Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Rành

Có những con người đã đi qua chiến tranh và để lại phía sau mình không chỉ là một cuộc đời, mà còn là một câu chuyện khiến nhiều thế hệ sau phải lặng người suy ngẫm. Có những người mẹ đã tiễn những người con thân yêu của mình ra trận, để rồi ngày tháng trôi qua, những bước chân trở về ngày một ít dần. Nhưng trong sâu thẳm trái tim họ vẫn là niềm tự hào, là tình yêu quê hương, đất nước và một sự hy sinh lớn lao mà không lời nào có thể diễn tả hết.

Mẹ Việt Nam Anh hùng – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành là một người mẹ như thế.

Nhắc đến Mẹ Nguyễn Thị Rành, người dân Củ Chi thường gọi bằng cái tên trìu mến “Má Tám Rành”. Mẹ sinh năm 1900 tại Củ Chi, vùng đất được biết đến với tên gọi “Đất thép thành đồng”. Trong những năm tháng chiến tranh, nơi đây đã phải trải qua biết bao bom đạn, mất mát và đau thương. Nhưng cũng chính trên mảnh đất ấy, những người dân bình dị đã làm nên những câu chuyện phi thường về lòng yêu nước và ý chí kiên cường. Mẹ Nguyễn Thị Rành chính là một trong những biểu tượng tiêu biểu của tinh thần ấy.

Tuổi trẻ của Mẹ gắn liền với những năm tháng đất nước chìm trong chiến tranh. Không phải một vị tướng, cũng không phải một người có quyền lực hay địa vị đặc biệt, Mẹ chỉ là một người phụ nữ nông dân. Thế nhưng, trong những năm tháng khói lửa, Mẹ đã lựa chọn đứng về phía quê hương, âm thầm góp sức cho cách mạng và trở thành một nữ du kích Củ Chi.

Có lẽ chính sự bình dị ấy khiến câu chuyện về Mẹ càng trở nên xúc động. Bởi chiến tranh không chỉ được tạo nên bởi những trận đánh lớn, những chiến công vang dội hay những người lính cầm súng nơi chiến trường. Đằng sau mỗi người chiến sĩ là một gia đình, một người mẹ, một mái nhà và biết bao người thân đã âm thầm chịu đựng mất mát. Và có những người mẹ đã phải chịu đựng sự mất mát ấy nhiều lần.

Mẹ Nguyễn Thị Rành có chín người con. Trong đó, tám người con trai của Mẹ đã hy sinh trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ. Không dừng lại ở đó, hai người cháu của Mẹ cũng hy sinh vì Tổ quốc.

Tám người con trai.

Chỉ vài chữ ngắn ngủi nhưng phía sau đó là tám lần người mẹ phải đối diện với nỗi đau mất con.

Tám lần chờ đợi.

Tám lần hy vọng.

Và tám lần phải học cách chấp nhận rằng người con mình sinh ra, nuôi dưỡng, yêu thương sẽ không còn trở về.

Đối với một người mẹ, có lẽ không có nỗi đau nào lớn hơn nỗi đau mất con. Vậy mà Mẹ đã phải trải qua nỗi đau ấy không chỉ một lần, mà là nhiều lần trong suốt những năm tháng chiến tranh. Mỗi người con ra đi có thể mang theo một lời dặn dò của mẹ, một ánh mắt lưu luyến, một cái nắm tay trước lúc lên đường. Nhưng khi chiến tranh cướp họ đi, thứ còn lại trong căn nhà chỉ có thể là những kỷ niệm.

Tôi thường tự hỏi: Điều gì đã giúp một người mẹ có thể đứng vững trước những mất mát lớn lao đến như vậy?

Có lẽ đó chính là tình yêu dành cho quê hương, đất nước. Có lẽ Mẹ hiểu rằng những người con của mình không chỉ là con của riêng Mẹ. Họ còn là những người con của quê hương, của đất nước. Khi Tổ quốc cần, họ đã lên đường. Và dù đau đớn, Mẹ vẫn mang trong mình niềm tự hào về những người con đã hy sinh.

Nhưng sẽ thật khó để nói rằng Mẹ không đau.

Bởi phía sau danh hiệu “Mẹ Việt Nam Anh hùng” là một người mẹ bằng xương bằng thịt, cũng biết nhớ con, biết khóc, biết mong chờ và cũng có những khoảng lặng của riêng mình. Chính vì vậy, khi nhắc đến Mẹ Nguyễn Thị Rành, chúng ta không chỉ nhìn thấy hình ảnh một biểu tượng anh hùng, mà trước hết phải nhìn thấy một người mẹ với một trái tim đã chịu quá nhiều mất mát.

Mẹ đã biến nỗi đau riêng thành sức mạnh chung của dân tộc.

Năm 1978, Mẹ Nguyễn Thị Rành được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Sau khi Mẹ qua đời năm 1979, Mẹ được truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng năm 1994. Những danh hiệu ấy là sự ghi nhận của Nhà nước và nhân dân đối với những đóng góp, hy sinh to lớn của Mẹ và gia đình đối với Tổ quốc.

Ngày nay, tại xã Phước Hiệp, Củ Chi có Nhà tưởng niệm Mẹ Việt Nam Anh hùng – Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Nguyễn Thị Rành. Công trình được xây dựng và mở rộng như một địa chỉ để các thế hệ hôm nay tưởng nhớ, tri ân người mẹ đã dành trọn cuộc đời cho quê hương, đất nước. Năm 2016, giai đoạn 2 của công trình được khánh thành trên diện tích gần 5.700 m², thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” và sự tôn vinh những giá trị cao đẹp của phụ nữ Việt Nam.

Nhưng có lẽ, cách tưởng nhớ Mẹ ý nghĩa nhất không chỉ nằm ở những nén hương hay những tấm bia ghi tên. Điều quan trọng hơn là chúng ta phải biết sống như thế nào để xứng đáng với những hy sinh ấy.

Ngày hôm nay, chúng ta được sống trong một đất nước hòa bình. Không còn những tiếng bom rơi, không còn những đoàn người phải rời quê hương để ra chiến trường, không còn những người mẹ đứng trước cổng nhà chờ một người con trở về mà không biết ngày nào sẽ gặp lại.

Chúng ta có thể đến trường, được học tập, được theo đuổi ước mơ, được sống bên gia đình và tự do lựa chọn tương lai của mình. Những điều tưởng như bình thường ấy thực ra được đánh đổi bằng biết bao mồ hôi, nước mắt và cả máu xương của những thế hệ đi trước.

Trong đó có những người con của Mẹ Nguyễn Thị Rành.

Có lẽ, nếu những người con của Mẹ có thể nhìn thấy cuộc sống hôm nay, điều khiến họ vui nhất không phải là những lời ca ngợi dành cho mình. Mà đó là khi thế hệ trẻ biết trân trọng hòa bình, biết yêu thương gia đình, biết sống có trách nhiệm với cộng đồng và biết cố gắng xây dựng quê hương ngày càng tốt đẹp hơn.

Câu chuyện của Mẹ vì thế không chỉ thuộc về quá khứ.

Nó thuộc về hiện tại và tương lai.

Mỗi khi nhắc đến Củ Chi – “Đất thép thành đồng”, người ta không chỉ nhớ đến những địa đạo nổi tiếng hay những trận chiến ác liệt. Người ta còn nhớ đến những con người bình dị đã biến mảnh đất ấy thành biểu tượng của lòng yêu nước. Và giữa những biểu tượng ấy, hình ảnh Mẹ Nguyễn Thị Rành luôn mang một ý nghĩa đặc biệt: hình ảnh người mẹ Việt Nam vừa dịu dàng, giàu tình yêu thương, vừa kiên cường, bất khuất trước những thử thách khắc nghiệt nhất của lịch sử.

Tên của Mẹ hôm nay không chỉ được đặt cho một con đường ở Củ Chi. Tuyến đường Nguyễn Thị Rành được lựa chọn để ghi nhớ công lao của Mẹ, cho thấy ký ức về Mẹ đã trở thành một phần của không gian quê hương.

Mỗi ngày, dòng người vẫn đi trên con đường mang tên Mẹ.

Có thể họ không biết hết câu chuyện về cuộc đời Mẹ. Có thể nhiều người chỉ đơn giản gọi tên con đường ấy như một địa chỉ quen thuộc. Nhưng phía sau cái tên “Nguyễn Thị Rành” là cả một thời kỳ lịch sử. Là một người phụ nữ đã sống gần trọn thế kỷ và chứng kiến đất nước trải qua những biến động lớn lao. Là một người mẹ đã mất đi tám người con trai và hai người cháu trong chiến tranh. Là một con người đã được lịch sử ghi nhận bằng những danh hiệu cao quý.

Và trên hết, đó là câu chuyện về sự hy sinh.

Nếu có thể gửi một lời đến Mẹ, có lẽ tôi muốn nói: “Thưa Mẹ, chúng con hôm nay được sống trong hòa bình là nhờ những thế hệ như Mẹ. Chúng con biết rằng không có cuộc sống bình yên nào tự nhiên mà có. Đằng sau những ngày tháng bình yên hôm nay là những người đã lựa chọn hy sinh phần đời của mình cho đất nước.”

Chiến tranh đã lùi xa.

Nhưng ký ức về những người đã hy sinh thì không thể bị lãng quên.

Mẹ Nguyễn Thị Rành đã trở về với đất mẹ từ năm 1979. Thế nhưng, Mẹ vẫn còn sống trong những trang sử, trong Nhà tưởng niệm, trên con đường mang tên mình và quan trọng hơn cả, trong lòng những người dân Củ Chi cũng như các thế hệ người Việt Nam hôm nay.

Có những người ra đi để lại một cái tên.

Có những người ra đi để lại một câu chuyện.

Nhưng có những người ra đi để lại một bài học cho cả nhiều thế hệ.

Mẹ Nguyễn Thị Rành là một người như thế.

Cuộc đời Mẹ nhắc chúng ta rằng lòng yêu nước đôi khi không bắt đầu từ những điều lớn lao. Nó có thể bắt đầu từ tình yêu quê hương, từ sự sẵn sàng hy sinh vì cộng đồng, từ một người mẹ chấp nhận để những người con của mình lên đường khi Tổ quốc cần. Và khi chiến tranh đi qua, lòng biết ơn của thế hệ sau chính là cách để những hy sinh ấy không trở thành vô nghĩa.

“Má Tám Rành” – một cái tên mộc mạc, thân thương – đã trở thành một phần ký ức của Củ Chi. Từ một người mẹ bình dị, Mẹ đã trở thành biểu tượng của biết bao người mẹ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Thời gian có thể làm phai màu những bức ảnh cũ, có thể khiến những câu chuyện của một thời xa xưa dần trở nên xa lạ với thế hệ trẻ. Nhưng những giá trị mà Mẹ để lại thì không bao giờ cũ.

Đó là lòng yêu nước.

Đó là sự kiên cường.

Đó là tình mẫu tử.

Đó là sự hy sinh.

Và đó cũng là lời nhắc nhở mỗi chúng ta rằng: được sống trong hòa bình là một may mắn, nhưng biết trân trọng và gìn giữ hòa bình mới là trách nhiệm.

Xin được cúi đầu trước Mẹ – người mẹ của Đất thép thành đồng.

Xin được gọi Mẹ bằng hai tiếng thân thương nhất: Mẹ Việt Nam