MẸ VIỆT NAM ANH HÙNG NGUYỄN THỊ THỨ MỘT ĐỜI HY SINH CHO TỔ QUỐC

Nguyễn Thị Thứ, sinh năm 1904 tại xóm Rừng, xã Điện Thắng Trung, huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam, là một trong những biểu tượng tiêu biểu nhất của những bà mẹ Việt Nam Anh hùng - những người đã hy sinh cả cuộc đời mình cho độc lập và tự do của Tổ quốc. Mẹ Thứ không chỉ mất đi chồng và tất cả những người con trai của mình trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, mà còn chứng kiến sự hy sinh của người con rể và hai người cháu ruột - tổng cộng 12 người thân trong gia đình bà đã trở thành liệt sĩ. Điều này khiến mẹ Thứ được ghi danh là mẹ Việt Nam Anh hùng có nhiều người thân hy sinh nhất trong lịch sử hai cuộc kháng chiến lớn của Việt Nam.

Ngay từ khi đất nước còn trong vòng ách đô hộ của thực dân Pháp và tiếp đó là chiến tranh chống Mỹ đầy cam go, mẹ Thứ đã sớm thể hiện tinh thần yêu nước, kiên cường và quyết tâm hoàn thành nghĩa vụ với Tổ quốc. Khi tổ quốc cần, bà đã động viên, khích lệ từng người con của mình lên đường tham gia kháng chiến, tin rằng việc đánh đổi tính mạng vì đất nước là một điều thiêng liêng và cao cả. Đối với mẹ, niềm tin vào độc lập, tự do của đất nước là giá trị lớn nhất mà bất cứ người con, người mẹ nào cũng nên cống hiến hết mình.

Trong những năm đầu cuộc kháng chiến chống Pháp (1946–1954), bốn trong số các con trai của bà đã tình nguyện gia nhập lực lượng vũ trang để chiến đấu chống giặc. Họ tham gia lực lượng phòng vệ và du kích tại địa phương, chiến đấu ở nhiều chiến trường khác nhau. Nhưng chỉ trong vòng vài năm, mẹ Thứ đã phải nhận những giấy báo tử liên tiếp:

- Con trai Lê Tú Xuyên hy sinh ngày 18/6/1948.
- Con trai Lê Tú Hãn (anh) chết ngày 5/10/1948.

- Con trai Lê Tú Hãn (em) tiếp tục hy sinh 10 ngày sau.
- Con trai Lê Tú Lém tử trận vào ngày 1/4/1954.

Giữa những mất mát chồng chất ấy, nỗi đau của một người mẹ dường như không thể tưởng tượng nổi: nhìn con chết, nhìn những bàn tay, khuôn mặt mà bà từng ôm ấp giờ chỉ còn là những bức ảnh, những tờ giấy báo tử lạnh lùng. Nhưng thay vì gục ngã, mẹ Thứ lại càng kiên định trong niềm tin cách mạng. Bà tiếp tục động viên và gửi gắm sáu người con còn lại của mình tiếp tục chiến đấu vì đất nước.

Không dừng lại ở đó, khi những người con còn lại tham gia chiến đấu trong cuộc kháng chiến chống Mỹ (1954–1975), mẹ lại một lần nữa phải ghi nhận thêm những mất mát không thể bù đắp. Trong thời gian chống Mỹ, mẹ đã nhận thêm tin dữ về bảy người thân nữa hy sinh (bao gồm con trai, con rể và hai cháu ngoại):

- Lê Tú Nữ mất ngày 5/9/1966.
- Lê Tú Mười và Lê Tú Trinh hy sinh năm 1972.
- Lê Tú Thịnh tử trận ngày 28/8/1974.
- Lê Tú Chuyển — con trai út của bà — hy sinh vào sáng sớm 30/4/1975 ngay tại cửa ngõ Sài Gòn trong những giờ phút cuối cùng của chiến tranh.

Bên cạnh đó, người con rể của bà, Ngô Tường, đã bị bắt, bị tra tấn và hy sinh trong những năm chống Pháp; hai cháu ngoại Ngô Thị Diệu và Ngô Thị Cúc cũng hy sinh trong các hoạt động cách mạng chống Mỹ. Như vậy, trong cả hai cuộc chiến, mẹ Thứ đã phải đón 14 lần tiễn đưa người thân ra chiến trường, nhưng 12 lần trong số đó không có người trở về.

Dù đau thương đến tột cùng, mẹ Thứ không hề oán trách số phận. Những lúc lặng lẽ bên bàn thờ các con, mẹ bà thường sắp xếp 9 bát cơm, 9 đôi đũa, 9 nén nhang trong niềm hy vọng rằng một ngày nào đó các con sẽ trở về — dù biết rõ họ đã trở thành anh hùng liệt sĩ. Một bức ảnh nổi tiếng chụp mẹ Thứ ngồi bên bàn thờ và những khung ảnh con trai đã trở thành biểu tượng xúc động về niềm tin và nỗi đau người mẹ Việt Nam suốt đời kiên trung với Tổ quốc.

Với những hy sinh và đóng góp đó, vào ngày 17/12/1994, Chủ tịch nước Việt Nam đã ký quyết định phong tặng danh hiệu “Bà mẹ Việt Nam Anh hùng” cho bà Nguyễn Thị Thứ, ghi nhận những đóng góp vô cùng to lớn của bà và gia đình cho sự nghiệp giải phóng dân tộc. Sau này, quê hương Quảng Nam đã lập công trình Đài tưởng niệm Mẹ Việt Nam Anh hùng, trong đó hình ảnh mẹ Thứ là một trong những điển hình tiêu biểu nhất, thể hiện lòng biết ơn sâu sắc của cả dân tộc đối với những thế hệ đã hy sinh để giành độc lập và tự do cho đất nước.

Câu chuyện của mẹ Nguyễn Thị Thứ không chỉ là cái nhìn về một gia đình chịu mất mát nặng nề nhất; nó là biểu tượng của tình yêu đất nước vượt lên tất cả, là minh chứng sống động về tinh thần “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”. Như mẹ Thứ đã nói khi được hỏi về việc tiếp tục động viên con cái ra trận: đó là niềm tin vào lý tưởng của dân tộc và mong muốn thế hệ trẻ tiếp tục xây dựng đất nước tươi đẹp hơn.