MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ KIM OANH: HAI LẦN TIỄN CON, MỘT ĐỜI MANG NỖI NHỚ
Mẹ Nguyễn Thị Kim Oanh sinh năm 1933, quê ở xã Hưng Tiến, huyện Hưng Nguyên, nay thuộc xã Lam Thành, tỉnh Nghệ An. Thời trẻ, mẹ là xã viên Hợp tác xã may mặc Thống Nhất, cùng chồng là một người thầy giáo tần tảo nuôi dạy các con. Giống như bao người mẹ Việt Nam khác, cuộc đời mẹ gắn với những công việc bình dị, với mái ấm gia đình và mong ước các con lớn lên thành người có ích. Trong hoàn cảnh cuộc sống còn nhiều khó khăn, mẹ dạy con bằng tình yêu thương, sự nghiêm khắc và những bài học về trách nhiệm với quê hương, đất nước.

Trong một gia đình, con cái là niềm hy vọng của cha mẹ, là những mầm xanh được chăm chút bằng bao năm tháng nhọc nhằn. Thế nhưng, giữa những năm tháng đất nước còn nhiều biến động, hai người con trai của mẹ đã lựa chọn con đường lên đường làm nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc. Họ mang theo tuổi trẻ, ước mơ và cả những dự định riêng để thực hiện trách nhiệm với đất nước. Với một người mẹ, đó hẳn là niềm tự hào lớn lao, nhưng cũng là khởi đầu của những tháng ngày chờ đợi đầy lo âu.
Người con trai thứ ba của mẹ là anh Nguyễn Ngọc Hà. Năm 1978, khi cùng lúc nhận được giấy báo nhập ngũ và giấy báo nhập học, anh đã chọn lên đường bảo vệ Tổ quốc. Theo tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, anh trở thành chiến sĩ trinh sát thuộc Sư đoàn 5, Quân khu 7, chiến đấu tại chiến trường Campuchia. Ngày 2 tháng 2 năm 1979, mẹ nhận tin anh hy sinh.
Có những mất mát mà chỉ một dòng thông báo cũng đủ làm thay đổi cả cuộc đời một con người. Người con mẹ từng nuôi nấng, dạy dỗ, người mang theo bao ước mơ của tuổi trẻ, đã không thể trở về trong vòng tay gia đình. Chiến trường khép lại một cuộc đời, nhưng nỗi nhớ thì ở lại với người thân qua từng năm tháng. Từ ngày ấy, trong trái tim người mẹ, có lẽ niềm mong ngóng con trở về đã trở thành một nỗi đau không dễ gọi thành lời.
Nhưng chiến tranh chưa dừng lại ở nỗi đau ấy. Năm 1981, người con trai thứ tư của mẹ là anh Nguyễn Ngọc Hải tiếp bước anh trai, lên đường làm nhiệm vụ quốc tế tại Campuchia. Anh là chiến sĩ đặc công thuộc Sư đoàn 10, Quân đoàn 3. Trước khi nhập ngũ, anh đã có giấy báo trúng tuyển vào Trường Đại học Nông nghiệp I. Một cánh cửa học tập và tương lai riêng đã mở ra trước mắt, nhưng anh vẫn lựa chọn thực hiện nhiệm vụ của người thanh niên đối với Tổ quốc.
Ngày 20 tháng 10 năm 1981, mẹ Nguyễn Thị Kim Oanh nhận tin anh Hải hy sinh. Hai người con trai lần lượt nằm lại nơi chiến trường, để lại trong lòng cha mẹ nỗi đau sâu sắc. Theo lời kể được ghi lại trong tư liệu của Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam, gia đình đã trải qua những năm tháng đau đớn khôn nguôi. Nỗi mất mát ấy không thể được đo bằng thời gian, bởi với cha mẹ, con cái không chỉ là những người thân yêu mà còn là một phần máu thịt, là cả một khoảng trời của yêu thương và hy vọng.
Thời gian trôi qua, nỗi đau không biến mất, nhưng con người vẫn phải học cách sống tiếp cùng ký ức. Trong căn nhà của mẹ, những tấm bằng “Tổ quốc ghi công” được đặt ở nơi trang trọng. Đó là sự ghi nhận của đất nước đối với những người đã hy sinh, đồng thời cũng là dấu tích nhắc nhớ về hai người con mà mẹ mãi mãi yêu thương. Những tấm bằng ấy không thể thay thế sự hiện diện của các con, không thể đưa các con trở về bên mẹ, nhưng là minh chứng cho sự hy sinh không bị lãng quên.
Chùm ảnh tư liệu
Ảnh tư liệu của bài viết.
Năm 1989, mẹ cùng chồng trở lại đơn vị cũ của hai con để tìm phần mộ. Hành trình ấy là một phần đặc biệt trong câu chuyện cuộc đời mẹ: hành trình của tình mẫu tử vượt qua năm tháng và khoảng cách. Sau bao gian nan, mẹ đã tìm thấy các con. Đến năm 2012, phần mộ hai anh được cất bốc, đưa về an táng tại Nghĩa trang Liệt sĩ thành phố Vinh, thực hiện ước nguyện đón con trở về của người mẹ.
Bởi có những người anh hùng được nhớ đến qua chiến công, có những người được khắc ghi bằng tên tuổi trên những trang sử, còn những người mẹ như mẹ Nguyễn Thị Kim Oanh được chúng ta nhớ đến bằng cả lòng biết ơn dành cho tình mẫu tử và sự hy sinh thầm lặng. Hai người con của mẹ đã nằm lại nơi chiến trường, nhưng câu chuyện về họ vẫn tiếp tục sống trong ký ức gia đình, trong lịch sử dân tộc và trong trái tim những người trẻ biết hướng về cội nguồn.
Xin được cúi đầu tri ân những Bà mẹ Việt Nam anh hùng — những người mẹ đã gửi tình yêu thương lớn nhất của đời mình cho Tổ quốc. Mong rằng trong những tháng ngày hòa bình, mỗi chúng ta sẽ biết sống nhân ái hơn, có trách nhiệm hơn và gìn giữ lịch sử bằng sự thật, lòng thành kính. Để những người đã hy sinh không bị lãng quên, để những người mẹ không phải đơn độc trong ký ức, và để giá trị của hòa bình luôn được nâng niu qua từng thế hệ.



