Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ – Tượng đài của sự hy sinh thầm lặng
Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ – Tượng đài của sự hy sinh thầm lặng
Mẹ Việt Nam Anh hùng Nguyễn Thị Thứ sinh năm 1904, quê ở thôn Thanh Quýt, xã Điện Thắng Trung (trước đây là xã Điện Thắng), huyện Điện Bàn, tỉnh Quảng Nam. Cuộc đời của mẹ gắn liền với gần trọn thế kỷ đầy biến động của lịch sử dân tộc Việt Nam, đặc biệt là hai cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và đế quốc Mỹ. Trong lịch sử phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng, mẹ Nguyễn Thị Thứ được biết đến là người mẹ có số con, cháu và con rể hy sinh nhiều nhất, trở thành biểu tượng tiêu biểu cho sự hy sinh cao cả và lòng yêu nước vô bờ của người mẹ Việt Nam.
Sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo ở vùng đất Quảng Nam giàu truyền thống cách mạng, mẹ Nguyễn Thị Thứ lớn lên giữa ruộng đồng, sông nước và những mùa đói no bấp bênh. Cuộc sống lam lũ từ thuở nhỏ đã rèn cho mẹ đức tính chịu thương chịu khó, nhẫn nại và giàu tình thương. Khi lập gia đình, mẹ cùng chồng làm lụng vất vả để nuôi con, xây dựng một mái ấm bình dị nơi làng quê miền Trung đầy nắng gió.
Những năm đất nước chìm trong ách đô hộ, phong trào cách mạng lan rộng khắp Quảng Nam – Đà Nẵng. Trong không khí sục sôi ấy, gia đình mẹ Nguyễn Thị Thứ sớm trở thành cơ sở nuôi giấu cán bộ cách mạng. Ngôi nhà tranh đơn sơ của mẹ là nơi che chở cho những chiến sĩ hoạt động bí mật, là nơi truyền đi tinh thần yêu nước cho các con ngay từ khi còn rất nhỏ. Mẹ không được học nhiều chữ, nhưng lòng yêu nước và ý thức về độc lập dân tộc của mẹ vô cùng sâu sắc.
Khi các con lần lượt trưởng thành, đất nước bước vào những năm tháng khốc liệt của chiến tranh. Không một người con trai nào của mẹ đứng ngoài cuộc. Với mẹ, bảo vệ Tổ quốc là trách nhiệm thiêng liêng, là con đường duy nhất để thế hệ sau được sống trong hòa bình. Chính vì vậy, mẹ đã tiễn từng người con lên đường ra trận, không lời than khóc, không níu kéo, chỉ dặn dò: “Ráng giữ mình, lo cho nước trước, nhà sau.”
Theo các tư liệu lịch sử đã được ghi nhận, mẹ Nguyễn Thị Thứ có 9 người con trai, 1 con rể và 2 người cháu ngoại là liệt sĩ. Sự mất mát ấy không diễn ra trong một thời điểm, mà kéo dài suốt nhiều năm chiến tranh. Mỗi lần nhận tin dữ, trái tim người mẹ như bị xé nát, nhưng mẹ vẫn nén đau thương để sống, để tiếp tục là chỗ dựa tinh thần cho cách mạng và cho những người còn ở lại.
Nỗi đau đầu tiên đến khi mẹ nhận giấy báo tử của người con trai cả. Rồi lần lượt, những tờ giấy báo tử khác được gửi về. Có những người con hy sinh nơi chiến trường xa, có người ngã xuống ngay trên mảnh đất quê hương Quảng Nam đầy bom đạn. Có những người con ra đi khi chưa kịp lập gia đình, chưa một lần hưởng trọn vẹn niềm vui đời thường. Mỗi người con ra đi là một phần máu thịt của mẹ vĩnh viễn nằm lại nơi chiến trường.
Chiến tranh không chỉ cướp đi các con trai của mẹ, mà còn mang đi cả người con rể và hai người cháu ngoại. Những mất mát ấy chồng chất lên đôi vai gầy guộc của người mẹ già, khiến nỗi đau không còn có thể đong đếm bằng con số. Thế nhưng, điều khiến người đời kính phục ở mẹ Nguyễn Thị Thứ không chỉ là số lượng người thân hy sinh, mà là cách mẹ đối diện với nỗi đau ấy.
Mẹ chưa từng oán than số phận. Mẹ luôn nói rằng các con của mẹ đã “chết cho nước”, nên sự hy sinh ấy là xứng đáng. Với mẹ, nỗi đau riêng phải nhường chỗ cho niềm tự hào chung của dân tộc. Mẹ tiếp tục sống, tiếp tục lao động, tiếp tục động viên những gia đình khác trong làng có con ra trận. Hình ảnh người mẹ tóc bạc, lặng lẽ thắp hương cho các con giữa đêm khuya, đã trở thành hình ảnh ám ảnh và lay động lòng người.
Sau ngày đất nước thống nhất, mẹ Nguyễn Thị Thứ sống trong căn nhà nhỏ tại quê hương. Dù tuổi cao, sức yếu, mẹ vẫn luôn giữ tinh thần minh mẫn và trái tim nhân hậu. Mẹ thường tiếp đón các đoàn cán bộ, chiến sĩ, học sinh, sinh viên đến thăm, kể cho họ nghe về những năm tháng chiến tranh và nhắn nhủ thế hệ trẻ phải biết trân trọng hòa bình hôm nay.
Với những cống hiến và hy sinh to lớn đó, mẹ Nguyễn Thị Thứ được Nhà nước phong tặng danh hiệu Mẹ Việt Nam Anh hùng. Mẹ không chỉ là niềm tự hào của gia đình, của quê hương Quảng Nam, mà còn là biểu tượng chung cho hàng vạn bà mẹ Việt Nam đã tiễn con ra trận mà không hẹn ngày trở về.
Năm 2010, mẹ Nguyễn Thị Thứ qua đời, hưởng thọ 106 tuổi. Sự ra đi của mẹ để lại niềm tiếc thương vô hạn cho đồng bào cả nước. Nhằm tôn vinh sự hy sinh cao cả của mẹ và các Mẹ Việt Nam Anh hùng trên khắp mọi miền Tổ quốc, Tượng đài Mẹ Việt Nam Anh hùng đã được xây dựng tại Núi Cấm, thành phố Tam Kỳ, tỉnh Quảng Nam, lấy hình mẫu từ chính mẹ Nguyễn Thị Thứ. Tượng đài không chỉ khắc họa gương mặt người mẹ, mà còn khắc sâu vào tâm khảm mỗi người dân Việt Nam về giá trị của hòa bình và sự hy sinh thầm lặng.
Cuộc đời mẹ Nguyễn Thị Thứ là bản anh hùng ca không lời, được viết nên bằng nước mắt, máu và lòng yêu nước vô bờ. Mẹ không cầm súng ra chiến trường, nhưng chính mẹ đã hiến dâng cho Tổ quốc những gì quý giá nhất của đời mình. Tên tuổi của mẹ sẽ mãi mãi được nhắc đến với sự kính trọng và biết ơn sâu sắc của các thế hệ người Việt Nam hôm nay và mai sau.
