MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ NĂM

Người mẹ mang nỗi đau nửa thế kỷ chưa nguôi…

Trong những ngày tháng Bảy tri ân, chúng tôi tìm về thôn Thủy Hồng, xã Thanh Lĩnh, huyện Thanh Chương (tỉnh Nghệ An) – nơi có một người mẹ đã dành cả cuộc đời mình cho Tổ quốc: Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Năm, sinh năm 1927. Ở tuổi 97, tóc đã bạc trắng, đôi mắt mờ đục theo năm tháng, nhiều chuyện Mẹ không còn nhớ nữa, nhưng khi nhắc đến hai người con trai đã hi sinh, ký ức lại như vẹn nguyên. Những giọt nước mắt của Mẹ vẫn lăn dài trên gương mặt hằn sâu nếp nhăn của gần một thế kỷ đời người.

“Ba lần tiễn con đi, hai lần khóc thầm lặng lẽ…”

Sinh được 11 người con trong cảnh nghèo khó, Mẹ Năm cùng chồng tảo tần sớm hôm, nhưng vẫn luôn dạy con sống có nghĩa, có tình, yêu nước, thương quê. Những năm cuối thập niên 60 – đầu 70, chiến tranh leo thang, bom đạn Mỹ trút xuống khắp miền Bắc. Mẹ Năm tiễn người con thứ hai – anh Nguyễn Thanh Hải – lên đường chi viện cho chiến trường miền Nam.

Chưa dứt nỗi lo, tháng 9/1972, người con thứ ba – anh Nguyễn Văn Mão (SN 1950) – lại tình nguyện xung phong nhập ngũ. Biết con sắp đi xa, Mẹ chắt chiu phần gạo dành dụm bấy lâu để nấu bữa cơm tiễn con, còn lội xuống dòng Lam bắt mấy con cá mát cho con “ăn bữa cuối ở nhà”. Đêm ấy, Mẹ trằn trọc không ngủ. Rạng sáng, anh Mão khoác ba lô, ôm từng người mà chào. Mẹ tiễn con đi bộ hơn 5 cây số ra đến tận Rú Nguộc, dõi theo cho đến khi chiếc xe chở anh khuất hẳn mới quay về.

Tin dữ… Mẹ ngã khuỵu bên bờ ruộng

Suốt mấy năm, gia đình không nhận được tin tức gì của anh Mão. Mẹ Năm chỉ biết lao vào làm việc quần quật để vơi nỗi nhớ. Nhưng rồi một ngày giữa tháng 2/1975, khi đang cấy ngoài đồng, Mẹ nhận tin anh Mão đã hi sinh tại chiến trường B4. Nắm lúa trên tay rơi xuống, Mẹ gục ngay bên bờ ruộng. Anh hi sinh khi đang là thượng sĩ, tiểu đội trưởng – tuổi đời còn quá trẻ…

Nhờ tình làng nghĩa xóm, nhờ những đứa con thơ cần Mẹ nương tựa, Mẹ gượng dậy mà sống, nuốt vào lòng nỗi đau mất con.

Hy vọng vừa trở lại… lại tắt lịm

Ngày đất nước thống nhất, anh Hải trở về an toàn. Mẹ mừng đến rơi nước mắt – tưởng như sau bao mất mát, gia đình Mẹ sẽ không còn đối mặt với đau thương nữa.

Nhưng đến tháng 3/1983, người con thứ bảy – anh Nguyễn Văn Minh (SN 1960) – nhập ngũ, tham gia chiến trường Campuchia, chiến đấu chống Pol Pot – Ieng Sary, bảo vệ biên cương Tổ quốc và giúp nhân dân Campuchia thoát khỏi họa diệt chủng. Dẫu lòng đau như cắt, Mẹ vẫn tiễn con lên đường, bởi như Mẹ nói: “Nước cần thì con cứ đi…”.

Thế nhưng chỉ gần một năm sau, giữa tháng 2/1984 lạnh buốt, tin dữ lại ập đến: Anh Minh hi sinh ở huyện Preah Sdach, tỉnh Pray Veng. Mẹ Năm như sụp đổ. Mấy tháng trời, Mẹ ôm chặt tấm ảnh hiếm hoi của anh mà khóc. Nỗi đau mất hai người con nơi chiến trường, không tìm thấy hài cốt, như vết cắt không bao giờ liền lại.

Vết thương lòng… mãi không nguôi

Nỗi đau chồng chất khiến chồng Mẹ – ông Nguyễn Văn Tiêm – cũng lâm bệnh rồi qua đời, để lại Mẹ một mình vò võ trong căn nhà nhỏ, từng đêm gọi tên các con. Có lúc lẫn, Mẹ hỏi: “Thằng Mão, thằng Minh mô rồi?” Người con trai thứ hai lại nghẹn ngào đáp: “Anh và chú đi bộ đội chưa về…”. Mẹ lặng người, rồi nước mắt lại rơi…

Giờ đây, Mẹ Năm tuổi đã cao, sức đã yếu, sống nương tựa bên người con trai Nguyễn Thanh Hải – người lính năm nào. Ông nói thay tiếng lòng Mẹ: điều day dứt nhất là đến nay vẫn chưa tìm được hài cốt của hai liệt sĩ để đưa các anh về đất mẹ. “Nhiều đêm thấy Mẹ khóc nhớ hai em, tôi không cầm được lòng…”, ông Hải nghẹn lại.

Mẹ – biểu tượng của sự hi sinh thầm lặng

Dù chiến tranh đã lùi xa nửa thế kỷ, nỗi đau trong lòng Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Năm vẫn còn đó. Tổ quốc đời đời ghi nhớ công lao của Mẹ và gia đình. Mẹ đã được Nhà nước truy tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam anh hùng – biểu tượng thiêng liêng của tình mẫu tử, của lòng yêu nước, của sự hiến dâng vô bờ bến cho độc lập dân tộc.

Trong ánh chiều buông xuống thôn Thủy Hồng, bóng dáng Mẹ Năm ngồi trước hiên nhà, đôi mắt mờ vẫn nhìn xa xăm về phía con đường cũ – nơi Mẹ từng tiễn hai người con đi mãi mãi. Gần nửa thế kỷ đã trôi qua, nhưng Mẹ chưa một ngày thôi thương nhớ.