Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ
Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh ra và lớn lên tại vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam, là người mẹ chịu nhiều đau thương và có nhiều con cháu hy sinh nhất trong hai cuộc chiến tranh giành độc lập dân tộc. Mười tám tuổi, mẹ nên duyên cùng ông Lê Tự Trị và sinh hạ được 12 người con (gồm 11 người con trai và 1 người con gái). Suốt những năm tháng kháng chiến trường kỳ, ngôi nhà và khu vườn của Mẹ đã trở thành một cơ sở cách mạng kiên trung, đào sẵn 5 hầm bí mật để nuôi giấu nhiều cán bộ, bộ đội và du kích Quân Giải phóng.
Từ năm 1948, khói lửa chiến tranh tràn về, những người con của Mẹ lần lượt lên đường tham gia cách mạng và anh dũng hy sinh. Chỉ trong vòng chưa đầy mười ngày của năm 1948, hai người con trai của Mẹ là Lê Tự Xuyến và Lê Tự Hàn lần lượt ngã xuống, và cũng ngay trong tháng đó, người con tiếp theo là Lê Tự Hãn tiếp tục hy sinh trên mặt trận Điện Bàn. Đến tháng 4 năm 1954, nỗi đau lại ập đến khi người con trai Lê Tự Lem ngã xuống ở tuổi mười hai mươi.
Năm 1966, người con thứ bảy Lê Tự Nự hy sinh tại mặt trận Khu 5; tiếp đó vào mùa hè năm 1972, hai người con Lê Tự Mười và Lê Thượng Trịnh cũng cùng nằm lại chiến trường. Nỗi đau tột cùng chạm đến trái tim Mẹ vào ngày 30 tháng 4 năm 1975, khi người con trai cả Lê Tự Truyện hy sinh ngay tại cửa ngõ Sài Gòn, chỉ vài giờ trước thời khắc đất nước hoàn toàn thống nhất. Tổng cộng, Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã 14 lần tiễn người thân ra trận và gánh chịu nỗi đau mất đi 12 liệt sĩ trong gia đình, bao gồm 9 người con trai, 1 người con rể và 2 người cháu ngoại.
Tiếp nối truyền thống kiên trung của gia đình, người con gái duy nhất của Mẹ là bà Lê Thị Trị cũng tham gia cách mạng, chịu đựng tù đày và sau này được Nhà nước trao tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng khi có chồng và 2 con gái là liệt sĩ. Ngày 10 tháng 12 năm 2010, Mẹ Nguyễn Thị Thứ tạ thế tại Đà Nẵng và được đưa về an nghỉ tại nghĩa trang liệt sĩ huyện Điện Bàn. Với sự hy sinh vĩ đại vô tiền khoáng hậu, Mẹ đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và được lấy làm nguyên mẫu để xây dựng Tượng đài Bà mẹ Việt Nam Anh hùng mang tầm vóc quốc gia tại tỉnh Quảng Nam.
