Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Đừng (1904-1990)

Mẹ Nguyễn Thị Đừng sinh đầu thế kỷ

20, vào năm Giáp Thìn 1904 trong một gia đình nông dân nghèo ở xóm Hàng Gòn, xã Lộc An, quận Long Thành, tỉnh Biên Hòa cũ. Mẹ lập gia đình sớm, nhưng muộn có con, mãi đến năm 1945 mới sinh con trai duy nhất là Nguyễn Văn Mẫn (tức Tùng).

Phạm vi xã Lộc An hồi xưa rất rộng. Xã Bình Sơn bây giờ chỉ là một phần xã Lộc An hồi đó. Quê mẹ Nguyễn Thị Đừng chỉ cách quận lỵ Long Thành khoảng hơn 2km, nên đầu năm 1946 bị quân Pháp trở lại chiếm đóng để làm chỗ dựa cho chủ đồn điền cao su Bình Sơn tiếp tục khai thác mặt hàng chiến lược có giá này. Dân Lộc An khổ vì giặc càn quét, đốt phá, bắn giết những ai bị nghi ngờ theo Việt Minh. Họ còn khổ vì phải đi xâu làm đồn bót, đắp đường... phải đóng thuế cho giặc gần chín năm ròng. Vợ chồng mẹ Nguyễn Thị Đừng nếm trải mọi cảnh khổ này vì thân cá chậu chim lồng, nhưng cũng ngầm đóng góp ủng hộ kháng chiến địa phương theo hoàn cảnh của mình.

Dưới chế độ Sài Gòn, sau Hiệp định Genève 1954, cuộc sống của người dân Lộc An chưa có gì thay đổi. Ngược lại, không khí khủng bố, đàn áp của địch đè nặng lên xóm làng. Các sắc lính vẫn hàng ngày ruồng bố, bắt bớ, bắn giết những cán bộ, đảng viên và cơ sở yêu nước hòng dập tắt phong trào đấu tranh đòi hòa bình, thống nhất đất nước bằng hiệp thương tổng tuyển cử giữa hai miền Nam - Bắc. Giữa năm 1960, phong trào cách mạng huyện Long Thành hồi phục, Huyện ủy được lập lại và củng cố, lực lượng vũ trang của huyện ra đời. Chi bộ xã Lộc An được khôi phục sau khi có Nghị quyết Trung ương 15, đã lãnh đạo nhân dân tham gia đấu tranh đòi địch không được rải chất độc hóa học hủy diệt mùa màng, các vườn cây ăn trái của bà con. Mẹ Nguyễn Thị Đừng lại đóng góp ủng hộ giải phóng theo khả năng của mình.

Tháng 1/1965, sau chiến thắng Bình Giã, huyện chủ trương rút một số thanh niên Lộc An đưa lên lực lượng vũ trang huyện. Được cán bộ mật vận động, anh Nguyễn Văn Mẫn (tức Tùng) - con trai duy nhất của mẹ Đừng - hăng hái lên đường. Đơn vị bộ đội huyện cơ động khắp nơi, mẹ nghe tin con hoặc được móc nối lại đi thăm, dù nghèo vẫn ráng cho anh ít nhiều. Một lần, mẹ nói với người cháu gái ruột:

- Mua dùm tao cái võng ni lông, tao gởi cho thằng Mẫn.

Chị chưa kịp mua thì ít bữa sau, mẹ gặp chị nước mắt chứa chan:

- Thôi, khỏi mua, thằng Mẫn chết rồi.

Anh em cùng đơn vị ghé qua báo cho mẹ biết: anh Nguyễn Văn Mẫn (Tùng) hy sinh trong một trận chống càn ở Tam An ngày 7/7/1966 (19 tháng 5 năm Bính Ngọ). Tên đại đội trưởng dân vệ ác ôn ở bót Tam An là Sơn mập, đã xẻo lỗ tai anh, mang nộp cho chi khu Long Thành để lĩnh thưởng. Mẹ Nguyễn Thị Đừng đau xót khôn nguôi, khóc lóc không cần che giấu địch. Người con trai yêu quý nhất của mẹ, chỗ nương tựa và niềm hy vọng to lớn cuối đời của mẹ đã mất thì mẹ còn sợ gì!

Sau ngày đất nước hoàn toàn giải phóng, mẹ Nguyễn

Thị Đừng được hưởng tiền tuất của liệt sĩ Nguyễn Văn Mẫn. Mỗi khi chồng mẹ lĩnh tiền về, mẹ đều mua một số thứ cúng con và khóc ròng. Mẹ qua đời năm 1990. Mẹ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994