Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Hoa (1919-1971)

Mẹ Phạm Thị Hoa sinh năm Kỷ Mùi 1919 trong một gia đình nông dân tại xã Phú Hữu, huyện Nhơn Trạch, tỉnh Đồng Nai. Quê mẹ nằm giữa căn cứ hải quân Cát Lái và kho bom đạn Thành Tuy Hạ của quân đội Sài Gòn. Mẹ lấy ông Trần Văn Đủ là người làm ruộng ở xã Đại Phước lân cận.

Trước Cách mạng tháng Tám 1945, phong trào Thanh niên Tiền phong từ Sài Gòn và Biên Hòa đã lan tỏa về tới làng quê nhỏ bé này. Ông Trần Văn Đủ và đông đảo thanh niên Đại Phước đều gia nhập Thanh niên Tiền phong, hăng hái tập luyện và canh gác tuần tra bảo vệ an ninh xóm làng. Sau khi thực dân Pháp tái chiếm nước ta, cả nước bước vào cuộc kháng chiến chống Pháp, ông Trần Văn Đủ tham gia chính quyền xã Đại Phước, cùng nhiều cán bộ, du kích địa phương đã lợi dụng địa hình sông rạch chằng chịt, lùm bụi um tùm bám trụ công tác và chiến đấu. Những khi địch tập trung quân càn quét ác liệt thì ta lại rút xuống vùng rừng Sác và căn cứ kháng chiến Phước An tạm lánh để bảo toàn lực lượng. Mẹ Phạm Thị Hoa một phần lo nuôi con, một phần lo tiếp tế cho chồng và đóng góp cho kháng chiến. Mẹ trở thành cơ sở mật của phụ nữ địa phương từ những ngày kháng chiến chín năm.

Vào những năm 1950 - 1951, phong trào kháng chiến ở quận Long Thành gặp nhiều khó khăn. Các nhóm biệt kích của Suacot đánh phá ác liệt nhiều xã. Pháo địch ở các đồn bót lớn thường bắn bừa bãi vào các làng xóm để khủng bố đồng bào. Lúc này ông Trần Văn Đủ là Phó Chủ tịch Ủy ban kháng chiến hành chính xã Đại Phước đang bám trụ ở một hầm cù lao Đại Phước. Ngày 21/6/1951, pháo từ Thành Tuy Hạ bắn về, chẳng may trúng hầm làm ông hy sinh. Ông đã được công nhận là liệt sĩ thời chống Pháp.

Sau Hiệp định Genève tháng 7/1954, mẹ Phạm Thị Hoa đi thêm bước nữa với ông Nguyễn Văn Sánh là cán bộ cũ hồi chín năm được bố trí ở lại. Ông người cùng quê Phú Hữu nên mẹ lại cùng các con trở về quê cũ làm ăn sinh sống. Địch biết ông là cán bộ nằm vùng nên đã bắt và giam giữ ở nhiều nhà tù: Phú Lợi, Thủ Đức, Huế đến 5 năm sau mới thả. Ở nhà, mẹ Phạm Thị Hoa khéo léo hoạt động xây dựng cơ sở nên không bị địch nghi ngờ gì. Mẹ được kết nạp Đảng và sau phong trào Đồng khởi 1960, mẹ được cử làm Bí thư Chi bộ xã Phú Hữu.

Do bị lộ, tháng 5/1961, mẹ rút vào rừng Sác. Mẹ trở thành cán bộ kinh tài huyện Long Thành. Khi ông Nguyễn Văn Sánh được tha, đã về tìm gặp mẹ. Theo nguyên tắc tổ chức, ông chưa được giao việc ngay. Trải qua đợt thẩm tra và thử thách thực tế, ông được phân công cùng làm công tác kinh tài.

Con gái mẹ là Trần Thị Ánh Hồng (sinh năm 1946) tham gia cách mạng, được đào tạo thành y tá huyện Nhơn Trạch. Mỹ và chư hầu đổ quân vào miền Nam hòng cứu vớt chế độ Sài Gòn đang trên bờ vực thẳm. Mức độ ác liệt của chiến tranh trên đất Long Thành, Nhơn Trạch ngày càng tăng. Đầu năm 1966 do thiếu cán bộ y tế, Hồng được điều từ Nhơn Trạch lên công tác tại căn cứ ở xã Long An (huyện Long Thành). Tháng 6/1966, cô bị pháo địch bắn trúng khi đang công tác. Mẹ Phạm Thị Hoa nghe tin đau xót chết lên chết xuống. Nhưng rồi mẹ phải cố nén buồn, tiếp tục công tác.

Sau các đợt tiến công và nổi dậy liên tiếp trong hai mùa xuân Mậu Thân (1968) và Kỷ Dậu (năm 1969) của quân dân toàn miền Nam, đế quốc Mỹ phải chịu ngồi vào bàn hội nghị Paris. Mặt khác, chiến lược Chiến tranh cục bộ đã phá sản, chúng phải thay bằng chiến lược Việt Nam hóa chiến tranh. Trên chiến trường Nhơn Trạch, mức độ đánh phá càn quét của địch ngày càng ác liệt. Chiều ngày 25/3/1971, sau trận chống càn suốt từ sớm, địch đã rút quân, một số cán bộ và nhân viên thuộc Ban Kinh tài Nhơn Trạch bám trụ ở lòng chảo Phước An tranh thủ nấu cơm. Máy bay địch phát hiện được khói liền ném bom xuống, một số đồng chí bị sập hầm hy sinh, trong đó có mẹ Phạm Thị Hoa và ông Nguyễn Văn Sánh. Cả hai đều được công nhận là liệt sĩ thời chống Mỹ.

Cả gia đình mẹ Phạm Thị Hoa có tới bốn liệt sĩ trong hai thời kỳ kháng chiến. Bản thân mẹ cũng hy sinh vì sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Vì vậy, Chủ tịch nước đã truy tặng mẹ danh hiệu cao quý Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 814/KTCTN ngày 24/4/1996