Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Đài (1910-1989)

Má Phạm Thị Đài sinh năm 1910, quê Ninh Bình. Vào đầu thập niên 40, trên bước đường lưu lạc sang Cao Miên làm công nhân cao su, má Phạm Thị Đài đã gặp ông Trần Văn Tý lúc ấy cũng vừa rời quê ở miền Bắc phiêu bạt vào Nam làm công-tra rồi được đưa sang Cao Miên. Hai người nên vợ nên chồng, chỉ sinh được một con trai độc nhất là Trần Văn Sanh (sinh năm 1953).

Những năm 60, tại quận Chàm Ka - Andong thuộc tỉnh Công pông Chàm nơi gia đình má Đài đang sống, phong trào cách mạng của ta vẫn phát triển mạnh, đặc biệt trong đội ngũ thợ thuyền. Nhiều gia đình công nhân cao su được tổ chức giác ngộ, tuyên truyền đã trở thành cơ sở của cách mạng. Trần Văn Sanh lớn lên, được những tổ chức bí mật giác ngộ nên sớm có tinh thần yêu nước, ý thức căm thù giặc. Cuộc sống nghèo khổ, cơ cực của gia đình anh nơi đất khách quê người càng nung nấu thêm ý chí để anh tình nguyện đứng vào hàng ngũ những người cách mạng. Khi anh được tổ chức bí mật đưa vào căn cứ kháng chiến, cha mẹ anh mới biết từ lâu con trai mình đã đi theo con đường giết giặc cứu nước. Trần Văn Sanh nhập ngũ năm 1967, công tác tại ngân hàng thuộc Ban Kinh tài Trung ương Cục miền Nam đóng tại tỉnh Công pông Chàm. Trong những năm công tác, anh không có điều kiện về thăm cha mẹ, chỉ nhờ tổ chức mang thư về cho gia đình. Những lần có cơ sở về, ông Tý và má Đài mừng rỡ gởi thư, gởi quà cho con trai. Bọn địch thấy nhà chỉ có hai ông bà già, chúng hạch sách hỏi con đâu rồi bắt ông bà đi tìm con về. Sống trong cảnh bị địch o ép, khủng bố, hai vợ chồng già càng nhớ thương người con duy nhất của mình.

Năm 1970, sau một thời gian dài mất liên lạc với anh Sanh, vợ chồng má Đài cùng một số gia đình công-tra hồi hương, trở về Việt Nam sinh sống. Vợ chồng má Đài về dựng nhà tại xã Long Đức (huyện Long Thành), sống nương tựa vào nhau trong cảnh đơn chiếc không con cháu. Miền Nam hoàn toàn giải phóng, trong niềm vui chung được nhìn thấy nước nhà được độc lập, vợ chồng má Đài đón nhận nỗi đau riêng: người con trai của ông bà đã hy sinh ngày 20/9/1973 tại tỉnh Kông pông sơ năng trong lúc đang làm nhiệm vụ.

Những năm sau này, để cuộc sống đỡ phần cô quạnh và cũng là một cách giúp đỡ các bậc cha mẹ rảnh tay lo sản xuất, má Đài nhận trông nom con em công nhân Nông trường cao su Long Thành. Nhà má trở thành một vườn trẻ, suốt ngày bi bô tiếng trẻ vui đùa. Tấm lòng người mẹ mất con ấm lại khi nhìn thấy niềm vui bừng sáng trên gương mặt thơ ngây của những bé trai, bé gái. Các gia đình công nhân nông trường Long Thành đều yêu quý, kính nể đôi vợ chồng già phúc hậu, giàu lòng yêu trẻ. Trước khi mất chừng một tháng (năm 1989), má Đài bệnh nặng, lúc ấy má mới chịu rời xa lũ trẻ. Sau khi má mất, ông Nguyễn Văn Tý đón vợ chồng anh Nguyễn Văn Sinh - công nhân Nông trường cao su Long Thành về chung sống. Ông được coi là “ông ngoại” của các con anh Sinh và được sống những năm tháng cuối đời trong sự đầm ấm của một gia đình thực sự.

Má Đài được Nhà nước truy tặng danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 394/KTCTN ngày 17/12/1994