân trong vùng luôn sống trong cảnh bất an. Trong cuộc càn quét ấy, anh Mẫn bị bắt. Kẻ địch tìm mọi cách ép anh khai ra những bí mật liên quan đến lực lượng cách mạng. Nhưng anh vẫn kiên quyết giữ im lặng, không tiết lộ những điều mình biết, dù phải đối mặt với sự tra tấn tàn bạo. Nó mổ bụng sống , nó môi gan , môi mật , thân anh ra , để xem gan anh to bằng nào. Cuối cùng, anh đã hy sinh trong đau đớn.

      Khi hay tin con bị bắt và sát hại, mẹ Dân cùng chồng chèo xuồng đến nơi tìm con. Trước mắt bà là thi thể đứa con trai còn trẻ, người đầy thương tích. Bà không thể tin được người con mà mình từng ôm ấp, chăm bẵm, người con mới mười sáu tuổi, giờ đây đã nằm đó, không còn có thể gọi mẹ thêm một lần nào nữa.

      Mẹ ngất lịm đi. Người chồng đau đớn đến nghẹn lòng, nhưng vẫn cố gắng đỡ bà dậy. Gia đình đưa được thi thể anh về nhà để lo tang lễ. Trong suốt những ngày ấy, mẹ Dân như người mất hồn. Bà lúc nhớ lúc quên, cứ ngỡ các con vẫn còn đâu đó trong nhà, vẫn có thể trở về bất cứ lúc nào.

    Bà đau đớn hỏi đi hỏi lại:

- Thằng Hai đâu? Thằng Năm đâu? Rồi thằng Tám đâu? Các con tui đâu hết rồi?

      Mỗi lần hỏi xong, bà lại bật khóc. Những người thân chỉ biết ở bên cạnh an ủi, mong bà vơi bớt phần nào nỗi đau. Nhưng làm sao có thể an ủi được một người mẹ đã mất đến ba người con vì chiến tranh? Ba người con, ba nỗi đau không gì bù đắp nổi. Mỗi người ra đi trong một hoàn cảnh khác nhau, nhưng đều để lại phía sau một người mẹ ngày đêm mong nhớ.

     Sau ngày miền Nam được giải phóng, mẹ Dân cùng chồng lên đường tìm kiếm hài cốt hai người con đã hy sinh ở chiến trường miền Đông. Chiến tranh kết thúc, đất nước hòa bình, nhiều gia đình được đoàn tụ, nhiều người mẹ được đón con trở về. Nhưng với mẹ Dân, nỗi mong chờ vẫn chưa trọn vẹn.

    Suốt mấy chục năm, mẹ không ngừng dò hỏi tin tức, lần tìm từng manh mối về nơi các con đang nằm lại. Mẹ chỉ mong tìm được hài cốt để đưa các con về với gia đình, để những người con đã hy sinh được nằm bên cạnh cha mẹ, anh em và quê hương của mình.

     Mỗi lần thắp nhang cho các con, mẹ lại khóc. Có lẽ trong lòng mẹ, các con chưa bao giờ thật sự rời xa. Mẹ vẫn nhớ những ngày chúng còn nhỏ, nhớ cảnh anh em quây quần, nhớ những lời dặn dò trước lúc lên đường. Và mẹ vẫn chờ, dù biết rằng có những người con sẽ chẳng thể trở về bằng bước chân của người sống.

      Năm tháng trôi qua, mái tóc mẹ bạc dần, sức khỏe cũng yếu đi. Nhưng nỗi nhớ con chưa bao giờ nguôi ngoai.

       Đến những giây phút cuối đời, khi hơi thở đã yếu dần, mẹ vẫn chưa thể an lòng. Hai người con còn nằm lại nơi chiến trường miền Đông vẫn chưa được trở về bên gia đình như điều mẹ hằng mong ước.

      Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Dân là câu chuyện về tình mẫu tử sâu nặng, về sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ Việt Nam trong chiến tranh. Mẹ đã tiễn các con đi bằng nước mắt, đón nhận những tin dữ bằng nỗi đau tận cùng, rồi dành phần đời còn lại để tìm kiếm những người con chưa trở về. Chiến tranh có thể khép lại, đất nước có thể bước sang những ngày tháng hòa bình, nhưng nỗi đau mất con của một người mẹ thì không dễ gì nguôi ngoai.

     Và có lẽ, điều mẹ mong mỏi nhất suốt cuộc đời mình chưa bao giờ là điều gì lớn lao. Mẹ chỉ muốn được tìm thấy các con, đưa các con về nhà, để một lần nữa gia đình được sum vầy, dù chỉ là trong giấc mơ. Bởi với mẹ, dù các con đã hy sinh vì Tổ quốc, thì trong trái tim của một người mẹ, các con vẫn mãi là những đứa con bé bỏng ngày nào.

Các con đã nằm lại vì quê hương, còn mẹ mang nỗi nhớ con đi suốt cả cuộc đời.