Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Bê

Giữa vùng đất Tháp Mười giàu truyền thống cách mạng, có những người mẹ đã đi qua chiến tranh bằng một nghị lực phi thường. Họ không cầm súng nơi chiến trường, nhưng chính những mái nhà, những bờ ruộng, những chuyến giao liên âm thầm của họ đã góp phần làm nên sức mạnh của cuộc kháng chiến.

Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Bê, sinh năm 1930, quê ở xã Hưng Thạnh, huyện Tháp Mười, tỉnh Đồng Tháp, là một người mẹ như thế. Mẹ sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng, sống bằng nghề làm ruộng và có 10 người con, gồm 8 trai, 2 gái. Trong những năm tháng chiến tranh, gia đình mẹ đã chịu những mất mát không gì bù đắp được: chồng và hai người con lần lượt hy sinh.

Nhưng phía sau những dòng tiểu sử ngắn ngủi ấy là cả một câu chuyện dài về lòng yêu nước, sự kiên cường và những hy sinh thầm lặng của một người phụ nữ miền quê Đồng Tháp.

Những năm tháng không bình yên

Chiến tranh đi qua làng quê Tháp Mười bằng những trận càn, những cuộc truy bắt và những ngày tháng mà sự sống luôn đứng trước ranh giới mong manh.

Trong hoàn cảnh ấy, mẹ Phạm Thị Bê không chỉ là người vợ, người mẹ lo toan cho gia đình. Mẹ còn tham gia cách mạng với vai trò giao liên mật. Công việc giao liên trong thời chiến đòi hỏi sự gan dạ, kín đáo và bản lĩnh. Mẹ nhiều lần bị địch bắt rồi lại được thả, nhưng những lần bị bắt ấy không khiến người phụ nữ đất Tháp Mười khuất phục.

Ở phía trước, chồng mẹ là ông Lê Văn Kiếc, còn có các bí danh Lê Trung Nghĩa, Ba Nghĩa. Ông sinh năm 1923, từng tham gia du kích, sau đó trưởng thành trong lực lượng vũ trang địa phương. Ông từng giữ nhiều cương vị quan trọng, trong đó có Huyện đội trưởng Cao Lãnh, Chính trị viên Huyện đội Mỹ An và từ tháng 1/1971 giữ chức Tỉnh đội phó Tỉnh đội Kiến Phong.

Một người ở hậu phương làm giao liên, một người ở tiền tuyến chỉ huy chiến đấu. Hai vợ chồng cùng đi qua những năm tháng mà mỗi lần chia tay đều có thể là lần cuối.

Người chồng ra đi không trở lại

Ngày 30/9/1972, ông Lê Văn Kiếc hy sinh trong trận đánh đồn Quán Tre, huyện Thanh Bình.

Người cán bộ từng gắn bó với chiến trường Đồng Tháp, từng chỉ huy nhiều trận đánh, đã nằm lại khi cuộc chiến vẫn chưa kết thúc. Sau này, những đóng góp và sự hy sinh của ông được Nhà nước ghi nhận bằng việc truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Với chiến trường, đó là sự hy sinh của một người cán bộ.

Nhưng với mẹ Phạm Thị Bê, đó là sự mất mát của một người vợ.

Từ đó, mẹ vừa làm cha, vừa làm mẹ, tiếp tục nuôi các con trong những năm tháng đất nước còn chia cắt.

Rồi những người con cũng lần lượt nằm lại

Nỗi đau chưa kịp nguôi thì chiến tranh tiếp tục lấy đi những người con của mẹ.

Người con trai Lê Văn Hùng, sinh năm 1949, tham gia du kích xã Hậu Thạnh Tây, hy sinh ngày 17/4/1966.

Người con trai Lê Văn Lực, sinh năm 1955, là Trung sĩ Bộ đội Khu 8, hy sinh ngày 22/9/1971 tại Campuchia.

Hai người con, hai ngày hy sinh, hai lần người mẹ phải nhận tin dữ.

Một người mẹ có mười người con, nhưng chiến tranh đã cướp đi hai người con trai. Người chồng cũng đã nằm lại trên chiến trường.

Ba người thân yêu nhất lần lượt trở thành những cái tên trong danh sách liệt sĩ.

Có lẽ không có lời nào đủ sức diễn tả những tháng ngày mẹ đã sống.

Người mẹ giữ lại mái nhà sau chiến tranh

Chiến tranh rồi cũng đi qua.

Nhưng với những người mẹ như Phạm Thị Bê, chiến tranh không kết thúc vào ngày tiếng súng ngừng vang. Nó còn ở lại trong ký ức, trong những khoảng trống bên mâm cơm, trong những ngày giỗ, trong những lần nhìn về con đường cũ mà người thân từng bước qua.

Mẹ đã mất chồng, mất hai người con, nhưng vẫn phải tiếp tục sống, tiếp tục chăm lo cho những người con còn lại.

Ngày 17/1/2002, Nhà nước phong tặng mẹ Phạm Thị Bê danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng, ghi nhận những cống hiến và hy sinh của mẹ đối với sự nghiệp cách mạng.

Đó không chỉ là một danh hiệu.

Đó là sự ghi nhận dành cho một người phụ nữ đã dành những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời cho gia đình và đất nước; một người mẹ đã tiễn chồng, tiễn con ra trận và chấp nhận những mất mát không gì có thể bù đắp.

Mẹ – một phần ký ức của Tháp Mười

Câu chuyện về Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Bê cũng là câu chuyện của biết bao người phụ nữ Đồng Tháp trong những năm tháng chiến tranh.

Họ sống giữa ruộng đồng, bưng biền, kênh rạch; làm ruộng, nuôi con, làm giao liên, che chở cán bộ và tiễn người thân lên đường. Không phải ai cũng có tên trong những trang sử lớn, nhưng chính sự hy sinh âm thầm của họ đã tạo nên hậu phương vững chắc cho cách mạng.

Ở mẹ Phạm Thị Bê, hình ảnh ấy hiện lên thật giản dị.

Một người mẹ có mười người con.

Một người vợ có người chồng là cán bộ quân đội hy sinh.

Một người mẹ có hai người con trai trở thành liệt sĩ.

Một người phụ nữ từng làm giao liên mật, nhiều lần bị địch bắt nhưng vẫn không từ bỏ con đường đã chọn.

Và trên tất cả, đó là một người mẹ đã đi qua chiến tranh bằng sự bền bỉ của một người phụ nữ Việt Nam.

Ngày nay, mẹ Phạm Thị Bê sống cùng người con trai Lê Văn Út tại xã Hưng Thạnh, huyện Tháp Mười và được Công ty Domesco phụng dưỡng.

Có thể những năm tháng chiến tranh đã lùi xa, nhưng câu chuyện của mẹ vẫn còn nguyên giá trị.

Bởi lịch sử không chỉ được viết bằng những chiến công trên chiến trường.

Lịch sử còn được viết bằng những giọt nước mắt của người mẹ trong ngày tiễn con, bằng sự im lặng của người vợ khi nhận tin chồng hy sinh, bằng những bữa cơm thiếu đi một người, rồi hai người, rồi ba người.

Và lịch sử được viết bằng sự lựa chọn của những người mẹ: dù đau thương đến tận cùng, vẫn đứng vững để nuôi những người con còn lại, giữ gìn mái nhà và giữ trọn niềm tin vào ngày đất nước hòa bình.

Mẹ Phạm Thị Bê là một trong những người mẹ như thế.

Giữa đồng đất Tháp Mười hôm nay, cuộc sống đã bình yên. Những cánh đồng lại xanh, những con đường mới mở ra, những thế hệ trẻ lớn lên trong hòa bình.

Nhưng phía sau sự bình yên ấy là bóng dáng của những người mẹ năm xưa.

Mẹ đã mất đi người chồng, hai người con và những năm tháng tuổi trẻ. Đổi lại, quê hương có được hòa bình.

Và đó chính là câu chuyện thời hoa lửa không bao giờ được phép lãng quên.