Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ: Chín lần tiễn con ra trận và nỗi đau hóa tượng đài bất tử của Tổ quốc

Trong lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, nếu những người lính ngoài chiến trường viết nên bản hùng ca bằng máu và lửa, thì ở hậu phương, những người mẹ Việt Nam lại viết nên trang sử bi tráng bằng nước mắt, sự tảo tần và lòng hy sinh vô bờ bến. Khi nhắc đến những tượng đài sống của lòng yêu nước, câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ (1904 – 2010) tại xóm Rừng, thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung, thị xã Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam luôn khiến bất cứ ai lắng nghe cũng phải nghẹn ngào cúi đầu tri ân.

Theo lời kể của những người thân trong gia đình và các nhân chứng lịch sử tại vùng đất "Trung dũng kiên cường, đi đầu diệt Mỹ" Điện Bàn, Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã đi qua hai cuộc kháng chiến trường kỳ chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ với một sự hy sinh không bút mực nào tả xiết: Mẹ lần lượt tiễn 9 người con trai, 1 người con rể và 2 người cháu ngoại lên đường tòng quân, và cả 12 người thân yêu ruột thịt ấy đều đã anh dũng ngã xuống vì độc lập, tự do của Tổ quốc, góp phần máu xương vào chặng đường giải phóng dân tộc tiến tới Đại thắng mùa Xuân năm 1975.

Trở lại những năm tháng hoa lửa nơi vùng đất Quảng Nam bom cày đạn xới, căn nhà nhỏ của Mẹ Thứ tại xóm Rừng không chỉ là tổ ấm gia đình mà còn là một "pháo đài" cách mạng. Ban ngày, mảnh vườn của Mẹ phải hứng chịu những trận càn quét, lùng sục gắt gao của địch. Ban đêm, ngay dưới nền nhà và góc vườn, Mẹ cùng con gái đầu là bà Lê Thị Trị (cũng là một Mẹ Việt Nam Anh hùng, thương binh bị địch bắt tù đày tra tấn dã man) lặng lẽ đào 5 căn hầm bí mật để nuôi giấu hàng trăm lượt cán bộ, bộ đội và du kích hoạt động nằm vùng.

Ký ức của những cựu cán bộ từng được Mẹ Thứ che chở dưới căn hầm bí mật vẫn còn in đậm hình ảnh chiếc mâm đồng và ngọn đèn dầu của Mẹ. Trong những đêm địch vây ráp kín làng, Mẹ vẫn bình tĩnh thắp đèn trên bàn thờ làm ám hiệu: Khi đèn còn sáng nghĩa là bên trên an toàn, các chiến sĩ có thể lên hầm hội họp, nhận cơm vắt; khi đèn tắt nghĩa là địch đang phục kích quanh vườn, anh em phải tuyệt đối giữ bí mật dưới hầm. Có những tháng ngày thiếu lương thực trầm trọng, Mẹ nhịn phần cơm trắng, chỉ ăn củ khoai, củ sắn độn rau rừng để dành từng nắm gạo lành nuôi bộ đội dưới hầm có sức chiến đấu.

Đau đớn nhất trong cuộc đời Mẹ là những lần nhận giấy báo tử hoặc nghe tin con hy sinh. Từ người con trai đầu là liệt sĩ Lê Tự Hàn hy sinh năm 1948 trong kháng chiến chống Pháp, đến những người con tiếp theo như Lê Tự Thịnh, Lê Tự Khang, Lê Tự Kỳ, Lê Tự Cự, Lê Tự Nhất, Lê Tự Xuyến, Lê Tự Mười, Lê Tự Trịnh... lần lượt ngã xuống trên khắp các chiến trường cho đến tận ngày toàn thắng mùa Xuân năm 1975. Có những năm tháng chiến tranh ác liệt, nỗi đau chồng lên nỗi đau khi tin dữ về liên tiếp. Thế nhưng, Mẹ chỉ lặng lẽ nuốt nước mắt vào lòng trong đêm vắng, bởi ban ngày nếu khóc lớn sẽ bị tai mắt địch phát hiện ra gia đình có con đi bộ đội, gây nguy hiểm cho các chiến sĩ đang ẩn náu dưới căn hầm ngay trong nhà mình.

Ngay cả khi tuổi cao sức yếu, trong những năm tháng đất nước đã hoàn toàn giải phóng, những người từng đến thăm Mẹ Thứ đều không thể quên hình ảnh người mẹ già tóc bạc trắng như cước, lưng còng xuống vì năm tháng, ngồi bên chiếc bàn thờ nghi ngút khói hương với 12 tấm bằng "Tổ quốc ghi công" xếp thành hàng dài. Mỗi bữa cơm, Mẹ vẫn giữ thói quen xới thêm những bát cơm trắng, đặt đôi đũa ngay ngắn như thể các con của Mẹ chỉ vừa đi công tác xa đang chuẩn bị trở về quây quần bên mâm cơm gia đình.

Cuộc đời của Mẹ Nguyễn Thị Thứ đã trở thành nguyên mẫu cho Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng tại núi Cấm (Tam Kỳ, Quảng Nam) – một biểu tượng vĩnh cửu cho đức hy sinh của người phụ nữ Việt Nam. Lắng nghe câu chuyện về cuộc đời Mẹ, thế hệ trẻ hôm nay nhận ra một chân lý giản dị mà vĩ đại: Độc lập dân tộc không phải là một khái niệm trừu tượng trên trang giấy, mà được kết tinh từ chín lần đứt ruột tiễn con và cả một đời lặng thầm nuốt lệ của những người mẹ như Mẹ Thứ. Sống xứng đáng với sự hy sinh ấy chính là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi người trẻ Việt Nam trong thời đại mới.