Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Dây (1913-2015)

Má Nguyễn Thị Dây người ấp Bà Ký, xã

Long Phước, sinh năm 1913. Năm 25 tuổi, má lập gia đình với ông Trần Văn Giỏi, lớn hơn má 6 tuổi. Vợ chồng má hiếm muộn, mãi tới năm 1947 mới sanh được con trai Trần Văn Nhậu. Con còn nhỏ xíu, ông Giỏi bị đau bụng bão chết, để lại mẹ góa con côi. Thời trào Pháp, má ôm con chạy giặc có khi xuống tuốt Bình Ba, Chòi Đồng, Hắc Dịch... chẳng làm ăn gì được. Tới trào Mỹ cũng bom đạn lu bù, ở đâu có yên. Hồi đó, sư đoàn 18 Sài Gòn đóng bót ở ấp Bà Ký, ấp Mới. Chúng lùng sục suốt ngày, ai đi vô, đi ra, chúng hạch hỏi khám xét, sợ người dân tiếp tế cho Việt Cộng. Má đi làm thuê làm mướn quanh, hễ không ai mướn thì đi lưới cá kè, đào chem chép trên sông Thị Vải, cũng có khi đi mót lúa. Kiếm được không bao nhiêu, nhưng nhà chỉ có hai mẹ con, khéo tằn tiện cũng sống được.

Năm 16 tuổi, con má đòi đi theo mấy anh bộ đội giải phóng. Má để cho con đi vô cứ với anh em. Mấy năm sau con má cưới cô Nguyễn Thị Hoa, cũng người ấp Bà Ký. Vô bộ đội, con má được anh em đổi tên là Nguyễn Văn Thái, theo họ mẹ. Con đi được một thời gian thì về thăm nhà. Má thấy con ở trong rừng ra mà mập mạp, trắng trẻo, ngó đẹp hết sức. Má con cứ đứng nhìn nhau lạ lẫm, rồi má ôm lấy con, vuốt ve, hôn hít mãi. Có một đứa con, ai chẳng cưng như cưng trứng mỏng.

Má thường vô cứ thăm con, thấy mấy anh bộ đội miền Bắc người Hải Phòng ăm cơm vắt với muối hột, rất kham khổ. Má nghĩ, con mình dù gì cũng có má ở gần, còn mấy anh lính miền Bắc xa gia đình, lại chịu cực, chịu khổ đánh giặc, mình phải thương mấy ảnh như thương con. Vì vậy má cũng thường tiếp tế cho các anh. Mỗi lần con cùng đồng đội về thăm, má mua bánh trái, hột vịt lộn cho mấy anh em ăn, ăn xong rồi còn gùi đi. Hồi đó nghèo khổ nhưng bộ đội về cũng phải có chút quà, không có gì cho anh em má thấy xót ruột, chịu không thấu.

Địch thấy con má không có nhà, chúng nghi là theo Việt Cộng, cho cảnh sát, công an theo dõi tối ngày. Nhưng hễ chúng hỏi thì má chối, bảo con đi làm ăn xa, chúng không có cớ để bắt, buộc phải chịu. Địch rình rập cỡ nào, má cũng nghĩ ra được cách tiếp tế cho cách mạng. Mỗi lần đi thăm con, má bó thuốc tây thật chặt quanh bắp đùi, vô tới trỏng mới bỏ ra. Lần khác, má khoét một lỗ ở trái dưa hấu, cho thuốc vô đó, đậy lại, vậy là cứ mang trái dưa đi đàng hoàng. Giặc có trăm con mắt, nhưng má có cả ngàn cách che mắt.

Năm 1967, bộ đội, du kích nổ súng đều khắp các xã, má biết đánh nhau to rồi. Vợ anh Thái đang có mang nghe súng nổ riết, nóng ruột lắm. Cuối tháng 11, anh Tăng cùng hoạt động với con má chạy về báo tin anh Thái đã hy sinh ở vườn điều xã Phước Thọ. Anh được đơn vị phân công đi đánh bọn lính Thái Lan, bị địch bắn chết. Nghe tin, má điếng cả ruột gan, tính nhào lên Phước Thọ mang xác con về. Nhưng anh em bộ đội cản, không cho má đi vì tụi lính Thái còn đang giết chóc, hoành hành trên đó. Về sau, lính Thái mang xác các anh đi chôn, mộ anh và đồng đội sau này bị địch cày ủi, lạc mất không tìm được.

Má Dây được Nhà nước phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 522/KTCTN ngày 27/8/1995. Má qua đời ngày 18/11/2015