Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Nhị

Trên địa bàn xã Suối Cát, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai có đến 2 Bà mẹ Việt Nam anh hùng cùng có tên là Nguyễn Thị Nhị. Trong đó, mẹ Nguyễn Thị Nhị sinh năm 1928 quê ở tỉnh Quảng Ngãi đang sống vui cùng con cháu, còn mẹ Nguyễn Thị Nhị sinh năm 1919 quê ở tỉnh Quảng Nam đã qua đời từ năm 1974.

Mẹ Nguyễn Thị Nhị nguyên quán ở làng Bảo An, xã Điện Quang, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Làng Bảo An của mẹ có tuổi đời trên 550 năm, nổi tiếng là ngôi làng “trí thức”, ngôi làng của những nghề truyền thống nổi tiếng mía đường, nấu rượu và dệt, lụa Bảo An từng được thương nhân các nơi ưa chuộng qua buôn bán ở Hội An. Người dân làng Bảo An cũng hướng về cách mạng từ trước Cách mạng tháng Tám 1945. Trong kháng chiến chống Pháp, đình làng Bảo An trở thành bệnh viện tiền phương của Mặt trận Quảng Nam - Đà Nẵng, từng được cụ Huỳnh Thúc Kháng - Quyền Chủ tịch nước Việt Nam dân chủ cộng hòa đến thăm trong chuyến kinh lý miền Trung. Thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, từ năm 1965-1967 đình là nơi in ấn tài liệu, báo chí tuyên truyền của cơ quan Tuyên giáo Thành ủy thành phố Đà Nẵng.

Với truyền thống đó, việc mẹ Nhị và cả gia đình cùng tham gia hoạt động cách mạng là điều dễ hiểu. Mẹ Nhị cùng chồng là ông Phan Lời (sinh năm 1916) có tất cả 12 người con (8 trai, 4 gái). Ở quê nhà Bảo An, ngoài 2 con trai Phan Ba tham gia Huyện đội Điện Bàn và Phan Cấp gia nhập bộ đội chủ lực tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng, mẹ cùng chồng và các con đều giúp đỡ cách mạng trong việc tiếp tế, nuôi giấu cán bộ.

Ngày 15/4/1969, mẹ nhận tin con trai thứ 3 là Phan Ba hy sinh, lúc ấy đang là Xã đội phó. Cuộc sống ở làng quê lúc ấy ngày càng khó khăn nên năm 1972, cả gia đình mẹ chuyển vào khu vực ngã ba Suối Cát (nay thuộc ấp Suối Cát 2, xã Suối Cát, huyện Xuân Lộc, tỉnh Đồng Nai) để sinh sống. Mặc dù vậy, thông qua người anh trai đã vào Suối Cát trước đó, mẹ vẫn móc nối để hoạt động cách mạng. 2 người con trai khác của mẹ là Phan Chiến và Phan Tranh gia nhập quân đội nhân dân Việt Nam tại đây, còn mẹ tiếp tục tiếp tế cho cách mạng. Ngày 20/9/1973, mẹ lại nhận tin dữ từ quê nhà: con trai mẹ, Trung đội trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam Phan Cấp hy sinh.

Năm 1974, mẹ bị pháo địch bắn chết ngay tại nhà. Sau ngày đất nước thống nhất, cả gia đình đoàn tụ ở Suối Cát, nhưng đã vắng bóng người mẹ thân yêu và 2 anh Phan Ba, Phan Cấp. Các anh: Phan Chiến, công tác ở Ban Nông hội tỉnh (nay là Hội Nông dân); Phan Tranh, công tác ở Công đoàn Quận 11 (TP. Hồ Chí Minh), sau khi nghỉ hưu cũng trở về Suối Cát sinh sống.

Mẹ được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định so 2393/KTCTN ngày 26/9/2014.