Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Én (1928-1952)
Nguyễn Thị Én (1928-1952)
Mẹ Nguyễn Thị Én sinh năm 1928tại làng Tân Tịch, huyện Tân Uyên, tỉnhBiên Hòa (nay thuộc tỉnh Bình Dương).Mẹ là đồng hương với nhà thơ - chiếnsĩ Huỳnh Văn Nghệ, quê mẹ thuộc vùngChiến khu Đ lịch sử.Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, Sáu Én vừa ở lứatuổi bẻ gãy sừng trâu, thoát ách nô lệ trở thành công dân nướcđộc lập tự do. Cô và bạn bè cùng trang lứa được tháo cũi sổlồng, tham gia Thanh niên Tiền phong, Phụ nữ cứu quốc... dựvào lễ hội vĩ đại của dân tộc. Ngày vui ngắn chẳng tày gang,chỉ vài tháng sau, đầu năm 1946, giặc Pháp tràn lên quận lỵTân Uyên. Ngày 15/3/1946, lần đầu tiên hơn 5000 quân địch,có máy bay yểm trợ, đã hành quân đường bộ và đường sôngĐồng Nai đánh lên Chiến khu Đ. Quê hương Tân Tịch bị lùngsục, chà sát bởi chủ trương của chúng: đốt sạch, phá sạch, giếtsạch. Nhà cửa, thóc lúa, trâu bò, ruộng mía... bị giặc thẳng taytriệt phá, một số dân không chạy kịp bị chặt đầu, bị bắn chết.Sau đau thương đầu tiên này, ta phát động thanh niên namnữ tòng quân. Sáu Én là một trong vài thanh niên Tân Tịchđược đưa xuống Quân khu 9 (miền Tây Nam Bộ) làm côngtác giao liên. Thời kỳ đầu kháng chiến chống Pháp, đườngđi từ miền Đông xuống miền Tây còn tương đối dễ dàng. Từquê hương ven sông Đồng Nai chỉ sẵn khoai với củ, địa hìnhthì lượn sóng rừng núi, những nẻo ruộng cao ven sông nửanăm khô rang, Sáu Én tới xứ đồng ruộng mênh mông, cò baythẳng cánh, sông rạch chằng chịt dọc ngang cầu khỉ khó đi. Nhưng vì nhiệm vụ, cô chóng hòa đồng với tập thể, với nhândân vùng cơ quan đóng. Thì ra ở đâu, bà con lao động cũngchất phác, tốt bụng, thương yêu, quý mến cô như con ruột củamình... Vào mùa khô, sông rạch miền Tây nhiễm mặn, tắmxong, người vẫn mốc cời, bứt rứt; Sáu Én lại nhớ dòng sôngĐồng Nai trong xanh, nước ngọt lành, những buổi đi làm về,xuống đó dầm mình xiết bao thú vị.Trên bước đường công tác, Sáu Én gặp gỡ rồi yêu thươngmột chiến sĩ giao liên cùng đơn vị. Đầu năm 1952, chị sinhcon trai đầu lòng. Được sự đồng ý của đơn vị, đôi vợ chồngtrẻ thay nhau bồng đứa hài nhi đỏ hỏn, vượt qua những khúcsông bạc đầu (tàu tuần giặc chạy liên tục sẵn sàng bắn bỏmọi xuồng ghe bị nghi ngờ), những cây cầu giảm kỷ (địchthường phục kích ban đêm) về tới Tân Tịch. Gia đình bênngoại thương con, thương cháu nhận lời nuôi dùm. Ở chơimấy bữa, người chồng quay về đơn vị; từ đó vắng bặt tin anh(Nếu anh còn sống ắt phải tìm về thăm vợ, thăm con trai đầulòng yêu quý). Đang nghỉ cho lại sức, một bữa pháo địch nãvô rừng. Người mẹ trẻ Nguyễn Thị Én bị thương, chữa chạykhông được nên đã qua đời ở tuổi 32. Giọt máu của hai chiếnsĩ giao liên để lại được bên ngoại hết lòng chăm sóc. Lại VănViệt lớn lên nhờ công dì Nguyễn Thị Nhuần (Tám Nhuần) vàhọ hàng bên ngoại. Năm 12 tuổi, Việt theo dì Tám đi thoátly, làm giao liên cho bộ phận Dân vận tỉnh Bình Dương. Việtnhỏ con nhưng nhanh nhẹn, gan dạ nên luôn luôn hoàn thànhnhiệm vụ được giao. Năm 14 tuổi, Việt được cử làm tổ trưởnggiao liên. Được giữ cây súng cacbin, gặp địch là đánh, để mởđường đi. Có bữa trực thăng địch xà quần, Việt bình tĩnh nổsúng xua đi và thoát hiểm. Ngày 12/6/1966, Lại Văn Việt hysinh vì pháo địch tại Cầu Gõ, Hố Bàu (Chiến khu Đ) và được công nhận là liệt sĩ.Mẹ Nguyễn Thị Én đi qua cuộc kháng chiến như một ánhsao băng, để lại một con trai tuy nhỏ tuổi nhưng đã đi cùngđường cha mẹ em từng đi. Mẹ đã trở về với cát bụi trần gian,chưa kịp để lại di ảnh cho mọi người biết mặt, nhưng tên tuổimẹ sống dài lâu trong đội ngũ những Bà mẹ Việt Nam anhhùng. Mẹ Nguyễn Thị Én được Nhà nước truy tặng danh hiệuBà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 522/KTCTNngày 27/8/1995.Mẹ và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chươngĐộc lập hạng Ba năm 2000.
