Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Ngách

Nếu như hình ảnh các chiến sĩ lao mình vào hỏa tuyến là hiện thân của ý chí quyết chiến quyết thắng, thì sự hy sinh thầm lặng của những người mẹ nơi hậu phương chính là dòng sữa tinh thần nuôi dưỡng cho độc lập dân tộc. Trong chuỗi câu chuyện về một "thời đại hoa lửa" đầy kiêu hãnh, cuộc đời của Bà mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Ngách chính là một minh chứng sống động, một biểu tượng của lòng yêu nước và tinh thần tận hiến cao cả. Mẹ đã hiến dâng những khúc ruột rà đẹp nhất của cuộc đời mình cho đất nước, để rồi suốt một thế kỷ qua, mẹ gánh chịu nỗi đau thầm lặng mà vĩ đại.

Mẹ Nguyễn Thị Ngách sinh năm 1915, cùng chồng là cụ Đặng Văn Tiền trú tại vùng quê giàu truyền thống cách mạng xã Hồng Quang (nay thuộc xã Hồng Thái), huyện Thanh Miện, tỉnh Hải Dương. Vợ chồng mẹ gắn bó bên mảnh ruộng, nếp nhà và hạnh phúc nuôi nấng 5 người con (3 trai, 2 gái). Khi đất nước sục sôi không khí chống Mỹ cứu nước, tổ quốc gọi tên, những người con của mẹ đã không ngần ngại từ biệt gia đình để dấn thân vào nơi lửa đạn.

Năm 1958, người con trai cả Đặng Ngọc Thóc (sinh năm 1936) lên đường nhập ngũ. Hai năm sau, vào năm 1960, người con trai thứ hai là Đặng Văn Bằng (sinh năm 1947) cũng tạm biệt mẹ cha, khoác ba lô hướng về chiến trường miền Nam khốc liệt. Hai lần tiễn con đi từ bóng cổng làng, là hai lần mẹ Ngách quay lưng khóc thầm. Mẹ giấu nước mắt vào trong, chỉ biết cầu mong cho các con "chân cứng đá mềm", đánh giặc anh dũng và sớm ngày khải hoàn trở về bên mẹ.

Nhưng chiến tranh tàn khốc đã không cho mẹ ngày đoàn viên vẹn tròn. Hai người con trai yêu quý của mẹ đã mãi mãi gửi lại tuổi xuân nơi đất mẹ:

• Liệt sĩ Đặng Văn Bằng – Tuổi 19 gửi lại Bình Phước: Nhập ngũ khi tuổi đời còn rất trẻ, anh dũng chiến đấu tại chiến trường Đông Nam Bộ và hy sinh vào năm 1966 khi vừa tròn 19 tuổi. Anh may mắn để lại một tấm ảnh nhỏ để gia đình phóng lớn làm ảnh thờ, nhưng đến nay, phần mộ của anh vẫn nằm lại đâu đó giữa đại ngàn Bình Phước chưa được tìm thấy, trở thành nỗi đau đáu khôn nguôi trong lòng mẹ.

Nỗi đau mất người con thứ hai vào năm 1966 chưa kịp nguôi ngoai, thì 4 năm sau, năm 1970, mẹ lại chết lặng khi nhận tin người con cả ngã xuống. Khúc ruột rà thắt lại, hai lần giấy báo tử gửi về là hai lần khoảng trống mênh mông bủa vây cuộc đời người mẹ miền quê lúa.

Chiến tranh qua đi, thời gian không ngừng trôi nhưng tình mẫu tử thì bất tử. Tính đến năm 2026, mẹ Nguyễn Thị Ngách đã đại thọ 111 tuổi. Ở cái tuổi xưa nay hiếm, dù trí nhớ đã phai mờ theo quy luật của thời gian, quên đi nhiều chuyện nhân gian, nhưng ký ức về hai người con trai hi sinh vì Tổ quốc thì chưa bao giờ tắt trong tâm trí mẹ.

Mỗi bữa cơm thường nhật, mẹ vẫn luôn nhớ và gọi tên hai người con như thể các anh vừa đi làm đồng chưa về. Mỗi khi nghe thấy tiếng lạch cạch mở cổng, người mẹ già tuổi 111 lại ngơ ngác ngóng ra, đau đáu đợi chờ các con trở về từ chiến trường để mẹ "nấu cơm cho chúng ăn". Trái tim người mẹ đã hóa đá thành biểu tượng của sự chờ đợi, một nỗi đợi chờ xuyên thế kỷ.

Hiện tại, cụ Ngách và cụ Tiền đã ở tuổi xế chiều, mọi sinh hoạt đều do vợ chồng người con trai thứ ba là ông Đặng Xuân Chàng (77 tuổi) và bà Trần Thị Yến (73 tuổi) phụng dưỡng chu đáo. Trước đó, người em gái không lấy chồng của ông Chàng là bà Đặng Thị Bướm đã xin đảm nhiệm phần trực tiếp chăm sóc bố mẹ, nhưng không may bà đã mất trong một vụ tai nạn giao thông. Gánh vác hiếu nghĩa, gia đình ông Chàng tiếp tục thay em chăm lo cho hai cụ, và niềm an ủi lớn lao đã đến với gia đình vào tháng 8/2024 khi hai cụ được nhận lại bức ảnh phục chế chân thực của hai người con trai liệt sĩ.

Để tri ân những cống hiến và mất mát không thể đong đếm, năm 2014, mẹ Nguyễn Thị Ngách đã được Đảng và Nhà nước trang trọng phong tặng danh hiệu cao quý: Bà mẹ Việt Nam Anh hùng. Cuộc đời bền bỉ, kiên trung của mẹ cùng người bạn đời – cụ Đặng Văn Tiền – không chỉ là niềm tự hào sâu sắc của quê hương Hải Dương mà còn là biểu tượng vĩ đại của lòng yêu nước, tinh thần tận hiến cho độc lập dân tộc.