Mẹ Việt Nam Anh Hùng Nguyễn Thị Đổ

Nguyễn Thị Đổ (1911–1969)

Bà mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Đổ chỉ có người con gái độc nhất tên là Nguyễn Thị Thịnh, sinh năm 1942. Chị Thịnh thoát ly tham gia cách mạng khi mới 18 tuổi, làm cán bộ Nông hội huyện Nhơn Trạch và anh dũng hy sinh ngày 12/12/1964. Mẹ Nguyễn Thị Đổ cũng mất năm 1969, hưởng thọ 63 tuổi. Ngôi nhà nhỏ của mẹ nằm tại ấp Xóm Hố, xã Phú Hội (huyện Nhơn Trạch), một vùng đất nổi tiếng kiên cường trong hai thời kỳ kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Mẹ sinh năm 1911, quê quán xã Phú Hội. Chồng mẹ là người cùng xã, ông mất sau khi chị Thịnh chào đời, và từ đó mẹ tảo tần ở vậy nuôi con nên người.

Chị Thịnh vốn có dáng người mảnh mai, hiền dịu và xinh đẹp. Tuổi 18, chị càng tươi trẻ, nhiều thanh niên trong ấp đem lòng thương mến, nhưng chị không màng chuyện chồng con. Với tinh thần yêu nước nồng nàn, chị quyết định xin phép mẹ lên đường theo cách mạng. Mẹ Đổ không ngăn cản con mà chỉ dặn dò vài lời, rồi âm thầm tựa cửa trông theo bóng con giữa con đường đầy bụi đỏ của vùng đất Nhơn Trạch.

Khi chị Thịnh đi hoạt động, mẹ ở nhà vừa làm vườn trồng cây trái để sinh sống, vừa tích trữ lương thực, thực phẩm, thuốc men bí mật chuyển cho lực lượng cách mạng. Gian nhà nhỏ giản dị của mẹ nhiều lần trở thành nơi trú ẩn, cất giấu tài liệu hoặc họp bàn công việc của cán bộ địa phương. Dù hoàn cảnh khó khăn, mẹ vẫn kiên định giữ trọn niềm tin vào cách mạng, tin vào con gái và tin vào ngày thắng lợi của dân tộc.

Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Đổ là biểu tượng của sự hy sinh lặng thầm mà lớn lao của người phụ nữ Việt Nam trong thời chiến. Một mình nuôi con giữa khó khăn thiếu thốn, mẹ vừa là chỗ dựa tinh thần cho chị Thịnh, vừa là hậu phương vững chắc cho phong trào cách mạng tại Phú Hội – nơi được xem là địa bàn chiến lược của huyện Nhơn Trạch lúc bấy giờ. Mẹ sẵn sàng đối mặt hiểm nguy, sẵn lòng che chở cho cán bộ, và dẫu chỉ một gánh khoai, một nắm gạo gửi vào chiến khu, mẹ đều tự tay chuẩn bị với tất cả tấm lòng yêu nước.

Tin chị Thịnh hy sinh vào cuối năm 1964 là nỗi đau lớn nhất đời mẹ. Nhưng trước mất mát ấy, mẹ vẫn giữ được vẻ điềm tĩnh, kiên cường của người mẹ chiến sĩ. Người dân kể lại, khi cán bộ đến báo tin, mẹ nghẹn ngào lau nước mắt rồi nói: “Nó chết cho đất nước, mẹ không tiếc.” Câu nói tưởng chừng bình dị nhưng chứa đựng sức mạnh tinh thần vô cùng to lớn, trở thành nguồn động viên cho nhiều thế hệ chiến sĩ lúc bấy giờ.

Những năm cuối đời, sức khỏe mẹ yếu dần bởi tuổi tác và những năm tháng gian khổ, nhưng mẹ vẫn luôn sống chan hòa, được bà con lối xóm kính trọng. Mẹ qua đời năm 1969, để lại hình ảnh một người mẹ tảo tần, dũng cảm và giàu lòng nhân ái – một tấm gương sáng ngời của quê hương Nhơn Trạch.

Nhằm tri ân những đóng góp và hy sinh to lớn đó, Nhà nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng theo Quyết định số 438/KTCTN ngày 24/4/1995. Mẹ và gia đình cũng được truy tặng Huân chương Độc lập hạng Ba vào năm 2000. Đây không chỉ là niềm vinh dự của riêng gia đình mẹ Đổ mà còn là niềm tự hào của toàn xã Phú Hội – nơi đã sinh ra những con người kiên trung, bất khuất trong chiến đấu.