Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Đăng
Năm nay (1999), mẹ Nguyễn Thị Đăng 87 tuổi, mắt mờ, lãng tai, nhưng mẹ rất vui khi có khách đến nhà. Hôm chúng tôi đến thăm và cùng chia vui với mẹ có một căn nhà tình nghĩa khang trang, do báo Công an Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp cùng với Ủy ban nhân dân xã tặng mẹ nhân kỷ niệm ngày Thương binh Liệt sĩ 27/7. Khi hỏi đến ba người con thân yêu của mẹ hy sinh vì sự nghiệp chống Mỹ, cứu nước, mẹ bồi hồi kể lại: Hôm bơi xuồng đưa anh Nguyễn Văn Muôn qua cù lao Bà Thiết để cùng anh em vào Cà Mau tập kết ra Bắc, mẹ rất mừng vì con nó biết chọn con đường chính nghĩa, theo đúng tâm nguyện của mẹ. Thương nó từ nhỏ đến lớn không một ngày xa gia đình, mẹ dặn dò con cứ yên tâm ra đi, ở nhà có anh chị và bà con xóm giềng. Tưởng ít năm sau nó về, nào ngờ chiến tranh ngày càng ác liệt, bọn công an mật vụ rình rập ngày đêm lùng bắt cán bộ nằm vùng, mọi sự đùm bọc che chở của nhân dân lúc bấy giờ rất cần thiết để có nơi hội họp, ăn ở, đi về an toàn cho anh em cán bộ, mẹ cẩn thận sửa lại vách đôi để làm hầm bí mật mới tránh được cặp mắt tò mò của giặc. Tên cảnh sát Vạn, trưởng đồn chợ Ngãi Đăng nghi ngờ nhà mẹ nuôi chứa cán bộ cách mạng, sai lính tới nhà lục lạo nhiều lần, lần này nó tra xét kỹ hơn, nó nện mạnh gót giày lên nền nhà để tìm hầm bí mật, bươi đống rác để tìm tàn thuốc, nó đếm từng cái chén đôi đũa, khạp gạo, trong khi đồng chí Mười Kiên đang nép mình an toàn trong “tấm vách đôi” ấy. Mẹ cũng biết rồi đây máy chém theo luật 10/59 của Mỹ Diệm không buông tha cho bà già gan góc dám chứa cán bộ “Việt cộng” trong nhà. Vậy mà mẹ vẫn thản nhiên ngồi ngoái trầu. Bất ngờ, chị Út Hiếu, cán bộ Tỉnh ủy xuất hiện, bọn lính đang sục sạo, thấy chị sang trọng trong vai người em út có chồng cảnh sát ở Trà Vinh về thăm, chúng vội vã rút lui. Ngay đêm đó, một cuộc họp được tổ chức tại nhà của mẹ, có các anh Tám Phiên, Ba Dân, Sáu Hòa Bình, Hai Thép, Mười Kiên, được đội tự vệ ấp Phú Đăng canh gác cẩn mật. Nhiệm vụ của mẹ là bố trí vòng hẹp (tại nhà). Mẹ vui vẻ kể cho chúng tôi nghe; anh em nó bàn việc gì hệ trọng lắm, chỉ nghe tiếng đặng, tiếng được, có cậu Mười Kiên nói rõ lắm: Đảng quân dân ta làm một cuộc đổi đời, rồi anh em nó hô “quyết tâm”. Sau đó ít hôm, một đêm trăng hạ tuần tháng chạp (17/01/1960), xóm làng rền vang tiếng mõ, báo hiệu giờ cáo chung của bọn làng lính đã đến, nó khiếp sợ tiếng mõ diệu kỳ của nhân dân ta – thôi thúc lòng người đứng lên.
Trong khí thế sục sôi cứu nước, cứu nhà, hôm đó mẹ rất vui vì miền Nam chuyển sang giai đoạn mới, từ giữ gìn lực lượng chuyển sang thế tiến công địch, cuộc chiến đấu của Đảng, quân dân ta ngày càng quyết liệt. Sau đó, mẹ được tin các con mẹ: chị Nguyễn Thị Trâm, hy sinh ngày 27/5/1965; anh Nguyễn Văn Muôn trở lại chiến trường miền Nam chiến đấu và đã anh dũng hy sinh ở Củ Chi trong những ngày tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân 1968; đến anh Nguyễn Văn Chạy, người chính trị viên xã đội kiên cường đã ngã xuống trong trận chống càn bảo vệ vùng giải phóng ấp Phú Đăng, cách nhà mẹ không xa vào ngày 04/4/1973. Các con mẹ đã hy sinh vì sự nghiệp chung để giải phóng đất nước.
Từ đó, biến đau thương thành sức mạnh, mẹ lao vào hoạt động cách mạng không mệt mỏi, bọn làng lính biết mẹ có con theo cách mạng, chúng bắt mẹ tra tấn dã man nhưng mẹ vẫn cắn răng chịu đựng, không một lời khai báo, cuối cùng chúng phải trả tự do cho mẹ. Ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, mẹ vui cái vui chung của dân tộc, Nam Bắc sum họp một nhà, tuy đôi mắt và đôi tai của mẹ kém hơn trước nhiều nhưng niềm tin cách mạng vẫn sống mãi trong tim.
Ghi nhận công lao và sự hy sinh to lớn vì sự nghiệp giải phóng dân tộc, mẹ Nguyễn Thị Đăng vinh dự được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng.
Trích: Lịch sử đấu tranh xã Ngãi Đăng
