Mẹ Việt Nam Anh hùng Phạm Thị Trước (1918- )

Mẹ Phạm Thị Trước sinh năm Mậu Ngọ (1918) tại xã Tam An, quận Long Thành, tỉnh Biên Hòa (nay là tỉnh Đồng Nai) trong một gia đình nông dân. Mẹ lấy chồng năm

18 tuổi, gia đình chồng có một mẫu ba công, lại có vườn cau và cây ăn trái nên mức sống vào loại trung bình. Bốn năm sau mẹ sinh hạ một con trai là Lê Văn Be rồi thôi. Bà con trong xóm cho thế là hiếm muộn vì lúc đó số bà mẹ có từ năm con trở lên khá phổ biến.

Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, ông Tư Vô (Lê Văn Vô) - chồng mẹ - cũng tham gia phong trào Thanh niên Tiền phong phát triển rầm rộ ở trong xã.

Thực dân Pháp xâm lược nước ta lần thứ nhì, chúng trở lại chiếm đóng tỉnh lị Biên Hòa cuối tháng 10/1945. Cuối tháng 1/1946, chúng nống ra lấn chiếm quận lị Long Thành. Chúng thực hiện âm mưu nuốt gọn Nam Bộ trong vòng ba tháng, Bót Tam An được dựng lên, tên sếp Tây ngày ngày dẫn lính đi càn bố các xóm hòng tiêu diệt phong trào kháng chiến địa phương. Ông Tư Vô làm công tác tài chánh xã, chuyên đi thu tiền nhân dân ủng hộ cách mạng. Ông cũng như mọi cán bộ, du kích khác đều cơm nhà, việc nước. Mẹ Trước và hàng trăm phụ nữ Tam An lúc đó vất vả khổ cực trăm chiều: phần lo làm lụng nuôi cha mẹ chồng, nuôi chồng con; phần lo thi thoảng đóng góp ủng hộ phong trào kháng chiến địa phương; phần lo chạy giặc càn bố...

Gần cuối tháng chạp năm Đinh Hợi, chồng mẹ bị lính Cao

Đài bót Tam An đi ruồng bắt được. Chúng mang về bót Cây Gõ tra khảo bắt khai số cán bộ, du kích xã. Mẹ Trước mấy lần đi thăm nuôi đưa cơm cho chồng. Sáng ngày 7/2/1948 (28 tháng chạp năm Đinh Hợi), mẹ mang một giỏ thức ăn lên bót. Lính gác nói:

- Ổng đổi đi rồi, thôi mang về đi.

- Ổng đi thì để lại cho người khác bị giam ăn, tôi không mang về.

Ít lâu sau, mẹ nghe lính bót nói lại: ông Tư Vô đã bị địch thủ tiêu ở rừng. Đau xót vô cùng, song mẹ không dám vô tìm xác chồng. Địch bắn bỏ ngay tại chỗ những ai vào rừng với tội danh “có quan hệ với Việt Minh”. Mặt khác mẹ còn có bổn phận nuôi cha mẹ chồng, nuôi Lê Văn Be khôn lớn. Anh em đến nhà, mẹ vẫn vui vẻ đóng góp, làm nhiệm vụ của người công dân. Mẹ cho Be đi học cấp một, mỗi khi địch đi ruồng bố, mẹ chạy ra ruộng lẩn tránh. Đến năm bão lụt Nhâm Thìn (1952) mẹ mới về ở hẳn trong làng.

Anh Be lớn lên, năm 22 tuổi được mẹ lấy vợ cho. Anh làm ruộng, đi đăng, bắt cá ở ven sông. Cán bộ xã và bạn bè du kích gặp gỡ anh, chuyện trò trao đổi. Tuy có vợ và ba con, anh hiểu ra cần tham gia cách mạng để giải phóng quê hương, mang lại hòa bình cho gia đình và xóm làng, đất nước. Tháng 2/1968, anh vào đội du kích xã, bám trụ ở biền lá, lùm bụi ven sông. Địch càn, các anh chém vè. Có lúc anh lên rừng, nơi đây có địa đạo, có hầm bí mật với hàng rào mìn và lựu đạn gài bảo vệ khiến bọn lính địch không dám héo lánh.

Đêm 10/3/1969 (22 tháng giêng năm Kỷ Dậu ) Lê Văn Be và đồng đội đi trinh sát, phát động quần chúng trong xã. Anh hy sinh ở bót Gò Đậu (gần Miễu Bà). Sáng hôm sau, lính bót loan báo: con ai chết ở rìa bót cho lấy xác về chôn. Vợ Be cố nén đau thương, mẹ Trước ráng giữ bình tĩnh, đi xin xác anh về chôn cất chu đáo. Mẹ Trước đau đớn khôn xiết, khóc mãi khôn nguôi. Thế là núm ruột thân yêu, nơi nương tựa cuối đời của mẹ không còn nữa. Ba đứa con của Be là con gái mai sau lớn lên chúng sẽ về nhà chồng. Nhìn về tương lai thăm thẳm, mẹ càng buồn vô kể.

Từ ngày đất nước thống nhất, mẹ Phạm Thị Trước được hưởng chế độ chính sách chung của Nhà nước ban hành. Mẹ vinh dự đón nhận danh hiệu Bà mẹ Việt Nam Anh hùng theo Quyết định số 438/KTCTN ngày 24/4/1995