Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ - biểu tượng của lòng yêu nước, đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam

hàng vạn người mẹ Việt Nam lần lượt tiễn hết người con này đến người con khác ra trận... chotới khi đất nước hòa bình, còn mấy ai trở về với mẹ.Những người mẹ Việt Nam anh hùng bằng xương, bằng thịt, có thật trên cuộc đời này, mà chẳngkhác nào huyền thoại. Trong số đó, có Mẹ Nguyễn Thị Thứ ở Quảng Nam “trung dũng kiêncường, đi đầu diệt Mỹ”.Ngôi nhà còn nguyên hơi thở chiến tranhNgôi nhà của Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ ở xóm Rừng, thôn Thanh Quýt 2, phườngĐiện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam (nay là Khối phố Thanh Quýt 2, phườngAn Thắng, TP Đà Nẵng) giờ đã trở thành di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh. Năm 2010, Mẹ Thứ đãtừ biệt cõi đời, đi theo các con của mẹ.Về thăm quê hương Mẹ Thứ hôm nay, chúng tôi thấy khung cảnh như vắng hơn, nhưng trongtâm tưởng của mỗi người dân trên mảnh đất can trường này, bóng dáng Mẹ Thứ vẫn còn đâu đây,trong làn khói hương, trong nghĩa tri ân của các con, các cháu và đồng bào cả nước mỗi khi códịp về với xứ Quảng anh hùng, nơi chôn nhau cắt rốn của Mẹ.Ngôi nhà nhỏ của Mẹ Thứ lặng im trong ánh chiều bảng lảng khói hương. Trên chiếc bàn thờ đãngả màu thời gian, di ảnh Mẹ và di ảnh 9 người con liệt sĩ của Mẹ đặt cạnh nhau như chínkhoảng trời ký ức chưa bao giờ khép lại. Căn nhà không rộng, đồ đạc giản dị, đơn sơ, nhưngtừng góc nhỏ đều đặc quánh ký ức chiến tranh. Anh Lê Tự Hiệp, cháu nội Mẹ Thứ, người đảmnhiệm trông nom ngôi nhà, hương khói cho các liệt sĩ, chậm rãi kể cho chúng tôi nghe về cuộcđời Mẹ, người Mẹ Việt Nam Anh hùng vĩ đại. Đã có biết bao nhiêu sách, báo, phim tài liệu ghilại cuộc đời của Mẹ, nhưng được nghe chính người thân của Mẹ kể lại, chúng tôi càng thêm xúcđộng, cảm phục và thương mẹ vô ngần.Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 trên vùng đất Điện Bàn, Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng)giàu truyền thống yêu nước và hiếu học. Chồng Mẹ là cụ Lê Tự Trị, một người dân kiên cườngbám trụ quê hương trong những năm tháng chiến tranh. Hai ông bà lớn lên cùng một làng quê,nên duyên vợ chồng từ thuở còn trẻ. Năm 18 tuổi, Mẹ lập gia đình, 19 tuổi sinh người con đầulòng là bà Lê Thị Trị. Cuộc sống của người phụ nữ xứ Quảng ngày ấy cũng như bao phụ nữ Việt Nam khác, quanh năm gắn với ruộng đồng, lam lũ, chịu thương chịu khó. Nhưng chiến tranh đãkhiến cuộc đời Mẹ gắn với những năm tháng không bình yên.Trong những năm kháng chiến gian khó, căn nhà nhỏ của Mẹ Thứ từng che chở nhiều cán bộhoạt động bí mật. Những người con của Mẹ cũng lớn lên trong hoàn cảnh ấy, lớn lên cùng nhữngcâu chuyện về Bác Hồ, về quê hương, đất nước, về độc lập, tự do.Chín lần tiễn con ra trậnCuối tháng 5-2023, chúng tôi đến thăm Mẹ Việt Nam anh hùng Lê Thị Trị, sinh năm 1923, congái cả Mẹ Thứ, được Mẹ kể rằng, Mẹ Nguyễn Thị Thứ có 12 người con, tất cả đều một lòng đitheo cách mạng. Suốt những năm tháng kháng chiến khốc liệt, từ chống thực dân đến cuộc khángchiến chống đế quốc, cứu nước, lần lượt 9 người con của Mẹ mãi mãi không trở về. Năm 1948trở thành ký ức đau đớn nhất của gia đình. Ngày 18-6, người con trai Lê Tự Xiến hy sinh. Chưanguôi nỗi đau, ngày 5-10, người con Lê Tự Hàn Anh tiếp tục ngã xuống. Mười ngày sau, đếnlượt Lê Tự Hàn Em hy sinh. Những mất mát dồn dập như cứa vào lòng người mẹ nghèo ở xómRừng.Nuốt nước mắt vào trong, Mẹ Thứ cùng những người con còn lại kiên cường bám đất, giữ làng,hoạt động cách mạng. Trong khu vườn quanh nhà, bà Trị cùng Mẹ Thứ âm thầm đào những cănhầm bí mật dưới bụi tre, để nuôi giấu cán bộ. Mỗi lần địch càn quét hay bất ngờ ập tới, Mẹ Thứvẫn bình thản đến lạ, lùa đàn bò buộc quanh bụi tre lấy lý do tránh nắng, dáng vẻ điềm nhiênkhiến chúng không hề nghi ngờ. Trong khu vườn nhỏ ấy có tới 5 căn hầm bí mật, nơi che chởbiết bao cán bộ cách mạng, du kích của ta thoát khỏi nanh vuốt kẻ thù.6 năm sau những ngày tang tóc của năm 1948, thêm một lần nữa Mẹ Nguyễn Thị Thứ quặn lòngkhi người con trai Lê Tự Lem hy sinh ngày 1-4-1954. Rồi kháng chiến kéo dài, những tờ giấybáo tử tiếp tục lần lượt gửi về ngôi nhà nhỏ ở xóm Rừng: Lê Tự Nự hy sinh ngày 5-9-1966; LêTự Mười hy sinh ngày 14-4-1972; Lê Tự Trịnh hy sinh ngày 12-9-1972; Lê Tự Thịnh hy sinhngày 28-8-1974... Ngày 30-4-1975, đúng ngày non sông thống nhất, mẹ lại nhận tin dữ về ngườicon trai Lê Tự Chuyển, chiến sĩ biệt động thành, đã anh dũng ngã xuống ngay cửa ngõ Sài Gòntrước giờ chiến thắng. Nỗi đau của Mẹ đã cạn đến tận cùng nước mắt.Mẹ Lê Thị Trị cũng trải qua biết bao mất mát trong chiến tranh. Chồng Mẹ là ông Ngô Tưởng bịđịch bắt giam và hy sinh trong nhà lao Hội An (Quảng Nam) năm 1957. Hai người con gái củaMẹ cũng ngã xuống khi tuổi đời còn rất trẻ. Đó là các chị Ngô Thị Điểu (hy sinh năm 1970), NgôThị Cúc (hy sinh năm 1973).Nhưng điều khiến nhiều người xúc động là trong suốt những năm tháng đau thương mất mát bởibom đạn kẻ thù, bà Trị luôn là chỗ dựa tinh thần cho Mẹ Thứ. Mỗi lần nghe tin các em trai hysinh, bà thường giấu Mẹ, đợi lúc tinh thần Mẹ khá hơn mới báo vì sợ Mẹ không chịu nổi. Mẹ LêThị Trị thường bảo, nỗi đau riêng của mình nhỏ hơn nhiều so với mất mát quá lớn mà Mẹ Thứphải gánh chịu.Tháng 5-2023, chúng tôi có dịp gặp ông Lê Tự Thận, người con trai thứ 11 của Mẹ Thứ. Ở tuổingoài 81, ông vẫn nhớ rất rõ những năm tháng chiến tranh và lời căn dặn của Mẹ. Ông Thận kể,mỗi lần nhận tin các con hy sinh, Mẹ chỉ lặng lẽ nói: "Nỗi đau như dao cắt từng khúc ruột, nhưngvì độc lập dân tộc, vì thống nhất nước nhà, Mẹ chịu được".Nghe lại câu nói ấy hôm nay, vẫn cảm nhận được rõ khí phách và lòng yêu nước của người mẹnông dân xứ Quảng. Ẩn sau dáng vẻ hiền từ là ý chí kiên cường của một người mẹ luôn đặt lợiích của dân tộc, của đất nước, của nhân dân lên trên tình cảm riêng của mình.Biểu tượng bất tử của lòng yêu nướcCòn nhớ năm 2008, trong chuyến thăm tỉnh Quảng Nam (nay là TP Đà Nẵng), Tổng Bí thư NôngĐức Mạnh đã đến thăm Mẹ Nguyễn Thị Thứ tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt 2. Cầm tay Mẹ,Tổng Bí thư Nông Đức Mạnh xúc động nói: “Mẹ đã tiếp thêm nghị lực cho chúng con vữngbước. Mẹ là Mẹ Việt Nam Anh hùng

Từ lâu, Mẹ Thứ đã trở thành một biểu tượng đặc biệt trong lòng đồng bào và chiến sĩ cả nước.

Mẹ là một trong những Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng có sự hy sinh lớn nhất và cũng sống thọ nhất.Cuộc đời của Mẹ đã đi vào thơ ca, nhạc họa và nhiều tác phẩm nghệ thuật khác. Nhà thơ Lê AnhDũng từng viết:“Thời gian xin đừng trôi mauMẹ bây chừ mây trắng trên đầu...”Khi còn sống, Mẹ Thứ thường nằm trên chiếc giường nhỏ kê ở góc nhà. Không gian căn nhàphần lớn dành cho bàn thờ các con. Ông Lê Tự Thận nhớ lại, Mẹ Thứ qua đời lúc 10 giờ ngày14-12-2010, hưởng thọ 106 tuổi. Hôm tiễn Mẹ về nơi an nghỉ cuối cùng, rất đông người dân từkhắp mọi miền đất nước đã về xóm Rừng để thắp nén nhang tiễn biệt. Với nhiều người, đó không chỉ là lễ tiễn đưa một Bà Mẹ Việt Nam Anh hùng, mà còn là dịp để bày tỏ lòng biết ơn đối vớithế hệ những người mẹ đã âm thầm hy sinh cho độc lập dân tộc.Mẹ Thứ đã đi theo các con của Mẹ. Nhưng trong căn nhà nhỏ ở khối phố Thanh Quýt 2, hìnhbóng của Mẹ vẫn hiện hữu qua từng di ảnh, từng nén hương, từng câu chuyện được người dânđịa phương kể lại cho con cháu nghe. Bước vào căn nhà ấy, nhìn 9 ngọn nến tượng trưng cho 9người con liệt sĩ của Mẹ, mỗi người đều cảm nhận sâu sắc hơn giá trị của hòa bình hôm nay.Mẹ Thứ là biểu tượng của đức hy sinh, của lòng yêu nước và sức chịu đựng bền bỉ, phi thườngcủa người phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh. Cuộc đời của Mẹ nhắc nhở các thế hệ hôm nay vềcái giá to lớn của độc lập, tự do và về trách nhiệm giữ gìn những giá trị mà biết bao thế hệ chaanh đã đánh đổi bằng máu xương để giành lại. Cũng bởi thế mà tượng đài Bà Mẹ Việt Nam Anhhùng tại Quảng Nam, lấy nguyên mẫu từ Mẹ Thứ, không chỉ là công trình nghệ thuật tưởngniệm, mà còn thể hiện khát vọng hòa bình, sự tri ân đối với những người mẹ đã dành trọn cuộcđời cho đất nước. Họa sĩ Đinh Gia Thắng, tác giả tượng đài, từng nhận xét rằng Mẹ Thứ có vẻđẹp rất đặc biệt, dung dị, nhân hậu nhưng có nghị lực lớn lao của người phụ nữ Việt Nam.Những năm gần đây, nhiều người từ khắp mọi miền đất nước đã tìm về tượng đài Mẹ Việt NamAnh hùng ở Quảng Nam với niềm xúc động và sự thành kính. Họ đến để tưởng nhớ Mẹ Thứ,cũng là để nhắc mình không bao giờ quên sự hy sinh của các anh hùng liệt sĩ, cùng những Bà MẹViệt Nam Anh hùng trên dải đất hình chữ S anh hùng này.Rời ngôi nhà Mẹ Thứ, chúng tôi lặng lẽ đi trên con đường mang tên Mẹ giữa chiều quê ThanhQuýt yên bình. Con đường hôm nay đã rộng rãi, sạch đẹp hơn, nối những mái nhà mới và nhịpsống no ấm của người dân xứ Quảng.Chiến tranh đã đi qua hơn nửa thế kỷ, nhưng những đau thương, mất mát mà Mẹ Thứ phải gánhchịu còn nguyên trong từng di ảnh, từng bát hương và trong ký ức của người dân nơi đây. Têntuổi Mẹ Thứ trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước và đức hy sinh của người phụ nữ ViệtNam. Giữa nhịp sống yên bình hôm nay, câu chuyện về Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứvẫn khiến bất cứ ai một lần ghé thăm cũng không khỏi rưng rưng. Bởi phía sau dáng hình ngườimẹ nông dân xứ Quảng ấy là cả một phần máu thịt của dân tộc đã gửi lại cho non sông, đất nước.