.Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Tám (1911 - 1981)
Nguyễn Thị Tám (1911 - 1981)
Mẹ Nguyễn Thị Tám sinh năm 1911,tại Cù Lao Phố (xã Hiệp Hòa, thành phốBiên Hòa, tỉnh Đồng Nai) trong một giađình nông dân nghèo. Lớn lên mẹ lập giađình với một thanh niên nghèo cùng làng.Hai người ra sức làm thuê làm mướn, buôn thúng bán bưngcũng chỉ đủ sống hết sức tằn tiện. Con trai đầu lòng NguyễnVăn Liếu ra đời, cái đói nghèo càng đeo bám riết không thavợ chồng mẹ Tám.Khi Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, Nguyễn VănLiếu là thiếu niên chưa lớn vẫn hăng hái gia nhập Thanh niênTiền Phong xã. Liếu cũng đi tập quân sự cùng các anh lớnhơn, đêm đêm tuần tra canh gác xóm làng. Mẹ Tám rất vui,thấy con trai không thua anh kém em, ra sức làm nuôi anhtham gia việc xã hội. An ninh trật tự ở Cù Lao Phố vào nhữngngày này rất tốt, các tệ nạn trộm cắp, cờ bạc... tự dưng biếnmất. Các tay anh chị năm xưa bây giờ tu tỉnh, gia nhập lựclượng vũ trang, Quốc gia tự vệ cuộc (công an)... Chỉ với vàicây súng oảnh tầm sào, tiểu đội Nguyễn Phong Vân (XuânĐào) dám tham gia cướp súng trên xe lính Nhật, dám nổsúng vào đoàn xe địch tiến chiếm Biên Hòa sáng 25/10/1945.Gương các anh lớn là mơ ước của Liếu.Giặc đóng bót cầu Rạch Cát, càn quét, cướp phá Cù LaoPhố. Mẹ Tám thấy giữ con ở nhà không có lợi. Địch có thểbắt con mẹ đi lính partisant cầm súng bắn lại bà con làngxóm. Vì vậy, mẹ đồng ý cho con đi thoát ly, tham gia du kíchxã, đóng ở căn cứ du kích Bình Đa bên kia sông Đồng Nai. Mẹ ít qua thăm anh vì anh thường về Cù Lao luôn. Lúc thì đibảo vệ cán bộ thu góp tiền đồng bào ủng hộ kháng chiến. Lúcthì anh và đồng đội gác cho chi bộ và ủy ban họp ngay tại xãvới số cốt cán nằm vùng. Lúc thì chở bà con qua sông, đi phácầu cống và quốc lộ 15... Mỗi lần anh về, mẹ đều có chút gìcho con mang theo. Tuy nghèo, mẹ dám vét hết hũ gạo nấucho các anh về công tác cùng ăn; bữa tới, mẹ tính sau.Ngày 18/4/1948, pháo địch bắn anh bị thương ở gần bếnđò An Hảo. Được đồng đội chuyển về trạm quân y Gò Cầy(Bình Đa) cứu chữa, nhưng anh không qua khỏi. Anh được antáng tại Truông Nước Nhĩ (An Hảo). Mẹ Tám nghe tin, ruộtđứt từng đoạn, tưởng có thể chết theo con. Nhưng năm thángtrôi đi, nỗi đau lặn vào trong. Nhìn các đồng đội của con giàđi, mẹ không sao hình dung nổi nếu Liếu còn, thì lúc này hìnhdáng ra sao. Liếu mãi mãi ở lứa tuổi 17 non tơ da mặt mọngcăng, chưa có ria mép...Mẹ không có nhà nên được đồng chí Nguyễn Thị Hoa (BảyNhỏ) vận động làm cho cái nhà nhỏ lấy chỗ ra vào. Những lúcốm đau, thiếu thốn, mẹ được bà Nguyễn Thị Định (Hai Chơi)chăm sóc. Mẹ đã gặp gỡ con trai ở cõi vĩnh hằng. Tấm ảnhduy nhất trong tấm giấy chứng minh nhân dân đã theo mẹ vàolòng đất. Dấu tích vật chất duy nhất còn lại của mẹ là nấm mộđơn sơ. Con trai mẹ hy sinh, đóng góp một trong những viêngạch đầu tiên xây dựng nên truyền thống xã Hiệp Hòa - đơnvị anh hùng, Nhà nước ghi nhận những công lao và cống hiếncủa mẹ và truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùngtheo Quyết định số 522/KTCTN ngày 27/8/1995.Mẹ và gia đình được Nhà nước tặng thưởng Huân chươngĐộc lập hạng Ba năm 2000.
