Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Hường
Mẹ Nguyễn Thị Dỏ sinh năm 1884, mất năm 1950. Trên bàn thờ trong ngôi nhà ở ấp Bàu Cối, xã Bảo Quang, thị xã Long Khánh hiện chỉ treo vỏn vẹn một chiếc bằng Tổ quốc ghi công của liệt sĩ Nguyễn Văn Sắt, con trai của mẹ. Mẹ Dỏ quê gốc tại làng Nại Cửu, xã Triệu Đông, huyện Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị, sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo thiếu ăn, mẹ sống và lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, cơ cực. Mẹ lấy chồng năm 25 tuổi. Cuộc sống chung chồng vợ chẳng được bao lâu, cay nghiệt của cuộc đời đã giáng xuống số phận của mẹ. Đứa con trai đầu lòng Nguyễn Văn Sắt ra đời năm 1911 chỉ vừa được 2 năm tuổi đã phải mồ côi cha. Lận đận, lao đao vì cảnh mất chồng, con thơ dại, một mình mẹ phải vất vả lắm mới vượt qua cơn sóng gió cuộc đời. Lúc ấy, làng quê còn nghèo lắm, quần quật suốt năm tháng nhưng vẫn không đủ ăn, những cơn đói đe dọa triền miên. Nhà mẹ chỉ có gần chục bụi tre tàu đã chặt bán gần hết, mẹ phải đi làm thuê ở làng khác để vừa sinh sống nuôi con, vừa liên lạc giúp cách mạng. Những bữa ăn nghẹn ngào nước mắt, chỉ thấy toàn là canh, ít thấy cơm, thường xuyên phải ăn cháo cải, cháo bầu thay cơm, những hạt cơm có được, mẹ đều dành cho con. Mẹ đã hy sinh tất cả vì con, núm ruột thân yêu nhất của mình. Người con khôn lớn được hưởng trọn những tình cảm tốt đẹp của người mẹ sớm hôm tần tảo, lại được mẹ mớm cho truyền thống yêu nước, cậu bé sớm tiếp cận và nguyện đi theo làm cách mạng. Chính mẹ là người đã dìu dắt con từng bước. Lớn lên, Sắt đã nhận nhiều nhiệm vụ quan trọng do cách mạng giao, bởi lanh trí, việc gì Sắt cũng hoàn thành. Sau nhiều năm hoạt động, không tránh khỏi những cặp mắt thám báo của bọn Tây, công việc bị lộ, Sắt vác kiếm trên vai quyết thoát ly theo cách mạng kháng Tây. Thương con, mẹ chỉ biết trông đứng, trông ngồi, động viên con dâu vững tin vào cuộc sống, tìm vui bên đứa cháu nội và công việc thường ngày. Ngày 1/7/1947, người con trai duy nhất của mẹ đã anh dũng hy sinh trên đường làm nhiệm vụ, lúc này anh đã là thượng sĩ công an. Nghe tin con mất, mẹ chết lịm đi, cắn răng chịu đựng nhiều lần quyết tâm đi tìm xác con về chôn cất nhưng không thành. Thương con, căm thù giặc, nhà mẹ trở thành cơ sở cách mạng, dưới sàn chuồng heo lúc này là nắp của căn hầm bí mật, mẹ và cô con dâu ngày đêm chăm sóc, liên lạc cho cách mạng. Các anh về nấp ở đây, mẹ bảo vệ như con. Các anh đi lòng mẹ buồn, nhớ mong. Sau khi người con hy sinh, mẹ khóc ròng rã nhiều ngày, mắt mẹ lòa đi trong thương tiếc, sức mẹ cạn dần, không đủ khả năng vượt qua, mẹ đã trút hơi thở cuối cùng. Vợ của liệt sĩ Nguyễn Văn Sắt chuyển vào Long Khánh sinh sống từ năm 1981. Mẹ Nguyễn Thị Dỏ được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.
