Mẹ Việt Nam Anh Hùng Nguyễn Thị Thứ: Chín Lần Khóc Thầm Lặng Lẽ Và Tượng Đài Bất Tử Của Lòng Yêu Nước

Mẹ Việt Nam Anh Hùng Nguyễn Thị Thứ: Chín Lần Khóc Thầm Lặng Lẽ Và Tượng Đài Bất Tử Của Lòng Yêu Nước

Trong lịch sử hai cuộc kháng chiến trường kỳ bảo vệ Tổ quốc của dân tộc Việt Nam, có những người anh hùng không trực tiếp cầm súng nơi chiến hào, nhưng sự hy sinh của họ lại lớn lao tựa núi cao biển rộng. Tiêu biểu nhất cho hàng vạn người mẹ trên dải đất hình chữ S ấy là Mẹ Việt Nam anh hùng Nguyễn Thị Thứ — người mẹ xứ Quảng có 9 người con trai, 1 con rể và 2 cháu ngoại đều là liệt sĩ.

Bức ảnh tư liệu lịch sử gây xúc động mạnh mẽ trên ghi lại khoảnh khắc Mẹ Nguyễn Thị Thứ đầu chít khăn rằn, ngồi lặng lẽ bên chiếc sàng tre bày 9 chiếc bát trắng và 9 đôi đũa vây quanh bát nhang nghi ngút khói — hình ảnh biểu tượng cho nỗi đau tột cùng nhưng cũng vô cùng kiên cường của người mẹ Việt Nam trong chiến tranh.

Người mẹ đất Quảng và những cuộc tiễn đưa không hẹn ngày về

Mẹ Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904 tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn (nay là thị xã Điện Bàn), tỉnh Quảng Nam. Kết duyên cùng ông Lê Tự Trị, vợ chồng Mẹ sinh hạ được 12 người con (11 người con trai và 1 người con gái đầu lòng là bà Lê Thị Trị). Một người con trai mất từ khi còn nhỏ, 11 người con còn lại lớn lên giữa khói lửa của hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ.

Nằm ở vùng giáp ranh cửa ngõ phía Nam Đà Nẵng, mảnh đất Điện Bàn (Quảng Nam) là chiến trường ác liệt suốt từ năm 1946 đến năm 1975. Khi Tổ quốc cần, Mẹ Thứ và chồng đã lần lượt động viên các con lên đường tòng quân.

Trong suốt 27 năm ròng rã (từ năm 1948 đến đúng ngày 30 tháng 4 năm 1975), từng tờ giấy báo tử cứ lần lượt gửi về căn nhà nhỏ nơi xóm Rừng:

• Trong kháng chiến chống Pháp: Ba người con trai đầu của Mẹ là liệt sĩ Lê Tự Xuyến (hy sinh năm 1948), Lê Tự Hàn (hy sinh năm 1950) và Lê Tự Hàn (Lê Tự Thịnh) (hy sinh năm 1954) lần lượt ngã xuống trên mảnh đất quê hương.

Căn hầm bí mật trong vườn nhà và trái tim người mẹ

Nén chặt những giọt nước mắt vào lòng mỗi khi nhận tin dữ của các con, Mẹ Nguyễn Thị Thứ không hề gục ngã mà biến nỗi đau thành hành động cách mạng.

Ngay trong khu vườn nhà mình giữa vùng địch tạm chiếm, Mẹ và người con gái đầu Lê Thị Trị (sau này bản thân bà Lê Thị Trị cũng được phong tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam anh hùng vì có chồng và 2 con là liệt sĩ) đã bí mật đào 5 căn hầm ngầm dưới gốc mít, bụi tre để nuôi giấu hàng trăm lượt cán bộ, chiến sĩ đặc công, du kích về hoạt động.

Ban ngày, Mẹ tần tảo làm đồng, đi chợ mua gạo, thuốc men; ban đêm, khi cán bộ, bộ đội dưới hầm lên hội họp hoặc chuẩn bị xuất kích, Mẹ lại thức canh gác. Giữa bốn bề đồn bốt vây quanh, chỉ cần ngọn đèn dầu trên bàn thờ nhà Mẹ còn sáng, nghĩa là đường vào thôn an toàn; khi đèn tắt, đó là mật hiệu báo có lính đi tuần để các chiến sĩ kịp thời rút xuống hầm bí mật. Dù nhiều lần bị đối phương bắt bớ, tra khảo dã man vì nghi ngờ tiếp tế cho Việt Cộng, Mẹ vẫn một mực cắn răng chịu đựng, bảo vệ tuyệt đối an toàn cho các chiến sĩ — những người mà Mẹ thương yêu như chính ruột thịt của mình.

Khúc tráng ca hóa thành đá núi vĩnh hằng

Ngày đất nước hòa bình thống nhất, căn nhà nhỏ của Mẹ Thứ chỉ còn lại người con gái đầu Lê Thị Trị và người con trai thứ tám là ông Lê Tự Kết (một thương binh nặng). Ngày 17 tháng 12 năm 1994, trong đợt phong tặng đầu tiên của Nhà nước, Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã vinh dự được Chủ tịch nước trao tặng danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam anh hùng.

Ngày 10 tháng 12 năm 2010, Mẹ Nguyễn Thị Thứ trút hơi thở cuối cùng tại quê nhà Quảng Nam, hưởng thọ 106 tuổi, về đoàn tụ cùng chồng và 12 người con, cháu liệt sĩ nơi cõi vĩnh hằng.

Để tôn vinh sự hy sinh vô bờ bến của Mẹ Nguyễn Thị Thứ cùng hàng vạn Bà mẹ Việt Nam anh hùng trên khắp mọi miền Tổ quốc, Nhà nước và nhân dân ta đã xây dựng Quần thể Tượng đài Mẹ Việt Nam anh hùng tại đỉnh núi Cấm (thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam) — lấy nguyên mẫu từ chân dung Mẹ Nguyễn Thị Thứ.

Khối tượng đài bằng đá sa thạch khổng lồ mang dáng hình Mẹ hiền từ như dãy núi che chở cho các con, phía trước là hồ nước mênh mông tượng trưng cho biển lòng bao dung và những giọt nước mắt thầm lặng của Mẹ đã hòa vào non sông đất nước.