MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG- NGUYỄN THỊ SUỐT

Ở làng chài Bảo Ninh, Đồng Hới, mảnh đất quanh năm gió Lào thổi bỏng rát và bão biển nghiệt ngã, năm 1906 chào đời một cô bé gầy gò nhưng cứng cỏi: Nguyễn Thị Suốt. Từ nhỏ mẹ đã sống trong cảnh nghèo khó, quanh mẹ là tiếng sóng, mùi cá biển, là những buổi theo cha ra khơi từ tinh mơ đến tối mịt. Mẹ ít được học chữ, nhưng lại thấm nhuần tính chịu thương chịu khó của người dân miền biển.

Mười mấy tuổi, mẹ đã phải sớm lấy chồng để đỡ gánh nặng cho gia đình. Cuộc sống vợ chồng mẹ lại tiếp tục gắn với biển, với con đò nhỏ. Tuổi trẻ của mẹ trải qua bằng những ngày mưu sinh vất vả, sớm ra sông, tối lại về trong cái lạnh cắt da của gió biển. Mẹ từng kể với hàng xóm:

“Cái đời tui, biển nuôi mà biển cũng vắt kiệt sức tui…”

Nhưng dù vất vả, mẹ vẫn sống lạc quan, hiền hậu. Mẹ bảo, chỉ cần “có cái ăn” là đủ. Mẹ thương chồng, thương con, thương quê đến lạ thường—một tình yêu âm thầm, bền bỉ như sóng Nhật Lệ vỗ vào bờ không ngớt.

Khi chồng mẹ mất sớm, mẹ ôm lấy đàn con thơ, một mình chèo chống. Cái nghèo càng đeo bám nhưng mẹ vẫn kiên cường nuôi con nên người. Người ta kể rằng dù có ngày mưa bão, mẹ vẫn đi đò, vừa chèo vừa hát cho đỡ lạnh:
“Thuyền ai đậu bến sông Tranh
Có thương tui cực thì dành giùm câu…”

Khi cuộc chiến tranh phá hoại lan đến Quảng Bình, tiếng bom Mỹ bắt đầu xé toạc bầu trời Bảo Ninh. Khói lửa nhuộm đỏ dòng Nhật Lệ. Cầu Dài, ga Đồng Hới, chợ Đồng Hới… đều trở thành mục tiêu đánh phá.

Một ngày, cán bộ xã đến vận động dân làm nhiệm vụ đưa đò. Nhiều thanh niên xung phong lên đường. Mẹ Suốt—dáng người nhỏ nhưng đôi mắt sáng rực—đã tiến lên trước tiên:

“Các chú cứ giao việc. Tui chèo quen rồi. Tui còn sức là tui còn làm.”

Vậy là từ năm 1964, mẹ chính thức trở thành người lái đò cách mạng. Không lương, không chế độ, mẹ làm vì… “thương bộ đội như thương con mình”.

Những chuyến đò của mẹ gồm:

· Chở bộ đội vượt sông sang mặt trận

· Đưa dân công hỏa tuyến vào tuyến lửa

· Vận chuyển thương binh cấp cứu

· Đưa vũ khí, lương thực qua sông để kịp chiến đấu

Có đêm, mẹ chèo đến 20 chuyến, nước tay phồng rộp, rướm máu nhưng không kêu đau. Có người hỏi sao mẹ không nghỉ, mẹ chỉ nói:

“Bộ đội đang chờ bên kia. Tui nghỉ thì ai đưa họ qua?”

Bộ đội từng kể lại một câu chuyện nổi tiếng: Một đêm mưa bom, ánh sáng chớp rực cả mặt sông. Ba chiếc máy bay Mỹ ập đến. Bom dội xuống cách thuyền mẹ chỉ vài mét. Nước tung trắng xóa. Thuyền chao đảo mạnh đến mức ai cũng tưởng sẽ chìm.

Nhưng khi khói tan, người ta thấy mẹ vẫn đứng ở mũi thuyền, tay vẫn giữ mái chèo. Mẹ gọi lớn:

“Các chú bám vô! Còn sống là còn qua được!”

Một chiến sĩ trẻ bật khóc, nói:
“Mẹ ơi, sao mẹ gan vậy?”

Mẹ chỉ cười:
“Gan chi mô. Thương các chú thì răng tui bỏ được!”

Một lần khác, bộ đội thấy mẹ run vì lạnh sau khi chèo đò suốt ba tiếng giữa dòng nước lũ. Họ nài mẹ về nghỉ. Mẹ phủi áo, nở nụ cười hiền:

“Bộ đội còn chịu nắng mưa trên chiến trường, mình chèo đò mấy chuyến ăn nhằm chi.”

Những câu nói giản dị ấy, hơn cả khẩu hiệu, trở thành sức mạnh tinh thần cho biết bao chiến sĩ trẻ.

Ngày 20/10/1968, giặc Mỹ mở trận bom lớn dội xuống Đồng Hới. Khi ấy mẹ đang đưa bộ đội vượt sông như bao ngày. Một loạt bom rơi gần bến. Con đò nhỏ bị hất tung. Mẹ Suốt trúng mảnh bom và hy sinh ngay tại dòng Nhật Lệ.

Tin mẹ hy sinh lan đi giữa tiếng bom rơi. Bộ đội và dân làng chạy đến, chỉ kịp thấy mẹ nằm bên mái chèo, đôi mắt vẫn hướng về phía dòng sông. Một chiến sĩ trẻ ôm lấy mẹ và khóc:

“Mẹ ơi! Sao mẹ đi nhanh vậy… con chưa kịp cảm ơn mẹ…”

Cả làng Bảo Ninh hôm ấy như mất đi người thân. Dòng Nhật Lệ hôm ấy như chùng lại, sóng vỗ nhẹ, như tiễn biệt người mẹ vĩ đại.

Sau ngày hòa bình, Đảng và Nhà nước truy tặng mẹ danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng, Huân chương Kháng chiến hạng Nhất và nhiều phần thưởng cao quý.

Tượng đài Mẹ Suốt được dựng lên bên bờ sông Nhật Lệ. Mẹ đứng đó—mái tóc bay, tay vẫn nắm chắc mái chèo—như vẫn còn đang đưa những chuyến đò cuối cùng cho quê hương.

Người dân Quảng Bình mỗi khi đi qua đều khẽ nói:
“Chào mẹ Suốt…”

Một lời chào nhẹ nhưng chứa cả lòng biết ơn.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, mẹ Suốt không chỉ là một nhân vật lịch sử mà còn là tấm gương sáng về lòng dũng cảm, đức hy sinh, tình yêu nước vô bờ. Cuộc đời mẹ nhắc nhở chúng ta rằng:
“Anh hùng không chỉ là người cầm súng. Anh hùng là người dám đứng giữa lằn ranh sống chết để bảo vệ những điều mình yêu quý.”