Mẹ Việt Nam Anh Hùng - Nguyễn Thị Thứ
Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 (theo một số giấy tờ cũ ghi năm 1902), quê tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Mẹ qua đời ngày 10/12/2010 tại Đà Nẵng, hưởng thọ 106 tuổi.
Ngôi nhà của mẹ giản dị, yên bình nhưng chất chứa biết bao ký ức thiêng liêng. Trên tường là những tấm bằng “Tổ quốc ghi công”, dưới bàn thờ luôn nghi ngút khói hương tưởng nhớ các con – những người đã ngã xuống vì đất nước.
Trong những năm tháng chiến tranh ác liệt, gia đình mẹ vừa lao động sản xuất, vừa âm thầm nuôi giấu cán bộ cách mạng. Ban đêm, mẹ thường thắp một ngọn đèn nhỏ đặt bên bàn thờ như tín hiệu báo an toàn cho lực lượng hoạt động. Khu vườn rộng của mẹ được bố trí nhiều hầm bí mật, khéo léo ngụy trang bằng cây cối, cỏ và đàn bò. Khi yên tĩnh, các hầm được hé mở để đảm bảo không khí; khi có động, mẹ và các con nhanh chóng che chắn, giả vờ chăm sóc gia súc để bảo vệ bí mật. Nhờ vậy, nhiều cán bộ, chiến sĩ đã được chở che, an toàn hoạt động.
Dù cuộc sống thiếu thốn, vất vả, mẹ vẫn nuôi dạy các con trưởng thành và sẵn sàng lên đường khi Tổ quốc cần. Mẹ có 12 người con, trong đó 11 người con trai, và có đến 9 người con trai đã anh dũng hy sinh. Người con gái duy nhất là bà Lê Thị Trị cũng là thương binh, sau này được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng vì chồng và hai con gái của bà đều là liệt sĩ. Tổng cộng, gia đình mẹ Thứ có 12 liệt sĩ – một con số hiếm có, thể hiện sự hy sinh to lớn cho đất nước.
Những mất mát đến với mẹ dồn dập qua từng giai đoạn. Trong kháng chiến chống Pháp, chỉ trong vòng vài năm, mẹ lần lượt nhận tin nhiều người con hy sinh. Đến thời kỳ chống Mỹ, những người con còn lại tiếp tục ra trận và không trở về. Đặc biệt, người con trai cả hy sinh đúng vào ngày 30/4/1975, thời khắc lịch sử của dân tộc, khi đất nước chuẩn bị thống nhất.
Không chỉ các con, con rể và hai cháu ngoại của mẹ cũng ngã xuống trong cuộc kháng chiến, càng làm dày thêm những mất mát mà mẹ phải gánh chịu. Tuy vậy, trong suốt cuộc đời, mẹ vẫn giữ trọn niềm tin và sự kiên cường, lặng lẽ hy sinh vì độc lập dân tộc.
Những năm cuối đời, mẹ bị mù lòa, sống cùng gia đình và sau đó chuyển ra Đà Nẵng. Dù không còn nhìn thấy, nhưng hình ảnh các con và ký ức về những năm tháng chiến tranh vẫn luôn hiện hữu trong tâm trí mẹ.
Cuộc đời của Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ là biểu tượng tiêu biểu cho đức hy sinh, lòng yêu nước và sự kiên trung của người phụ nữ Việt Nam – một tượng đài bất tử trong lịch sử dân tộc.



