.Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Lẹt (1912-1982)
Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Lẹt (1912-1982)
Xã Phú Hữu, huyện Long Thành cũ (naylà huyện Nhơn Trạch) đã được nhà nướctuyên dương đơn vị Anh hùng lực lượngvũ trang nhân dân về thành tích chiến đấuxuất sắc trong thời kỳ chống Mỹ cứu nước.Bốn bà mẹ Việt Nam anh hùng được tuyên dương và truy tặngnăm 1994 của xã đều tập trung ở ấp Vọng Đông, nay thuộcxã Phú Đông (từ Phú Hữu tách ra năm 1994). Mẹ NguyễnThị Lẹt sinh năm Nhâm Tý (1912), là một trong bốn mẹ đượctruy tặng danh hiệu cao quý đó.Gia đình mẹ Sáu Lẹt thuộc loại nghèo, ruộng đất ít, cănnhà lá đơn sơ như phần lớn nhà của bà con trong ấp hồi đó.Mẹ sinh 3 con trai, hai vợ chồng gắng lắm mới nuôi đượccác con. Quân Pháp trở lại đóng một số đồn bót quanh vùng,thỉnh thoảng chúng lại tràn vào ấp nhỏ Vọng Đông. Haivợ chồng mẹ lo bồng bế, dắt díu đàn con thơ dại chạy giặcruồng bố nhiều lần. Rồi người chồng thân yêu lâm bệnhqua đời, để lại gánh nặng gia đình cho người vợ còn trẻ mớingoài 30 tuổi.Sau Hiệp định Genève, phong trào cách mạng huyện LongThành khá mạnh. Ta giác ngộ được một số lính Bình Xuyêncủa Bảy Môn, Ba Phú đi theo cách mạng. Dưới sự chỉ đạotrực tiếp của đồng chí Vũ Khánh - Bí thư Huyện ủy - 5 thanhniên tích cực được chọn đưa vào tăng cường, bổ sung lựclượng Ba Phú tháng 2/1956. Một trong số này là anh DươngVăn Hai (tức Mai), con của mẹ Sáu Lẹt. Ở lực lượng Ba Phú,anh Hai lúc thì đi Bà Rịa, lúc lên Chiến khu Đ làm nhiệm vụ. Sau cao trào Đồng khởi ở tỉnh Biên Hòa, anh trở về công tácvà chiến đấu ở Huyện đội Long Thành.Tháng 11/1961, con trai thứ nhì của mẹ là Ba Sâm (DươngVăn Sâm) vừa đến tuổi quân dịch. Theo chân anh Hai, BaSâm gia nhập đội du kích xã Phú Hữu.Đầu năm 1963, mới 17 tuổi, Tư Nghĩa (Dương Văn Nghĩa)cũng tiếp bước hai anh trai, mới đầu vào du kích, sau một thờigian chuyển lên công tác ở Ban Kinh tài tỉnh Biên Hòa (cũ).Tuy nghèo, mẹ Sáu Lẹt vẫn rất chịu khó đi thăm các con.Mỗi lần đi, mẹ đều có quà và những thứ cần cho con và đồngđội. Vì vậy mẹ bán dần bán mòn đến hết ruộng đất, phải đilàm mướn kiếm sống.Ngày 15/6/1966, Trung đội trưởng Dương Văn Hai (tứcMai) dẫn một nhóm chiến sĩ bộ đội địa phương Long Thànhđi tải gạo cho đơn vị. Các anh lọt ổ phục kích của địch; anhHai hy sinh, được các đồng chí an táng tại xã Phước Thọ (naylà xã Long Thọ).Năm tháng sau, vào một đêm tháng 11/1966, Tiểu độitrưởng du kích xã Dương Văn Sâm và một số cán bộ huyện,xã đột vào ấp Phước Lương để vận động và tổ chức cơ sởcùng nhân dân phá ấp chiến lược này. Địch chống trả, anhSâm hy sinh, được bà con chôn cất chu đáo. Hai tin dữ nàyđược giấu kín, rất lâu về sau mẹ Sáu Lẹt mới biết. Mẹ khôngthể công khai khóc than về đau thương mất mát to lớn ậpđến cùng một lúc. Chỉ đến đêm, mẹ mới để nước mắt tuônchảy với những lời than khóc não nùng. Mẹ càng thương BaNghĩa, ráng đi thăm con dù phải thắt lưng chịu cực để dànhcho con chút quà nhỏ gói trọn tình mẫu tử.Sau Tết Mậu Thân, địch tiến hành liên tiếp các chiến dịch ình định hòng đẩy các lực lượng cách mạng ra xa các đô thị,thị trấn và các trục đường giao thông quan trọng. Trước khixuống thang rút một phần lính Mỹ về nước vì bị nhân dân Mỹvà nhân dân thế giới lên án mạnh mẽ cuộc chiến tranh xâmlược (nhưng chủ yếu do thiệt hại nặng trong cuộc tập kíchchiến dịch xuân Mậu Thân của quân dân ta), địch đánh phá tarất ác liệt. Ngày 5/3/1969, anh Dương Văn Nghĩa, cán bộ BanKinh tài tỉnh được cử đi đưa thư hỏa tốc từ Ban Kinh tài đếntrạm giao liên tỉnh. Anh hy sinh tại xã Long Phước (huyệnLong Thành) khi băng ngang lộ 15. Mẹ Sáu Lẹt chỉ biết tinnày sau ngày toàn thắng.Mẹ Nguyễn Thị Lẹt qua đời năm 1982. Mẹ được Nhà nướctruy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyếtđịnh số 394/KTCTN ngày 17/12/1994.
